Về vấn đề cấm tuyệt đối đụng chạm, lay động hoặc thay áo quần thi thể trong vòng 8 đến 12 tiếng sau khi tắt hơi, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Giảng Ký Quyển 1, 2, 3; Sách Trắc Nghiệm; Sách Vấn Đáp; Khuyên Người Niệm Phật Tập 3).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 2, Câu 12 (Trang 46), Thầy nêu rõ câu hỏi tổng: "Pháp hộ niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất 8 giờ đồng hồ vì lý do gì?", cùng lời xác nhận:
"a) Thời gian này thần thức có thể chưa rời khỏi xác, nếu đụng đến làm cho họ rất đau đớn, dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
Trong Giảng Ký Quyển 3, Tọa đàm 112 (Trang 70 – 71), Thầy giảng giải tường tận về tiến trình rời xác của A Lại Da thức khi người bệnh vừa xả bỏ báo thân:
"Trong Phật pháp, Phật dạy rất rõ, một người khi tắt hơi, thần thức ra khỏi thân xác lâu hay mau tùy theo nghiệp chướng, phước báu và sự giác ngộ sâu cạn của họ. Ít có Tôn giáo nào biết được chuyện này, nhưng trong Phật giáo đã nói rõ. Một chúng sanh khi đi đầu thai thì cái thần thức, hoặc A Lại Da thức, hoặc gọi linh hồn sẽ nhập vào cái bào thai sớm nhất, trong khi tất cả các thức khác chưa được sinh ra. Sau một thời gian các thức khác như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân… từ từ sinh ra sau."
"Khi xả bỏ báo thân, tức là khi chết, thì có hai dạng người thần thức xuất ra rất sớm, một là người tu đại phước báu được sanh thiên, hai là người tạo tội đại ác bị đọa địa ngục, còn 4 cảnh giới khác là nhơn, A Tu La, súc sanh, ngạ quỷ đều phải qua thời gian thân trung ấm. Thân trung ấm chính là trạng thái của linh hồn chưa có nơi ổn định để chuyển thế. Bị vào trường hợp này thì khi chết, tất cả thức khác đều chết trước, không còn hoạt động được nữa, nhưng thức A Lại Da, hoặc là linh hồn vẫn còn chiếm ngự cái thân xác đó, và xuất ra đi trễ nhất. Trong khoảng thời gian này nếu đụng chạm vào thân xác họ sẽ gây đau đớn, tạo duyên đọa lạc rất nặng."
Thầy nhấn mạnh thêm về hậu quả khôn lường khi tâm sân nộ bộc phát vì bị đụng chạm đau đớn:
"Đụng chạm vào thân xác của người mới chết làm cho họ đau đớn dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. Sân giận đọa vào địa ngục, tham lam đọa vào ngạ quỷ, ngu si đọa vào bàng sinh, đây là lời Phật dạy trong kinh. Con người ra đi trong mê mờ, thà rằng họ đi vào hàng súc sanh ngu muội so ra còn đỡ khổ hơn bị rơi vào địa ngục. Chính vì thế, xin chư vị cần nghiên cứu nhiều hơn về Pháp Hộ Niệm hầu biết thêm những điều cấm kỵ khác."
"Lúc bình thường nếu bị đau đớn, họ liền lên tiếng ngăn cản, nhưng lúc đó họ ngăn cản không được nữa. Họ bị đau đớn, chịu đựng trong nỗi kinh hoàng mà sanh tâm sân nộ. Sân nộ lúc này chiêu cảm đến những nhân chủng địa ngục có sẵn trong tâm họ ứng hiện ra. Nhân địa ngục đã gặp duyên, họ nhận lấy quả báo đọa địa ngục vô cùng đau khổ!... Mong chư vị hiểu rõ vấn đề này, nhất định phải cẩn thận, không được sơ ý."
Trong Giảng Ký Quyển 2, Tọa Đàm 062 (Trang 142), Thầy xót xa diễn tả nỗi đau khổ của người vừa trút hơi thở cuối:
"Một người vừa mới tắt hơi xong mà đụng chạm vào thân xác của họ khiến họ bị đau đớn chẳng khác gì như một sự hành tội, tra tấn. Bị tra tấn hay hành tội lúc còn khỏe thì người ta còn có thể chạy tránh hay lên tiếng van xin, chứ tra tấn lúc đã tắt hơi thì họ chỉ nằm mà chịu trận. Chính vì quá đau đớn, quá bức xúc nên người chết khởi tâm căm thù, tức giận, trạng thái này thường khiến cho thần thức của họ dễ dàng chiêu cảm thẳng vào địa ngục, vô cùng bi thảm mà nhiều người không hay."
Trong Giảng Ký Quyển 2, Tọa Đàm 062 (Trang 141 – 142), Thầy dẫn chứng lời dạy của chư Tổ sư qua các thời kỳ và sự cần thiết phải giữ yên thân xác ít nhất 8 đến 12 tiếng:
"Xin thưa với chư vị, trong kinh Phật cũng như chư Tổ đều khuyến cáo đừng nên bất cẩn đụng chạm thân xác người ra đi quá sớm, và thời gian cần thiết phải giữ an toàn có hướng tăng dần lên. Ví dụ từ thời Ấn Tổ, có lần Ngài khuyên ít ra cũng phải sau 4 giờ mới được quyền nhẹ nhàng thăm. (4 giờ này là chỉ cho 4 thời khắc của giờ Đông Phương xưa kia, một ngày có 12 thời khắc, mỗi thời bằng 2 tiếng đồng hồ, 4 thời khắc tức là 8 giờ đồng hồ vậy). Đến thời ngài Lý Bỉnh Nam, cũng khuyên nên chờ đến 8 tiếng đồng hồ. Đến thời HT Tịnh Không, Ngài khuyên nên để 12 tiếng đồng hồ mới thăm nhằm được an toàn hơn."
"Xin thưa với chư vị, Diệu Âm nghĩ rằng sau này sẽ có người lên tiếng khuyên nên để lâu hơn, hoặc 14 tiếng hoặc 16 tiếng mới tính tới chuyện tắm rửa, thay y phục, tẩn liệm... nghĩa là thời gian cần giữ im thân xác tăng dần. Nguyên do có lẽ con người càng về sau nghiệp chướng càng tệ hại, tâm ý càng mê muội, tham chấp càng nặng nề nên thần thức càng bám trụ vào thân xác lâu hơn."
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại mục Hộ Niệm Vấn Đáp 09 (Trang 34), Thầy chỉ rõ những giới cấm căn bản ngay khi người bệnh vừa tắt thở:
"Những điều cấm kỵ căn bản là trong vòng 8 giờ từ lúc tắt thở: - Không được đụng chạm vào thân xác người chết. - Không được hiếu kỳ sờ mó, thăm dò hơi ấm. - Người thân không được khóc lóc, than thở bên cạnh thân xác."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7, Câu 12 (Trang 139), trước câu hỏi tổng: "Khi vừa tắt hơi, cần chú ý:", Thầy khẳng định:
"l) Không được đụng chạm vào thân xác người ra đi trong khoảng 8 giờ, bảo vệ đến 12 giờ thì an toàn hơn. [✓ Đúng]"
Nhiều gia đình lầm tưởng người tu hành giỏi thì không cần kiêng cữ. Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 2, Câu 12 (Trang 46), trước câu hỏi tổng: "Pháp hộ niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất 8 giờ đồng hồ vì lý do gì?", Thầy bác bỏ nhận định sai lầm:
"c) Người nào tu hành giỏi rồi thì không cần quan ngại lắm, cứ việc tắm rửa cho sạch sẽ để họ thoải mái theo Phật. [✗ Sai]"
Giải thích cặn kẽ về điều này trong Giảng Ký Quyển 3, Tọa đàm 112 (Trang 72), Thầy chỉ dạy rằng phàm phu dù tu giỏi đến đâu vẫn còn nghiệp chướng chi phối:
"Như vậy, nếu sơ ý không kiêng cữ gì cả, mới vừa chết xong liền lo tắm rửa, coi chừng cảnh giới chuyển đổi, thay vì tái sanh trong 3 đường thiện để hưởng phước, họ bị đọa vào 3 đường ác chịu ách nạn thật khá đáng tiếc. Riêng phận chúng ta là phàm phu, công phu tu hành không được bao nhiêu làm sao dám tự nhận mình đã chứng quả? Chư vị nên biết rằng, tu chứng đến Sơ Thiền, Nhị Thiền, Tam Thiền, Tứ Thiền mới vượt qua các cõi Trời Dục Giới, sanh vào 4 cõi Trời Sắc Giới, vẫn còn quá sâu trong sanh tử luân hồi. Nhưng trên thực tế có mấy ai đạt được!..."
"Một người vừa mới tắt hơi xong, đem thân xác của họ ra tắm rửa, thay y phục, thoa son, đánh phấn, để tìm chút danh hão huyền của thế gian mà ôi thôi đại hại!... Đại hại!... Thật là điều đại hại cho người chết, chứ không phải tiểu hại đâu!... Một người cả một cuộc đời tu hành, cuối đời chỉ vì một chút sơ suất này mà đành chịu ách nạn đắng cay. Pháp Hộ Niệm Vãng Sanh dạy như vậy. Chư Tổ dạy như vậy, chúng ta phải y giáo phụng hành, không được sơ ý mà vô tình gây hại người thân."
Đối với những trường hợp đặc biệt qua đời ở tư thế bất an, trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 2, Câu 12 (Trang 46), Thầy xác định:
"b) Những trường hợp đặc biệt như chết giữa đường, chết trong nhà vệ sinh... thì đành phải chuyển thân đến chỗ an toàn để hộ niệm, nhưng phải rất nhẹ nhàng và cần lên tiếng xin lỗi và báo cho người chết biết trước. [✓ Đúng]"
Trong Giảng Ký Quyển 3, Tọa đàm 112 (Trang 71 – 72), Thầy hướng dẫn chi tiết cách thức di chuyển thi thể trong hoàn cảnh bắt buộc:
"Những trường hợp như tai nạn xảy ra giữa đường làm sao hộ niệm? Những trường hợp này, không còn cách nào khác hơn là chúng ta cần nhẹ nhàng chuyển thân xác đến chỗ an toàn để hộ niệm. Nhưng trước khi di chuyển thân xác chúng ta cần lên tiếng xin lỗi, báo cho người chết biết và di chuyển phải hết sức nhẹ nhàng. Hãy nói lớn tiếng một chút, nói mạnh lên để cho thần thức nhận định được, giúp họ bình tĩnh, định tâm lại để niệm Phật theo đại chúng. Chỉ có những trường hợp đặc biệt này mới di chuyển thân xác, còn bình thường thì xin đừng đụng chạm đến thân xác người vừa mới chết."
Đối với nỗi âu lo người thân bị cứng đờ khó tẩm liệm nếu để quá 8 đến 12 tiếng, trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 58 (Trang 129 – 130), Thầy ân cần khai mở phương pháp xử lý nhẹ nhàng:
"Sau đó phải tiếp tục luân phiên hộ niệm ít ra 8 tiếng đồng hồ mới được ngừng. Đừng lo sợ việc tẩn liệm khó khăn. Nếu khó, chỉ cần dùng khăn nhúng nước nóng đắp các khớp xương, vài phút sau là sửa lại tư thế dễ dàng."
"Khi đã tắt thở rồi thì không nên đụng chạm vào thân thể nữa."
Trong Giảng Ký Quyển 1, Tọa Đàm 034 (Trang 313), Thầy chỉ rõ thời điểm và tâm thế khi tiến hành thăm thân xác:
"Tốt nhất trong vòng 8 tiếng đồng hồ, không được đụng chạm vào thân xác người chết là điều chính xác, vì hầu hết hàng phàm phu mê muội, tham chấp đủ điều nên thần thức thường bám trụ trong thân xác chưa xuất ra được. Nếu đụng chạm sơ ý gây đau khổ cho họ, cũng có thể do vì đau đớn này làm họ dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. Ngài Tịnh Không dạy, nên để 12 tiếng đồng hồ thăm thân thì mới an toàn hơn. Xin chư vị nhớ kỹ lời dặn này. Trước khi thăm thân, người hộ niệm phải lên tiếng báo cho người chết biết. Thăm phải nhẹ nhàng, kính cẩn, không được làm mạnh, không được đu đưa có tính biểu diễn sự mềm mại khi có thoại tướng tốt."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7, Câu 4 (Trang 132), trước câu hỏi tổng: "Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:", Thầy chỉ dạy các quy tắc quan trọng:
"f) Muốn thăm thân cần phải chờ ít nhất sau 8 tiếng đồng hồ, tốt nhất hãy để 12 tiếng đồng hồ thì mới an toàn. [✓ Đúng]"
"n) Trước khi thăm phải cẩn thận báo cho thần thức người chết biết trước. [✓ Đúng]"
"p) Thăm thân phải nhẹ nhàng, thận trọng, nên thăm từ dưới lòng bàn chân thăm lên mới an toàn hơn. [✓ Đúng]"
Khép lại bài giảng trong Giảng Ký Quyển 3, Tọa đàm 112 (Trang 73), Thầy tha thiết nhắc nhở người niệm Phật giữ vững tín nguyện tha thiết để thần thức sớm theo Phật vãng sanh:
"Cho nên, xin thưa với chư vị, chúng ta biết được Pháp Hộ Niệm rồi, biết rõ đường vãng sanh Tây Phương Cực Lạc rồi, thì hãy cố gắng thành tựu cho được tâm nguyện này nhé. Nếu biết mình ở trong tình trạng chuẩn bị ra đi, hãy phấn khởi lên, quyết lòng buông xả vạn duyên, nhiếp tâm niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tịnh Độ, mong chờ từng phút giây được đức A Di Đà lai nghinh tiếp dẫn."
"Người nào thực sự chí thành, chí kính, tha thiết niệm Phật cầu vãng sanh, thì thường họ theo Phật đi vãng sanh trước khi tắt thở."
"Tọa đàm 112: Khảo sát Chánh Kiến – Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ (Vấn đề 12)"
"Tọa Đàm 062: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28j, 28k, 28l, 28m, 28n)"
"Câu 12: Lý do cấm đụng chạm thân xác ít nhất 8 giờ"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 09: Cách Trợ Niệm của Tịnh Tông Học Hội"
"Câu 12: Những điều cần chú ý khi vừa tắt hơi"
"Lá Thư Số 58: Ban Hộ Niệm!"
"Tọa Đàm 034: Khảo Sát Đáp Án 15(c), Câu 15(d), Điểm Ấm Đỉnh Đầu & Quy Tắc Thăm Thân"
"Câu 4: Những điều cần chú ý khi thăm thân xác"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →