Về vấn đề trong 8 đến 12 tiếng đầu sau khi người bệnh qua đời có cần thoa dầu cù là hay đốt nhiều nhang thơm quanh thi hài hay không, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải tường tận qua các bộ chánh văn (Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm - Trắc Nghiệm, Giảng Ký Quyển 1, Quyển 2, Quyển 4, Khuyên Người Niệm Phật Tập 3, Hành Trang Căn Bản và Vấn Đáp).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Nhiều người nghĩ rằng khi người thân vừa trút hơi thở cuối cùng, nếu thấy thân xác lạnh hay khó chịu thì nên thoa dầu cù là, dầu gió cho ấm lại. Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1), Tọa Đàm 011 (trang 103), Thầy khẳng định khi lâm chung nghiệp khổ bức bách dữ dội, thân xác vô cùng đau đớn chứ không phải như khi khỏe mạnh ngồi giữa đạo tràng:
"Hôm nay, xin được nhắc đi nhắc lại chuyện khi lâm chung này, chứ không phải là lúc chúng ta ngồi giữa đạo tràng này. Ngồi giữa đạo tràng nếu cảm thấy khó chịu, chúng ta có thể xức dầu cù là phải không? Nhưng lúc lâm chung xin miễn nói chuyện xức dầu cù là đi, muốn xức dầu cũng không xức được nữa đâu. Xin thẳng thắn báo trước với chư vị như vậy."
"“Lúc lâm chung bị nghiệp khổ bức bách!”. Hãy hỏi bác sĩ trong những bệnh viện thì biết rõ chuyện này. Trong bệnh viện thường xuyên thấy người bệnh bị nghiệp khổ bức bách. Khổ dữ lắm!... Đau dữ lắm!... Than thở không chịu được!... Thôi thì đành chích cho họ một mũi thuốc morphine cho im, chứ không còn biết làm gì hơn."
Trong tác phẩm Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 8), Thầy tha thiết nhắc nhở người hộ niệm và thân nhân tuyệt đối không được sờ chạm vào thân thể người vừa qua đời, bởi sự va chạm bất cẩn sẽ gây đau đớn khôn cùng cho thần thức:
"Không được than khóc trong giờ phút lâm chung. Không được đụng chạm ít ra trong vòng 8 giờ từ khi tắt hơi."
"Khi người vừa tắt hơi, nếu đụng chạm vào thân xác sẽ làm bị đau đớn vô cùng, cảm giác chẳng khác gì như bị tra tấn, khiến cho thần thức bị khủng hoảng, phẫn nộ mà dễ bị chiêu cảm vào cảnh giới vô cùng đau khổ trong ba đường ác."
"Xin hãy cùng nhau thành tâm niệm A Di Đà Phật hộ niệm, khẩn cầu A Di Đà Phật phóng quang tiếp dẫn thần thức người ra đi vãng sanh Tây Phương Cực Lạc."
"Xin đừng đụng chạm vào thân xác ít nhất 8 giờ từ khi tắt thở. Gìn giữ được đến 12 giờ thì an toàn hơn."
Tiếp nối lời dạy trên, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 192 (trang 239), Thầy giải thích rõ việc giữ gìn thi hài không đụng chạm suốt 12 tiếng đồng hồ là điều cốt yếu để bảo vệ người vãng sanh:
"Câu 8(k): Không được đụng chạm vào thân xác sau khi tắt thở cho đến 12 tiếng đồng hồ. Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Xin nói rõ hơn, đến 12 tiếng đồng hồ cũng không phải là chắc chắn an toàn, nghĩa là không phải muốn đụng chạm sao cũng được, mà cần phải cẩn thận mới tốt. Sau 12 tiếng đồng hồ là thời điểm có thể thăm thân được an toàn hơn trước đó, nhưng dù sao ban hộ niệm cũng phải hết sức thận trọng, chớ nên làm việc bất cẩn. Cụ thể, phải thành khẩn kính báo cho thần thức của người đã ra đi biết là chúng ta sắp thăm thân. Có thăm thân mới có thể tránh khỏi những chướng nạn khi chuyển qua phần hậu sự. Khi thăm thân, nếu phát hiện hương linh còn bị vướng mắc, thì ban hộ niệm sẽ kịp thời hóa gỡ, hầu giúp cho người đó có hy vọng thoát khỏi vướng mắc kịp thời vãng sanh Tây Phương Cực Lạc."
"Một người sau khi tắt hơi mà bị đụng chạm vào thân xác khi thần thức chưa ra khỏi có thể gây trở ngại cho họ. Tuy nhiên, người biết hộ niệm đã lên tiếng khai thị nhắc nhở, và động tác thăm thân rất nhẹ nhàng, kính cẩn sau 12 giờ là điều nên làm."
"Trước nay chúng ta không biết về hộ niệm, chưa ý thức về vấn đề khi một người vừa mới chết xong mà bị ôm nắm, níu kéo, tắm rửa, thay áo quần, cột tay cột chân, giao cho nhà quàn xử lý quá sớm là điều đại kỵ, vì tạo nên đại nạn cho người chết. Có những trường hợp cần giữ cái xác chết lâu ngày để phục vụ cho lễ lộc, nên vừa mới tắt hơi xong, người ta vội vã chích các loại thuốc chống rã thân. Điều này vô cùng đau đớn, vô cùng thương tâm đối với người chết. Nay chúng ta hiểu rõ cái chướng ngại này, lại nhắm mắt để cho người khác phạm lấy mà gọi là người hộ niệm có trách nhiệm sao?!..."
"Cho nên, mong chư vị chú ý là không được đụng chạm vào cái thân xác trong vòng 12 tiếng đồng hồ. Sau 12 tiếng đồng hồ có được hộ niệm, có hướng dẫn thì hy vọng rất lớn họ có thể thoát qua những vướng mắc."
Một trong những lý do khiến người thế gian vội vàng thoa dầu thơm, xức dầu gió hoặc tắm rửa sớm là vì sợ mùi tử khí ô nhiễm. Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 9, Câu 3 (trang 177), Thầy nêu rõ Câu Hỏi Tổng và phân định rõ ràng các nhận thức sai lầm này:
Tại sao không được đụng chạm vào thân xác người chết sớm?
"a) Khi vừa mới tắt hơi xong, tử khí rất xấu, không khí ô nhiễm rất nặng... mọi người chớ nên đứng gần. [✗ Sai]"
"b) Người tắt hơi xong, nếu chưa được vãng sanh TPCL thì thức A Lại Da (hay gọi là thần thức, linh hồn) vẫn còn vướng trong thân xác, thời gian có thể lâu hay mau tùy theo từng người. [✓ Đúng]"
"c) Linh hồn họ vẫn còn đó, nếu ai vội đụng chạm vào xác thì rất dễ bị linh hồn họ nhập thân phá hoại. [✗ Sai]"
"d) Nếu đụng chạm bất cẩn vào thân xác khi thần thức chưa ra khỏi, thì người chết sẽ đau đớn giống như đang bị tra tấn. [✓ Đúng]"
"e) Người thế gian vì quá thương tiếc nên thường ôm, nắm, lay động xác thân người chết, vô tình làm cho ra đi dễ bị đọa lạc vào ba đường ác. [✓ Đúng]"
"f) Tắm rửa, thay y phục, trang điểm... quá sớm chẳng khác gì tra tấn người chết làm cho họ phẫn nộ mà chiêu cảm vào cảnh địa ngục. [✓ Đúng]"
"g) Hãy thương hại người ra đi, đừng đụng vào xác thân ít ra 8 tiếng đồng hồ, nếu giữ gìn được đến 12 tiếng thì an toàn hơn. [✓ Đúng]"
Cũng trong tập sách trắc nghiệm này, tại Chương 7, Câu 4 (trang 131), trước nỗi lo về việc để lâu bị ảnh hưởng bởi mùi tử khí, Thầy đưa ra Câu Hỏi Tổng cùng lời giải đáp chuẩn mực:
Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:
"a) Không cần thăm thân, chỉ nên hộ niệm đến 12 giờ rồi hồi hướng công đức là xong việc hộ niệm. [✗ Sai]"
"b) Vội vàng tắm rửa hoặc giao xác cho nhà quàn mà không thăm thân trước thì người chết có thể bị nạn nặng nề. [✓ Đúng]"
"c) Người chết sau vài tiếng đồng hồ thì có thể thăm thân được. [✗ Sai]"
"d) Trong vòng 8 giờ có thể thần thức chưa xuất ra khỏi xác, nếu đụng chạm đến làm cho người chết dễ bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"e) Đợi lâu có thể bị ảnh hưởng bởi mùi tử khí, ô nhiễm môi trường. Sự thăm thân cần nên giải quyết càng sớm càng tốt. [✗ Sai]"
"f) Muốn thăm thân cần phải chờ ít nhất sau 8 tiếng đồng hồ, tốt nhất hãy để 12 tiếng đồng hồ thì mới an toàn. [✓ Đúng]"
"g) Thăm thân rất cần thiết vì để biết chắc chắn toàn thân đã lạnh hết, bảo đảm thần thức đã hoàn toàn lìa khỏi xác mà an tâm tắm rửa, tẩm liệm… không sợ ảnh hưởng đến tương lai của người ra đi. [✓ Đúng]"
"h) Nhờ thăm thân mà phát hiện sớm sự trở ngại, kịp thời khai thị hóa giải giúp cho người chết có cơ hội vãng sanh. [✓ Đúng]"
"i) Nhờ thăm thân mà có thể biết rõ tình trạng cụ thể, nhờ thế người hộ niệm an tâm chấm dứt cuộc hộ niệm, gia đình an tâm lo liệu hậu sự. [✓ Đúng]"
Để giải tỏa hoàn toàn tâm lý lo ngại mùi hôi tử khí của người thế gian, trong tác phẩm Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 83), Thầy chỉ rõ người được hộ niệm niệm Phật chánh pháp sẽ có thoại tướng trang nghiêm, hương thơm thanh khiết kỳ diệu:
"- Một người khi chết xong thân xác cứng đơ, chẳng mấy chốc thì mùi tử khí bốc lên, phải tẩm liệm vào hòm gấp! So với người ra đi mà hương thơm thoang thoảng, hoa nở, chim kêu, để vậy Niệm Phật 3 - 4 - 5 - 6... ngày, càng niệm càng tươi, càng niệm càng đẹp, càng niệm càng có thêm điều hay lạ... Ai hơn ai? Hầu hết đều nhờ công đức Hộ Niệm đó."
"Xin hỏi, một người nhiều khi tu hành rất khó khăn, nhưng khi mãn đời liệu có được thoại tướng như vậy không? Hãy tìm hiểu cho thật kỹ để được sáng suốt hơn. Ta được thành đạo hay không do chính ở quyết định ngày hôm nay vậy."
Về việc đốt nhang thơm quanh thi thể người mất, nhiều người lầm tưởng phải thắp hương nghi ngút mới chứng tỏ lòng thành kính. Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7, Câu 21 (trang 144), Thầy nêu Câu Hỏi Tổng và chỉ dạy chánh văn:
Vấn đề đèn, nhang, hoa, quả... trong buổi hộ niệm:
"a) Cần phải dâng cúng lễ vật trịnh trọng mới tốt, vừa thể hiện lòng thành kính vừa tạo cảnh trang nghiêm cho buổi hộ niệm. [✗ Sai]"
"b) Không bắt buộc phải có lễ vật, vì buổi hộ niệm nặng về sự hướng dẫn người bệnh niệm Phật, chứ không phải là một pháp đàn. [✓ Đúng]"
"c) Có thể đốt nhang, trầm để không khí được thanh sạch, dễ chịu chứ không phải là lễ dâng hương. [✓ Đúng]"
"d) Có thể có hoa, quả, nhang, đèn... nhưng không nên quá chú trọng việc này mà gây tốn kém tiền bạc của gia chủ. [✓ Đúng]"
Làm rõ thêm nguyên tắc thanh tịnh, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 076 (trang 280), Thầy chỉ ra việc bày biện hoa quả nhang đèn rườm rà dễ biến buổi hộ niệm thành cảnh ngột ngạt nặng nề:
"34(p): Cần thiết trí hoa quả nhang đèn thật trang nghiêm thì mới hộ niệm tốt. Đúng không? – (Không). Có nhiều người lập thành cái lệ là trưng bày hoa quả nhang đèn lộng lẫy, thiết trí một khung cảnh hoành tráng để hộ niệm. Đây là tự động họ nghĩ vậy mà lập nên, chứ Pháp Hộ Niệm không đòi hỏi điều này. Pháp Hộ Niệm chú trọng sự đơn giản, chủ yếu làm cho người bệnh được thoải mái, tự nhiên. Nếu chúng ta tự động nghĩ sao làm vậy, thêm vào quá nhiều chi tiết, sẽ biến Pháp Hộ Niệm càng ngày càng thêm rắc rối, phức tạp."
"Một cảnh trí thật hoành tráng, một bàn thờ thật trang nghiêm để hộ niệm thì không đúng pháp lắm. Hình thức này nhìn qua giống như một cuộc “Tế Thần”, tạo ra không khí ngột ngạt, khiến cho cả bệnh nhân và mọi người quá căng thẳng, không thể thoải mái. Điều này thực sự không hay."
"Vậy thì, không nên lập đàn khai lễ gì cả. Hãy vui vẻ đến cầm tay người bệnh, nở nụ cười an hòa rồi niềm nở nhắc nhở họ. Nhờ tư thái an nhiên vui vẻ này mà giúp xóa tan rất nhiều sự căng thẳng của người bệnh."
"Khai thị trong buổi hộ niệm là như vậy đấy, chứ không phải lập đàn trang nghiêm rồi thuyết giảng đạo lý cao siêu, không phải yêu cầu mọi người đều quỳ xuống chắp tay lắng nghe đâu. Người bệnh mà trải qua những giờ phút trang nghiêm nghẹt thở này sẽ chịu áp lực khá nặng nề, sẽ có những ảnh hưởng tệ hại, không tốt."
Đồng thời, trong tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 58 (trang 128), Thầy hướng dẫn việc thắp nhang phải luôn uyển chuyển và đặt sự thông thoáng của không khí lên hàng đầu:
"Bàn thờ Phật, nếu được, có thể thiết lập đơn giản chứ không nên quá rườm rà. Những nơi không lập bàn thờ được thì vị trí của tượng Phật phải đặt đối diện với bệnh nhân hoặc nơi nào cho bệnh nhân dễ trông thấy là được. Nói chung, hình thức thì uyển chuyển, nhưng phải giữ đúng nguyên tắc là: bệnh nhân phải thấy được tượng Phật."
"Có thể đốt nhang, nhưng không nên quá nhiều, quá nồng, những nơi không khí ngột ngạt có thể miễn."
Đối với những trường hợp thời tiết nóng bức, gia đình lo ngại thi thể có mùi hôi thì giải quyết thế nào cho đúng pháp? Trong phần phụ lục của Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3) (trang 212), Thầy hướng dẫn cách ứng xử chuẩn mực và nghiêm cấm việc đốt vàng mã gây khói ngột:
"- Sau khi lâm chung, trong vòng 8 giờ đồng hồ không được di động, tắm rửa, thay áo quần. Nếu xương cốt bị cứng thì dùng khăn tẩm nước nóng đắp lên, không bao lâu sẽ mềm lại."
"- Sau khi lâm chung từ 8 đến 12 giờ không được sờ vào xác để thăm dò hơi ấm, càng không được than khóc."
"4. Sau khi ... tắt thở trong vòng 24 giờ đồng hồ, phải giữ tiếng niệm Phật không gián đoạn, toàn thể gia đình có thể luân phiên nhau hộ niệm, bởi vì sự hộ niệm trong giờ phút này đối với ... là sự giúp đỡ vô cùng to lớn. Cho nên phải vì ... mà niệm A Di Đà Phật. Những việc tang lễ phải chờ qua 24 giờ sau mới được làm."
"5. Đối với việc thay quần áo, nhập liệm, v.v... phải sau 24 giờ mới được mời nhà quàn tới. (Nếu khí hậu oi bức, nóng nực, e có mùi hôi, các con có thể đốt nhang trầm hoặc để nước đá bên cạnh)."
"4- Trong lúc niệm Phật, xin đừng: - Đốt giấy vàng bạc (tránh không khí bị ô nhiễm làm ảnh hưởng đến việc niệm Phật) - Đụng chạm vào thân thể người bệnh (tránh cho họ bị động tâm làm mất chánh niệm)"
"Tọa Đàm 011: Phá Trừ Lầm Lẫn Cầu Chết Sớm, Hiểm Họa Morphine & Định Nghĩa Chánh Niệm"
"10 Bảng Hộ Niệm Chú Ý Của Lão Cư Sĩ Diệu Âm"
"Tọa Đàm 192: Di Chúc Hộ Niệm – Kiêng Đụng Chạm Thân Xác, Miễn Mổ Tử Thi, Cấm Hiến Tạng & Tránh Tiệc Tùng (Câu 8k – 8o)"
"Câu 3 (Trang 177)"
"Câu 4 (Trang 131 – 134)"
"Hỏi về xuất xứ kinh điển của các điểm nóng sau khi lâm chung và giá trị của việc kiểm tra nhục thân"
"Câu 21 (Trang 144 – 145)"
"Tọa Đàm 076: Treo Tấm Hình Phật A Di Đà Cho Người Bệnh Thấy Rõ & Những Điều Cần Làm (Câu 34n, 34o, 34p, 34q, 34r)"
"Lá Thư Số 58: Ban Hộ Niệm!"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →