Về vấn đề những sai lầm nguy hiểm khi sờ mó kiểm tra điểm nóng cần tránh tuyệt đối, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã chỉ dạy qua các bộ kinh sách chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tr. 4 – 5; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Sách Trắc Nghiệm, tr. 131 – 135; Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tr. 27 – 28; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 1, Tọa Đàm 034, 039, tr. 312 – 320, 360 – 369; Khuyên Người Niệm Phật Tập 3, tr. 205 – 210).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong vòng 8 tiếng đồng hồ đầu tiên sau khi trút hơi thở cuối cùng, phần lớn người phàm phu nghiệp chướng sâu nặng, thần thức vẫn còn bám chặt vào thân xác chưa xuất ra được. Sự đụng chạm dù là nhẹ nhất cũng tạo ra nỗi đau đớn cùng cực ví như "rùa sống bị lột mai", khiến người mất sanh tâm sân giận và đọa lạc tức khắc.
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1), Tọa Đàm 039, Cư sĩ Diệu Âm giải thích:
"Khi gặp được Pháp Hộ Niệm, Diệu Âm mới biết đến điều này mà giựt mình kinh hãi, liền vội vã loan truyền phương pháp này ra gấp gáp đến nỗi không kịp thở. Trong gần 50 năm qua Diệu Âm cũng có đi Chùa, cũng có đi Thánh Thất, cũng có đi Nhà Thờ, cũng tìm chỗ tham vấn việc tu hành, nhưng không ai nhắc nhở cho mình biết rằng, khi một người vừa mới chết mà ôm, nắm, níu, kéo, lăn lóc cái xác thân thì làm cho người chết đó bị đọa lạc rất nặng."
Thầy nhấn mạnh thêm:
"Thần thức của người chết còn kẹt trong cái thân xác đó ít ra cũng 8 tiếng đồng hồ mới rời khỏi, trong khoảng thời gian này mà đụng chạm đến thân xác là một đại họa cho họ. Chỉ những người thực sự là Đại Bồ Tát, thượng căn thượng trí, có năng lực định được thần, ngưng hơi thở ra đi, còn người phàm phu tâm ý mê mờ, nghiệp chướng nặng, nên bị vướng mắc vào cái thân xác đó, nhất là những người không hiểu đạo, sợ chết, thương tiếc cái thân."
Tại Tọa Đàm 034 (Giảng Ký Quyển 1), Thầy Diệu Âm ân cần nhắc nhở:
"Tốt nhất trong vòng 8 tiếng đồng hồ, không được đụng chạm vào thân xác người chết là điều chính xác, vì hầu hết hàng phàm phu mê muội, tham chấp đủ điều nên thần thức thường bám trụ trong thân xác chưa xuất ra được. Nếu đụng chạm sơ ý gây đau khổ cho họ, cũng có thể do vì đau đớn này làm họ dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. Ngài Tịnh Không dạy, nên để 12 tiếng đồng hồ thăm thân thì mới an toàn hơn. Xin chư vị nhớ kỹ lời dặn này."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7: Sơ Suất Khi Hộ Niệm, Câu 4 (Trang 131 – 134) ghi rõ:
Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:
"c) Người chết sau vài tiếng đồng hồ thì có thể thăm thân được. [✗ Sai]"
"d) Trong vòng 8 giờ có thể thần thức chưa xuất ra khỏi xác, nếu đụng chạm đến làm cho người chết dễ bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"e) Đợi lâu có thể bị ảnh hưởng bởi mùi tử khí, ô nhiễm môi trường. Sự thăm thân cần nên giải quyết càng sớm càng tốt. [✗ Sai]"
"f) Muốn thăm thân cần phải chờ ít nhất sau 8 tiếng đồng hồ, tốt nhất hãy để 12 tiếng đồng hồ thì mới an toàn. [✓ Đúng]"
Sai lầm phổ biến thứ hai là thăm thân ngược quy trình: vội vã đưa tay sờ ngay lên đỉnh đầu hoặc vùng trán trước. Nếu sờ từ trên đỉnh đầu xuống, khi thần thức đang chuẩn bị thoát ra ở đỉnh đầu mà bị tay người chạm vào, sẽ làm thần thức hoảng sợ hoặc chuyển hướng thoát ra nơi khác. Hơn nữa, việc bất ngờ chạm vào thân xác mà không lên tiếng cáo bạch báo trước sẽ khiến thần thức kinh hãi tột cùng.
Trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Bài 11 quy định rõ:
"2- QUY LỆ THĂM THÂN:"
"⁕ Chỉ được thăm sau 8 giờ. Để đến sau 12 giờ thì an toàn hơn."
"⁕ Trước khi thăm cần phải khai thị, báo cáo cho hương linh biết."
"⁕ Một người đại diện thăm, tất cả mọi người đồng niệm Phật."
"⁕ Thăm nhẹ nhàng, từ dưới lòng bàn chân thăm lên đỉnh đầu. Nếu toàn thân đã lạnh, mềm mại tươi nhuận thì rất tốt, có thể coi như cuộc hộ niệm đã hoàn mãn."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7, Câu 4 (Trang 131 – 134):
Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:
"n) Trước khi thăm phải cẩn thận báo cho thần thức người chết biết trước. [✓ Đúng]"
"o) Thăm thân phải nhẹ nhàng, thận trọng, nên thăm từ trên đầu thăm xuống. [✗ Sai]"
"p) Thăm thân phải nhẹ nhàng, thận trọng, nên thăm từ dưới lòng bàn chân thăm lên mới an toàn hơn. [✓ Đúng]"
Về lý do bắt buộc phải lên tiếng báo trước, Câu 5 Chương 7 khẳng định:
"Câu 5 (Trang 134 – 135):"
"Tại sao phải lên tiếng báo cho người chết biết trước khi thăm thân?"
"a) Cẩn thận ngừa trường hợp thần thức còn vướng trong thân xác bị đụng chạm bất ngờ sẽ đau đớn, kinh sợ. [✓ Đúng]"
"b) Đã chết rồi thì không còn biết gì nữa, nên không cần phải thông báo gì cả. [✗ Sai]"
"c) Thấy tướng xấu hiện ra thì phải thông báo, còn tướng đẹp thì không cần. [✗ Sai]"
Trong Giảng Ký Quyển 1, Tọa Đàm 034, Thầy giảng giải thêm:
"Chính vì thế, trong Pháp Hộ Niệm dặn dò khi thăm phải nhẹ nhàng và cẩn thận vô cùng. Cần phải khai thị trước, lời nói rõ ràng, báo cáo cho người bệnh biết trước và nhẹ nhàng thăm từ dưới thăm lên. Ví dụ, khi thăm bàn chân thấy còn hơi ấm, đừng vội cho rằng người ta đã bị đọa địa ngục, mà nên thăm cao lên trên một chút, nếu còn chỗ ấm khác thì ngừng lại liền."
Biến sự thăm thân thành một màn trình diễn thoại tướng là hành vi sai lầm và bất kính. Nhiều người vì hiếu kỳ hoặc muốn khoe khoang sự nhiệm mầu của hộ niệm đã cho cả đám đông xúm lại sờ nắn, thậm chí cầm tay chân người mất lắc lư, uốn éo, bế lên thả xuống như "bắt cái xác tập thể dục". Đây là hành vi đại bất kính, làm tán loạn đạo tràng niệm Phật và khiến người mất tổn thương.
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Hộ Niệm Vấn Đáp 02, Cư sĩ Diệu Âm thẳng thắn quở trách:
"Nên làm. Hãy cẩn thận và thành kính làm việc này. Không nên làm với tâm hiếu kỳ, nhưng thành khẩn làm vì để coi người đi có bị chướng ngại nào không, nếu bị chướng ngại thì xử lý kịp thời, nghĩa là mời gia đình cùng Ban Hộ Niệm nên thành khẩn Hộ Niệm thêm cho người ra đi. Nếu được đồng thuận thì tốt, không đồng thuận thì cũng đành tùy duyên thôi."
"Có nhiều người thăm thân xác quá lâu, quá nhiều làm cho người ta lầm tưởng rằng người Hộ Niệm đang bắt cái xác tập thể dục! Làm như vậy có vẻ bất kính! Phải tránh."
"Có người, vì muốn biểu diễn sự mềm mại, cầm tay lắc qua lắc lại, ẵm lên rồi thả xuống giường, để chứng tỏ cho mọi người thấy điều "Bất khả tư nghị" của người Vãng Sanh. Thật là điều bất kính! Phải tránh."
Trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Bài 11 chỉ rõ:
"3- CHÚ Ý TRÁNH SƠ SUẤT:"
"⁕ Một hoặc hai người đại diện thăm là đủ. Nhiều người cùng thăm thử không được tốt, mong đại chúng chớ nên hiếu kỳ."
"⁕ Mềm mại tươi hồng là thoại tướng tự nhiên, chứ không phải xoa bóp cho mềm mà cho là tướng lành được."
"⁕ Khi phát hiện có tướng lành, xin đại chúng chớ quá phấn khởi mà lay động xác thân quá nhiều. Đây là điều bất kính, không tốt."
Trong Giảng Ký Quyển 1, Tọa Đàm 034, Thầy dặn kỹ:
"Đừng vừa thấy cảm ứng tốt, có thoại tướng tốt, đỉnh đầu chưa kịp lạnh hết mà vội vã lắc lư thân xác, vui mừng ồn náo quá cũng không phải là điều an ổn! Phải cẩn thận tối đa hầu tránh những sơ suất đáng tiếc bất ngờ. Vì không biết hộ niệm, nhiều người thường mạnh dạn nhào vô sẵn sàng ôm, nắm, níu, kéo, tạo những động thái nguy hiểm vô cùng cho người chết."
Khi thăm thân phát hiện thấy còn nhiều nơi trên thân thể vẫn còn ấm áp, người thăm thân không được tiếp tục sờ nắn khắp nơi tìm kiếm. Sự ấm áp ở nhiều vị trí là dấu hiệu rõ ràng cho thấy thần thức chưa thoát ra khỏi nhục thân và đang bị phân vân hoặc chướng ngại nghiêm trọng. Lúc này, càng sờ nắn thì càng làm tăng chướng duyên.
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 7, Câu 4 (Trang 131 – 134):
Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:
"dd) Thăm thân mà thấy nhiều chỗ còn ấm, phải ngừng ngay việc thăm. BHN nên tiếp tục khai thị và hộ niệm thêm khoảng 4 đến 8 giờ nữa. Khi nào toàn thân lạnh hết mới an toàn. [✓ Đúng]"
Trong Giảng Ký Quyển 1, Tọa Đàm 034, Cư sĩ Diệu Âm giải thích cặn kẽ:
"Phải nhớ là toàn thân đều lạnh toát và đỉnh đầu còn ấm thì mới là cảm ứng tốt. Chứ nhiều khi đầu còn ấm, chân còn ấm, bụng còn ấm, khi một người ra đi mà còn nhiều chỗ ấm như vậy thì mình phải nghĩ rằng thần thức của họ chưa ra khỏi thân xác. Gặp trường hợp này phải ngay lập tức ngừng thăm thân, rồi phải khai thị, hướng dẫn, hộ niệm tiếp."
Thầy chỉ thị phương pháp ứng xử:
"Có nhiều nơi ấm như vậy, chứng tỏ thần thức có thể chưa ra khỏi xác. Chúng ta không được tiếp tục thăm nữa."
Sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Bài 11 cũng nhấn mạnh:
"⁕ Nếu phát hiện thân còn ấm nhiều chỗ xin phải ngừng ngay, chưa thể lo hậu sự, không được giao cho nhà quàn. Phải tiếp tục hộ niệm, khai thị, hóa giải."
Thái độ chấp trước sai lệch, biến việc sờ tìm hơi nóng thành mục đích chính sẽ làm xao lãng đại sự hộ niệm niệm Phật. Ngay từ thời Dân Quốc, Tổ Ấn Quang và Đại Sư Hoằng Nhất đã nghiêm khắc cảnh cáo việc đụng chạm, sờ mó lung tung của người thế gian, vì cái hại của sự kinh động thần thức lớn hơn rất nhiều so với sự tò mò muốn biết cõi tái sanh.
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Phần Phụ Lục, trích lời dạy của Đại Sư Ấn Quang:
"Cho nên, ngay lúc này chỉ có thể dùng danh hiệu Phật để khai thị, hướng dẫn thần thức của họ chứ không được tắm rửa, thay quần áo, di động, than khóc. Tùy theo ý thích của người bệnh muốn ngồi hay nằm cũng được. "Nóng ở đảnh đầu sanh về Tịnh Độ, ở trán sanh về trời, ở ngực sanh cõi người, ở bụng sanh ngạ quỉ, ở đầu gối sanh vào cõi súc sanh, dưới bàn chân sanh về địa ngục". Biết vậy, mọi người đều phải niệm Phật một cách khẩn thiết, đừng để ý thăm dò hơi nóng nằm ở đâu, quyết định sẽ giúp họ đới nghiệp vãng sanh (còn mang nghiệp mà vẫn được vãng sanh)."
Và trong mục dặn dò lúc sau khi tắt thở:
"d) Lúc mạng chung (sau khi tắt thở)."
"Không được khóc lóc, di động thân xác, thay áo quần. Đừng nên cố chấp theo cách nói phải nóng ở đỉnh đầu (không cần phải sờ mó). Sau tám tiếng đồng hồ nếu các khớp xương bị cứng, chỉ cần lấy khăn nhúng nước nóng đắp sửa."
"Hộ Niệm Vấn Đáp 02: Những sơ xuất thông thường khi Hộ Niệm"
"Câu 4 (Trang 131 – 134)"
"Câu 5 (Trang 134 – 135)"
"Thăm Thân – Kiểm Thoại Tướng (Mục Đích, Quy Lệ & Điều Tránh Sơ Suất)"
"Tọa Đàm 034: Khảo Sát Đáp Án 15(c) [Đúng], Câu 15(d) [Đúng], Điểm Ấm Đỉnh Đầu, Quy Tắc Thăm Thân & Thấy Phật Hiện Thân Tiếp Dẫn"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm"
"Tọa Đàm 039: Khảo Sát Câu 17 & Các Mệnh Đề 17(n) [Đúng], 17(o) [Sai], Cấm Đụng Chạm Thân Xác 8 Tiếng & Vạn Pháp Duy Tâm Của Ban Hộ Niệm"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →