Về vấn đề xử lý khi thân xác bị cứng ngắc sau 12 tiếng hộ niệm để mềm mại trở lại lúc tẩn liệm, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 và Tập 3, Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh Vấn Đáp, Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm Giảng Ký Tập 1 và Tập 3, cùng Sách Trắc Nghiệm Hộ Niệm).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7: Sơ Suất Khi Hộ Niệm, Câu 7 (trang 135), Thầy đặt ra câu hỏi tổng và chỉ rõ phương pháp duy nhất đúng:
"Khi thân xác bị cứng, có thể xử lý cách nào?"
"a) Dùng khăn nhúng nước nóng đắp vào các khớp xương thì sẽ từ từ mềm ra. [✓ Đúng]"
"b) Người hộ niệm có những loại thuốc đặc biệt làm cho xác chết mềm mại. "
"c) Có những thần chú đặc biệt đọc lên thì thân xác sẽ mềm. [✗ Sai]"
Tiếp đó, trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 58 (trang 129), Thầy căn dặn ban hộ niệm không nên lo sợ việc tẩn liệm gặp trở ngại:
"*) Phân ban: Lúc chưa lâm chung thì khoảng từ 2 đến 4 người túc trực hộ niệm là đủ. Tới thời điểm lâm chung thì dồn lực lượng để hộ niệm. Sau đó phải tiếp tục luân phiên hộ niệm ít ra 8 tiếng đồng hồ mới được ngừng. Đừng lo sợ việc tẩn liệm khó khăn. Nếu khó, chỉ cần dùng khăn nhúng nước nóng đắp các khớp xương, vài phút sau là sửa lại tư thế dễ dàng."
Cũng trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Phần Phụ Lục (trang 204), Thầy nhắc nhở trưởng ban dặn dò gia đình và phương thức đắp nước nóng khi cần thiết:
"Vị trưởng Ban Hộ Niệm phải dặn dò người nhà của bệnh nhân rằng: trong vòng 12 tiếng đồng hồ không được động đậy đến xác thể, không được thay áo quần hay rờ vào. Bất cứ người nào cũng không được đụng vào. Phải chờ sau thời gian hộ niệm mới được đụng vào xác thể. Nếu thấy thân xác bị cứng, chỉ cần dùng nước nóng đắp lên là được. Trợ niệm đến đây có thể tạm dừng, niệm bốn câu văn hồi hướng, rồi đảnh lễ là xong. Vị trưởng ban nếu có mền “chú đà la ni” (mền quang minh) thì tặng cho họ một tấm, cho một gói “quang minh chú sa”. Sau đó có thể ra về, không phải bận tâm thêm nữa."
Ở phần dặn dò lúc mạng chung thuộc Phụ Lục (trang 204), Thầy chỉ dạy thêm:
"d) Lúc mạng chung (sau khi tắt thở)."
"Không được khóc lóc, di động thân xác, thay áo quần. Đừng nên cố chấp theo cách nói phải nóng ở đỉnh đầu (không cần phải sờ mó). Sau tám tiếng đồng hồ nếu các khớp xương bị cứng, chỉ cần lấy khăn nhúng nước nóng đắp sửa."
Đồng thời, trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2), Lá Thư Số 27 (trang 39), Thầy giải thích rõ việc tiếp tục niệm Phật và cách làm mềm các khuỷu xương:
"8) Nếu được ra đi trong không khí trên thì chắc chắn được vãng sanh. Khi vừa vãng sanh rồi vẫn tiếp tục niệm Phật. Tuyệt đối không đụng chạm đến nhục thể, cứ để im như vậy không cần thay đổi tư thế nằm, cứ tiếp tục niệm Phật càng lâu càng tốt, ít nhất là tám tiếng đồng hồ mới được ngưng. Đừng ngại để lâu thì xác cứng khó sửa, chỉ cần lấy khăn nhúng nước nóng đắp chỗ khuỷu xương một chốc là mềm lại ngay. Đừng báo hàng xóm hay sớm, nếu không họ sẽ tới đánh trống, thổi kèn, gây ồn ào sẽ làm mất phần vãng sanh đó. Tất cả những thứ đó chỉ là tập tục sai lầm của người đời. Phải niệm Phật để cứu độ người thân của mình, tám giờ sau mới tính đến chuyện tùy thuận tập quán xã hội cũng không muộn."
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2), Lá Thư Số 37 (trang 123), Thầy nhấn mạnh việc giữ yên thân thể sau khi lâm chung và lý giải vì sao thân xác bị co cứng:
"*) Sau khi lâm chung: Phải tiếp tục hộ niệm ít nhất tám tiếng đồng hồ. Trong suốt thời gian này không được đụng chạm đến thân thể, không được sửa lại tư thế nằm. Nên nhẹ nhàng đắp mền cho ấm thân, (tịnh tông học hội thì họ đắp mền “Quang Minh”), không nên đắp trùm qua khỏi đầu, không được kêu tên người đi. Nói chung, tất cả mọi người chỉ thành tâm niệm Phật, tâm tâm đều cầu nguyện A Di Đà Phật đến tiếp dẫn vãng sanh. Sau tám tiếng đồng hồ, tất cả mọi chuyện đã ổn định thì không còn ngại gì nữa."
"Có người lo ngại rằng, nếu không sửa chữa tư thế nằm của người ra đi thì sau vài tiếng đồng hồ thân thể sẽ cứng làm sao tẩn liệm? Xin trả lời thẳng thắn rằng, vì tâm hộ niệm không thành, vì người đi không tin tưởng, vì gia đình thích tham đắm những danh vọng quá tầm thường cho nên không quyết lòng bảo hộ vãng sanh hoặc không giữ thanh tịnh cho người ra đi, mới xảy ra tình trạng như vậy. Nếu người đi quyết chí vãng sanh, người còn sống quyết lòng nhứt tâm hộ niệm thì chắc người đi được vãng sanh thoát nạn, lúc đó nhiều sự linh hiển huyền diệu xảy ra bất khả tư nghì, không để cho chúng ta phải lo nhiều như vậy đâu! Trong lịch sử hộ niệm vãng sanh đã từng có những trường hợp hộ niệm mười mấy ngày liền mà thân xác người vãng sanh vẫn còn tươi nhuận, vẫn còn mềm mại, còn ở đây nhu cầu của chúng ta chỉ cần 8 tiếng đồng hồ có bao lâu mà lo lắng!"
Thầy tha thiết khuyên người thân phải đặt việc cứu huệ mạng lên trên việc lo cho thể xác:
"Thương người thân thì phải thương cho trọn vẹn, sống cũng thương, chết rồi cũng thương mới được. Chứ khi sống thì nói thương yêu, còn người thân vừa mới nằm xuống chưa kịp ra đi mà mình đã bỏ chạy rồi, sợ điều này, sợ điều nọ, thế thì nói thương làm chi cho buồn cảnh thế thái nhân tình vậy! Khi còn sống thì người thân của mình là cái thân cho nên ta mới lo cho cái thân đó, chứ khi đã chết rồi thì người thân đâu còn ở trong cái xác thân đó nữa, thì lý do gì ta cứ mãi lo cho cái thân? Cứu người phải lấy châm ngôn “còn nước còn tát” quyết lòng bảo vệ cho tới kỳ cùng rồi sự thể ra sao tính sau."
"Sửa chữa một xác thân chỉ cần một chiếc khăn thấm nước nóng đắp lên chỗ khớp xương một lát là đủ để sửa rồi, không có khó khăn. Nếu giả sử có khó khăn đi nữa, thì ta cũng phải tận hết bổn phận cứu người trước thì mới khỏi bị ân hận! Những người chỉ lo chú trọng đến cái xác phàm, dù có chôn cất kỹ cho mấy đi nữa, chỉ sau một vài ngày nó cũng thối rữa chắc chắn không còn ai dám tới gần, thì tại sao ta lại cứ quan trọng cái thứ cát bụi đang trở thành cát bụi mà lại quên cái huệ mạng vạn kiếp của người thân!?"
Trong Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 151), Thầy cũng giảng giải rõ về sự gia trì của Phật lực và cách xử lý nhẹ nhàng khi thân tướng bị cứng:
"Người biết pháp Hộ Niệm nên khuyên người bệnh thành tâm niệm Phật cầu Vãng Sanh Cực Lạc. Nếu người đi thành tâm niệm Phật, người thân trong gia đình lo việc Hộ Niệm cẩn thận, đúng pháp, thì thân tướng người sẽ rất đẹp, không bị cứng. Đây là nhờ Phật lực gia trì. Giả như, sự Vãng Sanh bị trở ngại, thân bị cứng, thì chỉ cần lấy khăn nhúng nước ấm đắp vào các khớp xương là có thể uốn lại được. Xin đừng làm những hành động quá phũ phàng mà tội nghiệp cho linh hồn người chết!"
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3), Tọa đàm 112 (trang 73), Thầy giải thích lý do cấm đụng chạm vào thân xác ít nhất 8 giờ và tốt nhất là 12 giờ sau khi tắt thở:
"Xin chư vị mở trang 46, vấn đề 12: Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ vì lý do gì?"
"(a): Thời gian này có thể thần thức chưa rời khỏi thân xác, nếu động đến làm cho họ rất đau đớn, dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Rất đúng. Rất đúng. Người thế gian không biết. Nhiều người có tu hành nhưng cũng chưa chắc gì biết đến vấn đề này. Trong Phật pháp, Phật dạy rất rõ, một người khi tắt hơi, thần thức ra khỏi thân xác lâu hay mau tùy theo nghiệp chướng, phước báu và sự giác ngộ sâu cạn của họ. Ít có Tôn giáo nào biết được chuyện này, nhưng trong Phật giáo đã nói rõ. Một chúng sanh khi đi đầu thai thì cái thần thức, hoặc A Lại Da thức, hoặc gọi linh hồn sẽ nhập vào cái bào thai sớm nhất, trong khi tất cả các thức khác chưa được sinh ra. Sau một thời gian các thức khác như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân… từ từ sinh ra sau."
"Khi xả bỏ báo thân, tức là khi chết, thì có hai dạng người thần thức xuất ra rất sớm, một là người tu đại phước báu được sanh thiên, hai là người tạo tội đại ác bị đọa địa ngục, còn 4 cảnh giới khác là nhơn, A Tu La, súc sanh, ngạ quỷ đều phải qua thời gian thân trung ấm. Thân trung ấm chính là trạng thái của linh hồn chưa có nơi ổn định để chuyển thế. Bị vào trường hợp này thì khi chết, tất cả thức khác đều chết trước, không còn hoạt động được nữa, nhưng thức A Lại Da, hoặc là linh hồn vẫn còn chiếm ngự cái thân xác đó, và xuất ra đi trễ nhất. Trong khoảng thời gian này nếu đụng chạm vào thân xác họ sẽ gây đau đớn, tạo duyên đọa lạc rất nặng."
"(d): Nếu tránh đụng chạm đến 12 tiếng đồng hồ sau khi tắt thở thì tốt hơn, an toàn hơn."
Trong Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, phần Thăm Thân & Kiểm Thoại Tướng (trang 28), Thầy hướng dẫn mục đích, quy lệ và cách xử lý khi thân xác còn cứng:
"THĂM THÂN, KIỂM THOẠI TƯỚNG"
"1- MỤC ĐÍCH:"
"⁕ Thăm Thân, Kiểm Thoại Tướng là một mục rất cần thiết trong Pháp Hộ Niệm với những mục đích:"
"⁕ Xác định thần thức của người ra đi thực sự đã thoát ra khỏi thân xác chưa? Tắt hơi rồi không phải là hết, nhiều người vụng tu, nghiệp nặng thần thức của họ bị kẹt trong thân xác rất lâu. Nếu không kiểm rõ vấn đề này, vội vã gởi xác cho nhà quàn xử lý có thể tạo ra một thảm họa vô cùng bi thảm cho người chết."
"⁕ Xác định người được hộ niệm còn vướng nạn không? Thân cứng, tướng xấu… là còn vướng nạn. Thăm thân có thể xác định được vấn đề này. Trong thời gian còn đang hộ niệm, người hộ niệm vẫn còn cơ hội khai thị để kịp thời hóa giải cho họ. Hầu hết người phàm phu nghiệp nặng, ách nạn rất nhiều, nhờ phương pháp này mà hóa giải rất nhiều trường hợp vướng nạn."
"⁕ Không thăm thân, không thể biết rõ thực hay hư. Nếu sơ ý, cứ tới giờ tự động chấm dứt thì khó có thể hoàn thành nhiệm vụ hộ niệm. Mọi người sẽ mơ hồ. Người hộ niệm không biết sự thành tựu ra sao, gia đình cũng rất hoang mang khó lòng tin tưởng. Riêng người chết nếu bị vướng nạn thì khó còn cơ duyên để được hóa giải. Cuộc hộ niệm trở thành một việc nặng về hình thức, kém về nội dung."
"2- QUY LỆ THĂM THÂN:"
"⁕ Chỉ được thăm sau 8 giờ. Để đến sau 12 giờ thì an toàn hơn."
"⁕ Trước khi thăm cần phải khai thị, báo cáo cho hương linh biết. Ví dụ: hương linh Trần văn X… ơi! Đến giờ phút này đã trải qua 12 giờ xả bỏ báo thân rồi. Chúng con đã niệm Phật hộ niệm cầu cho hương linh vãng sanh Tịnh Độ. Có lẽ hương linh đã theo A Di Đà Phật vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc rồi. Giờ này cho phép chúng con và gia đình thăm thân, sắp xếp nhục thể lại cho trang nghiêm. Xin hương linh hoan hỷ nhé. A Di Đà Phật."
"⁕ Một người đại diện thăm, tất cả mọi người đồng niệm Phật."
"⁕ Thăm nhẹ nhàng, từ dưới lòng bàn chân thăm lên đỉnh đầu. Nếu toàn thân đã lạnh, mềm mại tươi nhuận thì rất tốt, có thể coi như cuộc hộ niệm đã hoàn mãn."
"⁕ Nếu phát hiện thân còn ấm nhiều chỗ xin phải ngừng ngay, chưa thể lo hậu sự, không được giao cho nhà quàn. Phải tiếp tục hộ niệm, khai thị, hóa giải."
"⁕ Thân còn cứng là bị trở ngại, nên tiếp tục hộ niệm. Ban Hộ Niệm cần tìm hiểu thêm những vướng chấp khác của người bệnh để khai thị thẳng vào đó hầu hóa giải ách nạn."
"3- CHÚ Ý TRÁNH SƠ SUẤT:"
"⁕ Một hoặc hai người đại diện thăm là đủ. Nhiều người cùng thăm thử không được tốt, mong đại chúng chớ nên hiếu kỳ."
"⁕ Mềm mại tươi hồng là thoại tướng tự nhiên, chứ không phải xoa bóp cho mềm mà cho là tướng lành được."
"⁕ Khi phát hiện có tướng lành, xin đại chúng chớ quá phấn khởi mà lay động xác thân quá nhiều. Đây là điều bất kính, không tốt."
Sau cùng, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1), Tọa Đàm 027 (trang 252), Thầy chỉ rõ chân tướng về sự mềm mại và điều kiện chân thật để vãng sanh:
"Xin nhắc lại, người chết để lại xác thân mềm mại tươi hồng là hiện tượng người ta vượt qua ba đường ác, tức là không sanh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, chứ không phải là chắc chắn được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Người để lại thân tướng mềm mại như vậy, nhưng mà công hạnh tu hành của người ta tốt, người ta gìn giữ tín tâm cho đến cuối cùng, đến lúc sắp lâm chung người ta vẫn niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc, khi ra đi lưu lại thân tướng trang nghiêm tốt đẹp thì mình có thể tin tưởng rằng họ vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc. Người được vãng sanh, trong vòng 8 giờ (có khi đến 12 giờ) thường thường đỉnh đầu của họ còn hơi ấm nhẹ, còn toàn thân thì lạnh toát."
"Xin nhớ cho, có thể sau 12 giờ thân nhiều người không còn hơi ấm nữa, nhưng không có gì quan ngại. Miễn là người nào Tín Nguyện Hạnh đầy đủ, niệm Phật cầu vãng sanh đến giây phút cuối cùng và ra đi để lại thân tướng tốt đẹp như vậy, thì người đó được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc."
"Câu 7 (Trang 135)"
"Lá Thư Số 58: Ban Hộ Niệm!"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm"
"Lá Thư Số 27: An Lạc và Hiếu Nghĩa!"
"Lá Thư Số 37: Tổng quát về sự Hộ Niệm!"
"Hủ Tục Bỏ Trà, Vàng, Gạo Vào Miệng, Để Nải Chuối, Cột Ngón Chân Khi Vừa Mới Chết Có Đúng Pháp Không?"
"Tọa đàm 112: Khảo sát Chánh Kiến – Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ (Vấn đề 12)"
"Thăm Thân – Kiểm Thoại Tướng (Mục Đích, Quy Lệ & Điều Tránh Sơ Suất)"
"Tọa Đàm 027: Khảo Sát Vấn Đề 12 - Định Nghĩa Vãng Sanh Là Gì (Câu 12(d) [Sai])"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →