Về vấn đề tang quyến có nên mặc đồ tang gai góc, lăn đường, khóc mướn theo phong tục cổ không và phương pháp hành xử đúng chánh pháp, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Khuyên Người Niệm Phật Tập 1 Thư 1, 17 và 25; Khuyên Người Niệm Phật Tập 3 Thư 49; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Phần Trắc Nghiệm Chương 4 Câu 8 và Câu 21; Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm Điều 7 và Mục III Hậu Sự).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong xã hội từ xưa đến nay, theo các thói quen thế tục hoặc nghi lễ cổ xưa (như điển chế tang phục đời nhà Thanh bên Trung Quốc), tang quyến thường bày vẽ trang phục xơ gai rách rưới, chống gậy, lăn đường, đập đầu, thậm chí bỏ tiền ra thuê những phường "than vay khóc mướn" đến khóc lóc inh ỏi, diễn trò thảm thiết để phô trương lòng hiếu thảo giả tạo cho làng xóm khen ngợi. Người đời ngỡ rằng làm như thế là nở mặt với thiên hạ, nhưng dưới cái nhìn thấu suốt của Phật pháp, hành vi này chính là vô minh đại hại, nhẫn tâm đẩy người thân yêu rơi thẳng vào đáy sâu của tam ác đạo.
Trong tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1), Lá Thư Số 25: Lời khuyên song thân (trang 212–213), Thầy Diệu Âm đã vạch trần chân tướng bi thảm của tình thương thiếu trí tuệ:
"Cái nguyên nhân chính là vì không hiểu đạo, không biết cách cứu độ, chỉ biết những hành động đày đọa người mình thương. Ví dụ, lúc người thân đang lâm chung thì kêu réo, khóc than, níu kéo, gây đau đớn, không nỡ để người thân an lành ra đi... Họ có giữ được chăng? Nhưng kết quả của những hành động này chỉ là đem “Oan hồn” người thân yêu của mình ném vào cảnh giới khổ hải mà không hay! Thê thảm thay, càng thương yêu thì càng khóc lớn, càng quý mến thì càng kéo níu mạnh, càng thân thiết thì càng gây đau đớn nhiều!... Một ngàn người trên thế gian, có lẽ có tới chín trăm chín mươi chín người lúc lâm chung bị cái tai họa này."
Thầy chỉ rõ những hành vi báo hiếu sôi nổi theo sắc tướng thế gian thực chất chỉ là tham luyến danh vọng hão huyền, khiến chư vị Hộ Pháp xa lánh (trang 213):
"Hai là, những hành động báo hiếu sôi nổi trong nhân gian, gây tiếng tăm cho nở mặt với thiên hạ. Đây là hình thức hoàn toàn chạy theo sắc tướng thế gian, tham luyến danh vọng, không hợp với tánh đức thanh tịnh, không hợp với người tu hành, chắc chắn sẽ bị chư Hộ Pháp bỏ rơi. Dù các Ngài không bao giờ làm hại mình, nhưng tự mình phải lo lấy, tự gây nghiệp chướng tự thọ nghiệp báo. “Nhất thiết duy tâm tạo”, tâm đang tham đắm thế tục thì chắc chắn khó có thể tránh khỏi tam đồ, lục đạo."
"Những cách làm này thường thấy ở những giới trung lưu, thượng lưu có tiền có phước báu, hoặc những kẻ thích danh, ham lợi. Vì không hiểu đạo cho nên vô tình dễ trở thành oan gia, giết chết người thân trong ác đạo bởi những hành động phàm tục thường tình như khóc than, kêu réo, níu kéo... Tệ hơn nữa, vì có tiền, quá ham danh, quá mê muội, nhiều người còn đi tìm bọn người than vay khóc mướn tới làm cho thật ồn ào náo nhiệt, để quyết lòng đày người thân yêu của mình tới tận cùng địa ngục mới thôi. Thật đáng thương!"
Tiếp đó, trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 49 (trang 24), Thầy giải thích nguồn gốc các nghi thức tang ma thế tục hoàn toàn là do con người tự biên tự diễn:
"Thổi kèn một vài diệu nhạc bi ai để con cháu càng tiếc, càng thương, càng mủi lòng mà khóc cho nhiều. Cờ xí là hình thức làm cho cảnh trí “đám ma” có vẻ linh đình một chút... tất cả đều là nghi thức của người đời tự đặt ra thành tập tục, chứ không phải để cứu độ hương linh siêu sanh. Cũng giống như đám cưới thì treo đèn kết hoa cho đẹp, đám hát bộ thì đánh trống để cổ động người xem, tổ chức một đêm ca múa thì trang hoàng cho lộng lẫy, hát xiệc thì mặc xiêm y lòe loẹt cho vui mắt, thế thôi. Trong lễ tục về tang chế thì đời nhà Thanh bên Trung Quốc có qui định rõ rệt nhất, nhưng tựu trung vẫn chỉ là việc nặng về hình thức của thế gian pháp."
Thầy cảnh tỉnh người học Phật phải dẹp sạch mọi sự ồn ào hỗn loạn để bảo bọc chánh niệm (trang 24):
"Hộ niệm người lâm chung, thực tế mà nói, là một nghi tiết của Phật giáo, ứng dụng từ trong kinh điển của Phật mà ra, để cứu độ một chúng sanh khi hết báo thân phàm tục này sẽ được siêu sanh về Tây Phương Cực Lạc để thành Phật, vĩnh ly sanh tử luân hồi, nhập vào cảnh giới thanh tịnh nhất của tất cả mọi pháp giới. Chư Cổ đức dạy, tất cả mọi hình thức ồn ào, náo nhiệt, hỗn loạn bắt buộc phải bỏ, để tránh thần thức của người đi bị mất chánh niệm."
Thế gian thường bị trói buộc bởi định kiến sai lầm: thấy con cháu cha mẹ chết mà không gào khóc, không lăn lộn đập đầu thì chê cười là bất hiếu, vô tình. Nhưng trong giáo lý giải thoát của Đức Phật, tiếng khóc than bi lụy chính là lưỡi dao cắt đứt huệ mạng của hương linh. Người hiểu đạo lấy sự an lạc giải thoát của người thân làm trọng, quyết không để miệng đời phàm tục chi phối.
Trong tác phẩm Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 4: Gia Đình Người Bệnh, Câu 8 (trang 76), Thầy xác định rõ những việc cần ghi trong tờ di chúc để đoạn trừ hủ tục:
"CHƯƠNG 4: GIA ĐÌNH NGƯỜI BỆNH"
"Câu 8 (Trang 76 – 78):"
"Muốn cuộc hộ niệm tránh nhiều trở ngại thì tờ di chúc rất cần thiết. Những gì cần ghi trong di chúc?"
"..."
"u) Hậu sự nên đơn giản, không ồn náo. [✓ Đúng]"
"v) Phải làm theo tục lệ của thế gian như: giải trùng tang, thuê người khóc mướn, trống kèn, giết hại sinh vật đãi đằng… [✗ Sai]"
"w) Nên tổ chức người niệm Phật suốt ngày bên quan tài là tốt nhất. [✓ Đúng]"
"x) Nên dặn dò về việc hậu sự cho con cháu làm hợp theo Phật pháp. [✓ Đúng]"
Tại Câu 21 của Chương 4 (trang 87–88), trước câu hỏi tổng: “Khi người thân ra đi, gia đình cần chú ý:”, Thầy phá tan tận gốc ngộ nhận về việc khóc than:
"c) Đừng vì quá thương tiếc người chết mà khóc than, sầu bi... làm cho người ra đi khởi tâm quyến luyến mà bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"..."
"k) Có nhiều tập tục của thế gian rất sai lầm, người học Phật chân chánh không nên làm theo. [✓ Đúng]"
"..."
"p) Ông bà, cha mẹ chết mà con cháu không khóc thì có tội bất hiếu. [✗ Sai]"
"q) Người chết mà thân nhân càng khóc than chừng nào thì người chết càng bị đọa lạc chừng đó. Vô tình tạo nên tội bất hiếu, bất nghĩa. [✓ Đúng]"
Để bảo vệ thần thức người thân vượt qua cơn nguy kịch của giờ phút lâm chung và sau khi tắt thở, tang quyến phải giữ nghiêm kỷ luật của đạo tràng hộ niệm. Trang phục tang lễ nên đơn giản, trang nghiêm, sạch sẽ (như áo tràng lam niệm Phật hoặc đồ vải trắng gọn gàng), hoàn toàn dẹp bỏ trang phục gai góc luộm thuộm cổ hủ. Tuyệt đối không có chuyện lăn đường, đập đầu, chống gậy diễn trò tang ma thế tục.
Trong tập sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tại Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (Điều 6 và Điều 7, trang 11), Cư sĩ Diệu Âm đã ban hành kỷ luật thép:
"6- Gia đình phải chí tâm niệm Phật trợ niệm là chính. Chỉ được coi ngày giờ tẩm liệm, hay lo hậu sự sau khi việc hộ niệm đã hoàn tất."
"7- Gia đình cần hỗ trợ tâm đạo cho người bệnh, giúp người bệnh được thanh tịnh, tranh thủ thời giờ niệm Phật, tha thiết cầu vãng sanh. Con cháu không được nói lời bi quan, thăm hỏi vẩn vơ mà làm rối tâm người bệnh. Không được khóc lóc, than vãn. Lúc lâm chung tuyệt đối không được kêu khóc, ồn ào. Không được đụng chạm vào thân xác ít ra trong vòng 8 giờ kể từ khi tắt hơi."
Đồng thời, tại Phần Mục Cho Gia Đình Ôn Kiểm (Phần III Hậu Sự, trang 21–22), Thầy hướng dẫn việc hậu sự phải hoàn toàn hướng về công đức thanh tịnh:
"III HẬU SỰ:"
"01- Có cần coi ngày giờ gì không? - (Không)."
"02- Có bận tâm về trống kèn không? - (Không)."
"03- Nên trai chay 49 ngày, tuyệt đối không sát sanh hại vật: - [✓ Đúng]."
"04- Nên phóng sanh, làm việc thiện để hồi hướng cho hương linh: - [✓ Đúng]."
"05- Cần cầu siêu trong 7 tuần không? - (Có)."
"06- Cần thỉnh chư Tăng Ni cầu siêu 49 ngày: - (Tốt)."
"07- Cúng dường trai tăng, in kinh, bố thí… hồi hướng công đức cho hương linh: - (Tốt)."
"08- Hàng ngày nên niệm Phật hồi hướng công đức cho hương linh: - (Tốt)."
"09- Khi hồi hướng công đức nên khai thị khuyên hương linh niệm Phật cầu vãng sanh: - (Tốt)."
Đạo hiếu của người con Phật không dừng lại ở sự phụng dưỡng miếng cơm manh áo hay vài giọt nước mắt vô bổ của phàm phu, mà là đại hiếu xuất thế gian cứu độ cửu huyền thất tổ thoát khỏi biển khổ sanh tử luân hồi muôn kiếp.
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1), Lá Thư Số 1 (trang 18), Thầy Diệu Âm khẳng định rõ chân giá trị của lòng hiếu thảo:
"Thương cha mẹ, không phải đợi lúc chết khóc cho nhiều là có hiếu, không phải chỉ lo một vài bữa ăn ngon là đủ đâu. Huệ mạng con người đâu ngắn ngủi trong vòng bảy mươi, tám mươi năm đâu cha má?"
Tại Lá Thư Số 17 của Tập 1 (trang 137), Thầy phân định dứt khoát ranh giới giữa hai tầng hiếu đạo:
"Nuôi dưỡng ăn uống là trả tiểu hiếu nhân sinh. Cứu độ cha mẹ vãng sanh Tây Phương là trả Đại hiếu xuất thế. Như con đây đang tận lực làm tròn đại hiếu đó, con đã làm hết bổn phận thì dù cha má có đi hay không con cũng đã trả trọn vẹn. Nếu cha má sơ ý lọt lại trong tam đồ lục đạo, thì đó là duyên phần của cha má chứ con không biết làm cách nào khác hơn..."
Và trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 49 (trang 25), Thầy chỉ dạy cặn kẽ về nguyên tắc sống còn "Tùy duyên – Bất biến":
"Sống với đời ta phải hòa với đời, nhưng không nên đồng lòng với họ. Hoàn cảnh nào ta sống theo hoàn cảnh đó để được sự hòa mục, đây là “Tùy duyên”. Nhưng lý tưởng của ta ta phải đi, đường giải thoát của ta ta phải giữ thẳng, đây là “Bất biến”."
"Xin nhắc lại, muốn cứu được người thân thì trong vòng 8 tiếng đồng hồ tuyệt đối chỉ có niệm Phật hộ niệm, không thể có hình thức nào khác xen vào, đây là điều “Bất biến”."
"Sống thì “Tùy duyên”, nhưng việc đạo thì phải “Bất biến” đó mới là trí huệ. Việc làm này chính là chúng ta đang hành đạo Bồ Tát. Nghĩa là, sống thì hòa với đời để sống, nhưng dù cho hoàn cảnh có đổi thay thì chí hướng quyết không thay đổi. Trong cái “Tùy duyên” phải thực hiện cho được cái “Bất biến” vậy."
"Lá Thư Số 25: Lời khuyên song thân"
"Lá Thư Số 49: Tâm chí thành chí kính!"
"Câu 8: Muốn cuộc hộ niệm tránh nhiều trở ngại thì tờ di chúc rất cần thiết. Những gì cần ghi trong di chúc?"
"Câu 21: Khi người thân ra đi, gia đình cần chú ý:"
"Điều 6 và Điều 7: Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh"
"Lá Thư Số 17: Lời khuyên song thân"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →