Tro cốt sau khi hỏa táng nên rải biển, gửi vào chùa hay chôn cất xuống đất? Xử lý tro cốt thế nào để trọn vẹn buông xả?

"Khi còn sống thì người thân của mình là cái thân cho nên ta mới lo cho cái thân đó, chứ khi đã chết rồi thì người thân đâu còn ở trong cái xác thân đó nữa, thì lý do gì ta cứ mãi lo cho cái thân? Cứu người phải lấy châm ngôn “còn nước còn tát” quyết lòng bảo vệ cho tới kỳ cùng rồi sự thể ra sao tính sau."

Thấy rõ được điều này, gia đình sẽ không còn mang tâm lý lo sợ hão huyền rằng rải tro xuống biển thì hương linh bị lạnh lẽo, hay chôn dưới đất thì bị đè nặng tối tăm. Mọi sự lạnh ấm khổ vui chỉ chi phối thân xác vật chất hữu hạn, hoàn toàn không dính dáng gì đến Chơn Tâm thanh tịnh của bậc đã giải thoát.

Đối với câu hỏi nên rải biển, gửi vào chùa hay chôn cất xuống đất, Cư sĩ Diệu Âm chỉ dạy rằng Phật pháp không hề câu nệ một hình thức cố định nào. Cả ba phương thức này đều là những tiện nghi thế gian, tang quyến nên tùy duyên gia cảnh, điều kiện thực tế và di chúc của người quá cố mà chọn lựa một cách êm đẹp, hòa hợp:

Để việc hậu sự diễn ra thuận buồm xuôi gió, tránh sự tranh cãi bất đồng giữa con cái sau này, người tu niệm Phật khi còn tỉnh táo nên lập sẵn một tờ di chúc dặn dò rõ ràng. Trong tác phẩm Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 192 (trang 239), Thầy đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc di chúc hậu sự:

Khi di chúc đã quy định rõ ràng về việc hộ niệm 8 đến 12 tiếng, không đụng chạm lau rửa sớm, và dặn trước việc hỏa táng rồi rải tro hay gửi chùa, thì con cháu cứ theo đúng nguyện vọng của người mất mà thực hiện, lòng dạ thảnh thơi không còn điều gì tranh cãi.

Điều cốt tử mà Cư sĩ Diệu Âm luôn tha thiết cảnh tỉnh chính là sự buông xả chân thật phải xuất phát từ trong tâm khảm, chứ không nằm ở nơi hình tướng. Nếu một người dặn con cháu đem rải tro xuống biển để chứng tỏ mình buông xả, nhưng trong lòng vẫn còn luyến tiếc cháu con, tiếc nuối căn nhà thửa đất, thì sự buông xả đó chỉ là giả tướng bên ngoài, cuối đời vẫn khó tránh khỏi đọa lạc.

Ngược lại, nếu trong tâm đã dứt sạch muôn duyên, một lòng một dạ hướng về Tây Phương Cực Lạc thì dù tro cốt gửi ở đâu hay chôn ở chốn nào, thần thức cũng tự tại bay về cõi Phật. Thầy chỉ rõ cái họa chấp mồ chấp mả trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 070 (trang 221):

Nếu người ra đi hoặc con cháu còn nặng lòng chấp trước vào nắm xương tàn sau khi thiêu, thì chính tâm ái luyến ấy sẽ biến thành xiềng xích trói buộc thần thức loanh quanh bên hũ tro, không nỡ rời đi, đánh mất cơ hội vạn kiếp khó gặp để thoát ly sanh tử. Trong tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 4), Lá Thư Số 71 (trang 91), Thầy đã dùng lời tha thiết đánh thức người đồng tu:

Chính vì vậy, đối với tro cốt, người ra đi hãy buông xả hoàn toàn phó mặc cho con cháu; tang quyến cũng xem việc an táng như trả một món nợ trần lao sau cùng của người thân, đừng đem tâm phiền não gắn chặt vào đống tro vô tri mà đánh mất con đường giải thoát.

Sau khi đã an vị tro cốt hay rải tro thanh thản, bổn phận báo hiếu chân chánh của con cháu không dừng lại ở việc khóc lóc hay chăm sóc hũ tro, mà phải tập trung chuyển hóa tình thương phàm tục thành công đức tu tập cụ thể hồi hướng cho hương linh.

Trong tác phẩm Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại phần Vấn Đáp 59 (trang 311), Cư sĩ Diệu Âm giải thích ý nghĩa cúng giỗ và cầu siêu cho người đã vãng sanh mang lại lợi ích thù thắng vô cùng:

Thầy chỉ dạy phương thức cúng giỗ và báo hiếu thiết thực nhất mà gia đình nên thực hiện hàng năm trong chánh văn trác tuyệt (trang 311):