Về vấn đề sau 8 đến 12 giờ hộ niệm, kiểm tra thấy toàn thân lạnh nhưng vùng ngực còn nóng ấm thì người mất tái sanh về cõi nào, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã chỉ dạy tường tận qua các bộ kinh sách chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tr. 2 – 3, 23 – 25, 52 – 54; Khuyên Người Niệm Phật Tập 1, Lá Thư 06, 13, 21; Khuyên Người Niệm Phật Tập 3, Phụ Lục Lá Thư 64, tr. 205 – 206; Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tr. 5 – 6, 27 – 28; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Sách Trắc Nghiệm, tr. 17 – 18, 131 – 134).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1) (Lá Thư 06, trang 50 – 51), Thầy nhắc lại bài kệ truyền thống trong kinh điển chỉ dạy về sáu nẻo luân hồi và nhận định cảnh giới tái sanh qua điểm nóng thoát nhiệt sau cùng:
"Đảnh Thánh, Nhãn sanh Thiên. Tâm Nhơn, Phúc Ngã Quỷ. Bàng sanh Túc hạ hành. Địa ngục Cước để xuất."
Thầy giải thích rõ ràng ý nghĩa của từng vị trí thoát nhiệt trên thân thể:
"Nóng tại đỉnh đầu là vãng sanh về cõi Phật Thánh: tuyệt vời, viên mãn Phật đạo; nóng chỗ con mắt thì sanh về cõi Trời: tốt; nóng tại ngực thì sanh làm người: tạm được; nóng tại bụng thì thành Ngạ quỷ: quá xấu; nóng tại đầu gối thành Súc vật: xấu; nóng tại bàn chân xuống Địa ngục: xấu tàn tệ."
Thầy phân tích thêm về cảnh giới của người tu hành theo thế gian:
"Như vậy, tu theo đạo Tiên Hiền, nghĩa là để làm Tiên, làm người Hiền, thì dù tu có giỏi cho mấy cũng chỉ nóng ở ngực mà thôi, còn tu không giỏi thì hầu hết nóng bụng, nóng đầu gối, nóng bàn chân. Rất khó có người nóng ở mắt, thì còn gì mơ đến đỉnh đầu. Thảm thương quá!"
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1) (Lá Thư 21, trang 175 – 178), Thầy giải nghĩa sâu hơn về trường hợp thần thức xuất ra ở ngực được gọi là huề vốn:
"Nếu tái sanh làm người thì tạm coi như huề vốn! Chết tái sanh làm người thì đâu có ai hộ vệ, trong kinh gọi là “Độc sanh độc tử, độc khứ độc lai, khổ lạc tự đương, vô hữu đại giả”, họ theo nghiệp lực mà đi, không có thần hộ vệ. Hơn nữa thần thức phải qua thân trung ấm, sẽ mê mờ, khó có thể tỉnh táo và biết trước ngày ra đi."
Thầy nhắc lại bài kệ cổ và đối chiếu điểm nóng sau cùng trên thân xác:
"Chính điểm nóng sau mấy tiếng đồng hồ trên thân thể là vị trí thần thức xuất ly sau cùng. Ông bác nóng tại đảnh đầu đây là điều rất tốt, cho phép ta tin tưởng sự vãng sanh. Xin chân thành chúc mừng cho Ngài. Xin nhắc lại bài thiệu để dễ nhớ."
"Đảnh Thánh, Nhãn sanh Thiên. Tâm Nhơn, Phúc ngạ quỷ. Bàng sanh Túc hạ hành. Địa ngục, Cước để xuất."
"(Nghĩa là nóng tại đảnh đầu sanh về cảnh giới Thánh, tại mắt về trời, tại ngực trở lại người, tại bụng làm ngạ quỷ, từ đầu gối xuống làm súc sanh, tại bàn chân bị đọa địa ngục)."
Trong tác phẩm Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 5 – 6), chánh văn ghi lại lời khai thị của Tổ sư Ấn Quang xác chứng điều này:
"Trong kinh nói chứng cớ sau khi chết sanh vào các đường như sau: - Đỉnh đầu ấm sanh Thánh đạo, - Mắt ấm sanh thiên, - Ngực ấm sanh cõi người, - Bụng ấm sanh ngạ quỷ, - Súc sanh ấm đầu gối, - Địa ngục bàn chân ấm, - Hơi ấm của người chết đi lên phần trên thì được siêu thăng, - Hơi ấm đi xuống phần dưới là bị đọa lạc, - Nếu toàn thân đều lạnh đỉnh đầu còn ấm là siêu phàm nhập Thánh. Sanh Tây Phương Cực Lạc là siêu phàm nhập Thánh, là thù thắng nhất nên gọi là “Đảnh Thánh”. (Lời Ấn Tổ)."
Đồng thời, nơi phần phụ lục tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3) (trang 206), lời dạy của Tổ sư Ấn Quang cũng chỉ rõ:
"Người bệnh khi sắp tắt thở cũng chính là lúc phải phân biệt cảnh giới giữa phàm, Thánh, người và quỉ ma. Cho nên, ngay lúc này chỉ có thể dùng danh hiệu Phật để khai thị, hướng dẫn thần thức của họ chứ không được tắm rửa, thay quần áo, di động, than khóc. Tùy theo ý thích của người bệnh muốn ngồi hay nằm cũng được. “Nóng ở đảnh đầu sanh về Tịnh Độ, ở trán sanh về trời, ở ngực sanh cõi người, ở bụng sanh ngạ quỉ, ở đầu gối sanh vào cõi súc sanh, dưới bàn chân sanh về địa ngục”. Biết vậy, mọi người đều phải niệm Phật một cách khẩn thiết, đừng để ý thăm dò hơi nóng nằm ở đâu, quyết định sẽ giúp họ đới nghiệp vãng sanh (còn mang nghiệp mà vẫn được vãng sanh)."
Trong bộ chánh văn Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 2 – 3), khi đồng tu thưa hỏi về hiện tượng sau 8 giờ hộ niệm thấy nóng nhiều ở ngực và xử lý khi thân xác còn ấm:
"Hỏi: Sau khi Hộ Niệm được 8 giờ. Người được Hộ Niệm có hai trường hợp: 1 - Nóng ở bụng nhiều và ở đầu không nóng nhưng không lạnh như những chỗ khác. 2 - Nóng ở ngực nhiều và ở đầu không nóng nhưng không lạnh như những chỗ khác. Như thế thần thức của hai người này đã ra khỏi thân chưa? Trường hợp này xử lý như thế nào? Nếu gia đình không bằng lòng cho niệm tiếp."
Thầy giải đáp rõ ràng về tình trạng thần thức và thoại tướng mềm mại ở cõi Người:
"Sau 8 giờ chỉ có thể còn hơi ấm ở một điểm. Nếu còn ấm tại 2 - 3 điểm thì nên cẩn thận niệm thêm một thời gian nữa cho thực sự chính xác một điểm ấm hoặc khi nào toàn thân lạnh hết mới được. Khi thân xác còn ấm nhiều chỗ thì coi chừng thần thức chưa thực sự ra khỏi thân thể, không được tẩn liệm xác."
"2) Nóng ở ngực nhiều có thể được sanh lại làm người. Trong trường hợp này thân xác cũng có thể được mềm mại, nhưng không viên mãn. Nhưng nếu thành tâm, Ban Hộ Niệm có thể tiếp tục khai thị, hướng dẫn cho thần thức buông xả việc lưu luyến con cháu, mau mau thức tỉnh niệm Phật, cầu xin A Di Đà Phật phóng quang tiếp độ. Nên niệm thêm 4 - 8 giờ nữa, có thể giúp thần thức tỉnh ngộ mà Vãng Sanh Cực Lạc. Lúc đó điểm nóng sẽ chuyển lên đỉnh đầu."
Cũng trong Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 52 – 54), đối với câu hỏi về ca bệnh sau 12 giờ hộ niệm thấy ngực ấm nhất:
"Hỏi: Người được Hộ Niệm là một bệnh nhân bị bệnh ung thư ở giai đoạn cuối. Khi được Hộ Niệm người này đã phát tâm tha thiết cầu Vãng Sanh. Nhưng khi lâm chung người nhà đã đụng đến thân thể rồi mới gọi Ban Hộ Niệm. Sau khi được Hộ Niệm 12 giờ đồng hồ thì phải liệm. Ban Hộ Niệm thăm hơi nóng có kết quả như sau: - Ở ngực ấm nhất. - Ở đỉnh đầu không lạnh như những chỗ khác. Như kết quả trên thần thức của người được Hộ Niệm đã xuất ra khỏi thân chưa?"
Thầy khẳng định dứt khoát rằng ngực ấm chứng tỏ chưa được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc:
"Sau 12 giờ mà thấy hơi ấm ở ngực chứng tỏ người đó không được Vãng Sanh về Cực Lạc. Nếu gia đình thành tâm nên Hộ Niệm thêm, cố gắng khai thị hướng dẫn giúp cho thần thức hiểu đạo mà nhiếp tâm Niệm Phật cầu Vãng Sanh thì cũng có thể chuyển đổi hoàn cảnh."
Thầy phân tích thêm những tác hại khi người nhà đụng chạm sớm và nghiệp chướng lúc lâm chung:
"Trong vòng mới tắt hơi, chưa đủ 8 giờ mà người nhà đụng chạm vào thân xác là điều không tốt, có thể gây chướng ngại lớn cho thần thức không được an ổn ra đi. Hơn nữa, người bệnh dù có phát tâm tha thiết nhưng trong đời ít tu hành hoặc gần chết mới được Hộ Niệm thì cũng khó xóa được nghiệp, thì lúc lâm chung chưa chắc đã chịu đựng nổi nghiệp khổ báo đời, oan gia hãm hại, thành ra tinh thần chưa chắc đã vững vàng thoát khỏi các ách nạn."
Thầy nhấn mạnh không được vội vàng tẩm liệm khi thần thức chưa ra khỏi thể xác:
"Thần thức còn vướng trong thân xác thì có nhiều điểm ấm trên thân. Nếu thấy điểm ấm ở một vùng lớn hay nhiều chỗ còn ấm thì đừng nên nhập quan vội. Trong lịch sử người chết một vài ngày rồi sống lại không phải ít. Khổng Giáo khuyên ít ra 3 ngày mới chôn cất. Trong Phật giáo thì chư Tổ khuyên nên để 7 ngày mới thiêu hoặc chôn mới tốt. Điều này nhằm để bảo đảm khỏi bị sơ suất vì sự hồi dương. Người tình chấp sâu nặng thường cứ bám vào cái xác, thần thức khó xuất ra. Vì vậy rất dễ bị hại khi xả bỏ báo thân."
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1) (Lá Thư 13, trang 97), Thầy chỉ ra rằng niệm niệm sau cùng quyết định cảnh giới tương lai, và chỉ một niệm vướng bận tình cảm người thân cũng đủ làm mất phần vãng sanh:
"Vì chính cái niệm cuối cùng có thể quyết định hẳn tương lai của người ra đi. Hễ nẩy ra một niệm sân giận đi vào địa ngục; một niệm tham lam đi vào ngạ quỷ, một chốc lát mê muội đi vào đường súc sanh ngay. Một niệm luyến nhớ con cháu (vì thấy giọt nước mắt của người con), có thể thay đổi hẳn tình thế, thay vì về Cực Lạc bà có thể tái sanh lại làm người hoặc bị đoạ lạc vào đường khác. Nghĩa là chỉ cần một tí sơ ý cũng đủ làm oan uổng cả một đời tu hành, có thể dẫn tới khổ đau bá thiên vạn kiếp sau đó!"
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (Chương 1, Câu 14, trang 17 – 18), chánh văn phân tích cặn kẽ vì sao người có thoại tướng tốt nhưng vẫn không thể vãng sanh Tây Phương Cực Lạc:
CHƯƠNG 1: TỔNG QUÁT VỀ PHÁP HỘ NIỆM
Câu 14 (Trang 17 – 18):
Người ra đi với thoại tướng tốt, tại sao chưa chắc được vãng sanh TPCL?
"a) Người tu bố thí, làm thiện, ít tạo nghiệp ác… khi chết nếu để lại thoại tướng tốt thì họ theo nghiệp thiện mà sanh vào ba cảnh thiện để hưởng phước chứ không phải vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
"b) Người suốt đời niệm Phật cầu sanh TPCL, lúc lâm chung vẫn niệm Phật nhưng lại quyến luyến thế gian, tưởng nhớ đến phước báu, v.v… quên mất tâm nguyện vãng sanh thì dù có thoại tướng tốt vẫn chỉ sanh vào ba cảnh thiện mà thôi. [✓ Đúng]"
"e) Chỉ có người niệm Phật tha thiết cầu sanh TPCL, giữ vững ý niệm này đến lúc buông bỏ báo thân, ra đi để lại thoại tướng tốt mới được vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
Trong Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 23 – 25), khi trả lời câu hỏi về trường hợp sau 8 giờ niệm Phật thì điểm nóng chuyển biến từ bụng lên ngực:
"Hỏi: Có một trường hợp người được Hộ Niệm sau 8 giờ còn nóng ở 2 điểm ở bụng và ở ngực. Ban Hộ Niệm tiếp tục niệm thêm 4 giờ nữa, hơi nóng chỉ còn ở ngực. Trong trường hợp này nếu niệm thêm thì người này có cơ hội Vãng Sanh không?"
Thầy khẳng định niềm hy vọng lớn lao khi tiếp tục hộ niệm và khai thị:
"Chắc chắn Vãng Sanh thì không dám nói, nhưng nói “có thể được” Vãng Sanh thì dám nói. Rất nhiều trường hợp sau 8 giờ, thân xác không tốt, nét mặt không tươi, vậy mà Hộ Niệm thêm một thời gian nữa thì thân xác biến chuyển, mặt tươi ra, thân thể mềm mại, và sau cùng thì kiểm lại có nhiều người ấm trên đỉnh đầu."
Thầy lý giải tiến trình chuyển hóa của tâm thức người mất:
"Đó là, khi tắt thở còn bị nạn, 8 giờ tâm còn vướng víu, còn bị trở ngại, chưa biết đường nào đi. Nhưng nhờ tiếp tục Hộ Niệm, tiếp tục khai thị hướng dẫn mà họ đã ngộ và được Vãng Sanh."
Thầy cũng nhắc nhở về sự đồng lòng của thân quyến trong tác phẩm Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 3):
"Trong những trường hợp này, bắt buộc gia đình phải thành tâm cầu nguyện, thành tâm hợp tác tối đa với Ban Hộ Niệm để cứu người thân của họ. Nếu người thân không bằng lòng thì Ban Hộ Niệm đành phải ra về. Tất cả đều tùy duyên phận, chứ không biết cách nào khác hơn."
Trong Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 27 – 28), quy chuẩn kiểm tra hơi ấm được quy định trang nghiêm:
"2- QUY LỆ THĂM THÂN: ⁕ Chỉ được thăm sau 8 giờ. Để đến sau 12 giờ thì an toàn hơn."
"⁕ Trước khi thăm cần phải khai thị, báo cáo cho hương linh biết."
"⁕ Một người đại diện thăm, tất cả mọi người đồng niệm Phật."
"⁕ Thăm nhẹ nhàng, từ dưới lòng bàn chân thăm lên đỉnh đầu. Nếu toàn thân đã lạnh, mềm mại tươi nhuận thì rất tốt, có thể coi như cuộc hộ niệm đã hoàn mãn."
"⁕ Nếu phát hiện thân còn ấm nhiều chỗ xin phải ngừng ngay, chưa thể lo hậu sự, không được giao cho nhà quàn. Phải tiếp tục hộ niệm, khai thị, hóa giải."
"⁕ Thân còn cứng là bị trở ngại, nên tiếp tục hộ niệm. Ban Hộ Niệm cần tìm hiểu thêm những vướng chấp khác của người bệnh để khai thị thẳng vào đó hầu hóa giải ách nạn."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (Chương 7, Câu 4, trang 131 – 134), các nguyên tắc cốt yếu khi thăm thân được chánh văn chỉ dạy:
CHƯƠNG 7: SƠ SUẤT KHI HỘ NIỆM
Câu 4 (Trang 131 – 134):
Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:
"f) Muốn thăm thân cần phải chờ ít nhất sau 8 tiếng đồng hồ, tốt nhất hãy để 12 tiếng đồng hồ thì mới an toàn. [✓ Đúng]"
"g) Thăm thân rất cần thiết vì để biết chắc chắn toàn thân đã lạnh hết, bảo đảm thần thức đã hoàn toàn lìa khỏi xác mà an tâm tắm rửa, tẩm liệm… không sợ ảnh hưởng đến tương lai của người ra đi. [✓ Đúng]"
"h) Nhờ thăm thân mà phát hiện sớm sự trở ngại, kịp thời khai thị hóa giải giúp cho người chết có cơ hội vãng sanh. [✓ Đúng]"
"r) Hơi ấm xuất hiện trên thân xác ở phần càng cao thì càng có cảm ứng tốt. [✓ Đúng]"
"s) Nếu hơi ấm ở phần dưới là cuộc hộ niệm bị trở ngại, nhưng nếu biết sớm được thì vẫn còn cơ hội để BHN hóa giải. [✓ Đúng]"
"dd) Thăm thân mà thấy nhiều chỗ còn ấm, phải ngừng ngay việc thăm. BHN nên tiếp tục khai thị và hộ niệm thêm khoảng 4 đến 8 giờ nữa. Khi nào toàn thân lạnh hết mới an toàn. [✓ Đúng]"
Thầy tha thiết nhắc nhở trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1) (Lá Thư 06, trang 51) về mối nguy hiểm của việc sờ mó, thăm dò hơi nóng sớm trước 8 tiếng:
"Cũng xin nhắc nhở rằng, nếu thâm hiểu đạo thì chỉ nhìn cũng biết. Tốt nhất là thành tâm niệm Phật hộ niệm chứ đừng nên thử, vì trong vòng tám tiếng đồng hồ, thần thức vẫn còn cảm nhận. Nếu họ đang ứng cảm cảnh giới tốt, mình làm họ đau, tâm họ sân nộ, trong nháy mắt có thể bị đọa liền. Tội nghiệp lắm!."
"Hộ Niệm Vấn Đáp 01: Người khai thị, thoại tướng"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 16: Thân nhân cần phải biết quy luật Hộ-Niệm"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 06: Khả năng Hộ Niệm"
"06 - Lời khuyên song thân"
"21 - Lời khuyên song thân"
"13 - Lời khuyên song thân"
"Những Lời Khai Thị Của Tổ Sư Ấn Quang Về Hộ Niệm"
"Thăm Thân – Kiểm Thoại Tướng (Mục Đích, Quy Lệ & Điều Tránh Sơ Suất)"
"Câu 14: Người ra đi với thoại tướng tốt, tại sao chưa chắc được vãng sanh TPCL? (Trang 17 – 18)"
"Câu 4: Những điều cần chú ý khi thăm thân xác (Trang 131 – 134)"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →