Về vấn đề người niệm Phật có nên hiến xác, hiến tạng cho y học và sự ảnh hưởng của việc này đến con đường vãng sanh, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải tường tận qua các bộ chánh văn (Sách Vấn Đáp, tr. 132 – 135; Giảng Ký Quyển 4, Tọa đàm 192, tr. 238 – 243; Sách Trắc Nghiệm, Câu 8, tr. 76 – 78; Hành Trang Căn Bản, tr. 11 – 12).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 132 – 134), Thầy chỉ rõ sự khác biệt giữa tâm nguyện bố thí của người đời và sự an nguy của thần thức người niệm Phật cầu vãng sanh khi vừa mới tắt hơi:
"Khi chết hiến xác và hiến các bộ phận trong người cho người khác, hay hiến cho ngành y học có thêm mấy món đồ để họ thực tập, nghiên cứu. Điều này chứng tỏ người cho có tâm từ bi lớn, có hạnh bố thí cao. Tuy nhiên, đối với người Niệm Phật quyết lòng Vãng Sanh thành đạo thì cần phải cẩn thận về chuyện này. Người tự nguyện hiến xác thường bị bác sĩ mổ xác lấy các bộ phận trong cơ thể khi vừa mới tắt hơi, chứ không để lâu được. Theo pháp Hộ Niệm, người vừa tắt hơi, bị đụng chạm vào thân xác quá sớm là điều tối kỵ, có thể khiến họ bị đọa lạc xuống các cảnh giới vô cùng xấu trong ba đường ác."
Thầy giải thích rõ tâm trạng bàng hoàng, hoang mang của người vừa trút hơi thở cuối cùng và nỗi đau đớn khôn cùng nếu bị dao kéo phẫu thuật xâm phạm thân thể:
"Vừa mới tắt hơi là giai đoạn thần thức như đang ở giữa ngã tư đường, giữa chết và sống, giữa thiện và ác, giữa đọa lạc và giải thoát. Tinh thần của người chết rất hoang mang, sợ hãi, buồn thảm, hoàn toàn không ổn định. Trong khoảng thời gian 8 giờ, nếu người sống vô ý tạo thêm sự xáo trộn, ồn náo, hỗn loạn như khóc than, ôm nắm, đụng chạm đến thân xác, bỏ vào phòng lạnh để ướp xác. . . làm cho họ đau đớn, chẳng khác gì như bị hành hạ, bị tra tấn. Thật là tội nghiệp cho người chết! Đụng chạm bình thường mà còn thảm thương như vậy, huống chi là mổ xác, banh thân họ ra, cắt từng miếng thịt, lấy từng bộ phận!. . ."
Nỗi đau đớn khi bị mổ xẻ lấy đi các cơ quan nội tạng sẽ làm bùng phát ngọn lửa sân hận, trực tiếp dẫn đến quả báo đọa vào chốn u minh:
"Đụng chạm sẽ làm cho họ đau đớn chịu không nổi, chắc chắn sẽ làm cho thần thức người rối loạn, hãi kinh, bức xúc, tức giận. . . toàn là những nhân chủng rất xấu cho đời kiếp tương lai của họ. Chính vì thế, xin hết sức cân nhắc và thận trọng. Hiến xác để giúp người là tâm lượng Bồ Tát. Nhưng xin tự hỏi, mình có phải Bồ Tát thật không? Liệu mình có chịu đựng nổi sự đau đớn khi người ta mổ xẻ thân xác mình ra hay không? Lúc bị hành hạ quá đau đớn như vậy, có ân hận không? Có sân giận không? Khi ra đi, trong kinh Phật nói, một ý niệm sân giận chiêu cảm vào đường địa ngục, một ý niệm tham lam chiêu cảm vào đường ngạ quỷ, một ý niệm ngu si đầu thai vào đường súc sanh."
Tại trang 134 sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Thầy phân tích sâu sắc về sự đánh đổi quá lớn giữa việc cứu giúp một thân mạng tạm bợ và sự an nguy của huệ mạng ngàn đời vạn kiếp:
"Chính vì vậy, chúng ta cần phải cân nhắc sự lợi hại. Cho một bộ phận, có thể giúp một người nào đó sống thêm vài năm trên trần đời. Tốt đó. Nhưng sẽ giải quyết được gì khác hơn? Liệu người đó có là người tốt không? Người đó có tu hành không? Người đó có được sự giải thoát gì không? Có khỏi bị đọa lạc không? Nhưng coi chừng, vì quá đau đớn, quá bức xúc, mà chính mình chịu lấy hậu quả quá thê thảm, bị đọa vào đường ác hiểm vạn kiếp. Bố thí thì được phước, nhưng trước mắt bị đại hoạ. Thật là một cuộc trao đổi đại lỗ vốn! "
Bởi vì mối hiểm họa đánh mất cơ hội thoát ly luân hồi của người niệm Phật, Hòa Thượng Tịnh Không đã tha thiết khuyên nhắc:
"Vô lượng chúng sanh bị đọa lạc, chịu khổ đau nói không nên lời, đang chờ người niệm Phật thành đạo để có năng lực cứu độ họ. Người Niệm Phật phải có tâm nguyện tha thiết Vãng Sanh, sớm ngày thành đạo để độ tận chúng sanh. Nếu sơ ý chấp vào một việc thiện nhỏ mà chính mình có thể bị lạc vào đường đọa lạc, thống khổ chẳng biết đến kiếp nào mới thoát thân! Chính vì thế, Hòa Thượng Tịnh Không khuyên không nên hiến xác."
Thầy phân định ranh giới giữa bậc Bồ Tát tái lai đã tự tại trước sanh tử với hàng phàm phu nghiệp chướng sâu dày:
"Cho nên, nếu là Bồ Tát tái lai, bạn có thể chủ động liệng cái xác thân trước khi tắt hơi, và an nhiên về Tây Phương với Phật, thì bạn được quyền thoải mái quyết định, không có vấn đề gì cần cân nhắc. Bạn có thể biểu diễn sự ra đi như trò du hí thần thông, biểu diễn tâm đại từ đại bi, tâm bố thí ba la mật. Còn nếu là phàm phu, thì khuyên rằng, hãy cẩn thận bảo vệ lấy tương lai của mình, chính mình phải thành đạo trước mới cứu độ được chúng sanh. Tệ gì đi nữa, thì hạ phẩm hạ sanh phải nắm vững trước đã, rồi tính gì tính. Đó mới là sáng suốt vậy. Chứ còn quyết định thiếu cẩn thận, coi chừng bị liệt vào cái nạn: "Từ bi đa họa hại" đó!"
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4) (Tọa Đàm 192, trang 240 – 241), Thầy giảng giải rõ hơn về thực tế đau xót khi tâm từ bi ban đầu bị chuyển hóa thành hận thù oán hận lúc phẫu thuật:
"Chư vị ơi! Nếu mình quả thực là một vị Bồ Tát tái lai, đã tự tại trước tử sanh, thì sau khi xả bỏ báo thân cái xác thịt này hãy liệng đi chứ giữ làm chi. Còn nếu mình chỉ là hàng phàm phu, sắp rơi vào tam đồ ác đạo chịu nạn vạn kiếp, thì hãy quyết tâm tìm cách vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc thành Bồ Tát trước mới là an toàn, vừa lợi cho ta, vừa lợi cho chúng sanh. Khi thành Bồ Tát rồi thì ta mới được trọn đạo giải thoát, vừa có đầy đủ năng lực làm trọn hạnh Bồ Tát cứu độ chúng sanh, chứ còn là phàm phu chính hiệu mà sơ ý bất cẩn thì hạnh Bồ Tát làm không xong, mà tự mình dẫn độ vào cảnh đọa lạc, thì khổ đau, ân hận vạn kiếp đó."
"Những người đồng ý cho khí quan, thì khi vừa chết xong bệnh viện được quyền giải phẩu để lấy tất cả những bộ phận trong người ra. Thường các cuộc phẫu thuật phải được làm liền, chứ không chờ đợi lâu được hầu tránh tình trạng bị hư hoại. Một người vừa mới tắt hơi mà bị giải phẫu, nhất định là một đại nạn. Những bộ phận của mình cho ra có cứu được một người nào hay không là một dấu chấm hỏi(?), nhưng trước tiên chính mình đã bị đại nạn rồi. Khi đối diện đại nạn kinh hoàng, cái tâm Bồ Tát ban đầu đã tan biến hết, giờ đây chỉ còn lại sự ân hận, tức tưởi, nhưng đã quá muộn màng. Tâm từ bi biến thành cay nghiệt, căm hận, oán thù... Thật đúng là có tâm tốt, mà hậu quả không có gì là tốt cả!... "
Nhằm bảo vệ an toàn cho thần thức khi gặp sự cố bất ngờ ngoài ý muốn, tại Tọa Đàm 192 (trang 240 – 241), Thầy căn dặn người niệm Phật cần minh định rõ ràng trong di chúc và nên suy nghĩ lại nếu trước đây từng ký giấy hiến tặng tạng trên giấy phép lái xe:
"Câu 8(l): Dẫu gặp trường hợp tai nạn bị chết bất thường cũng xin miễn giải phẫu xét nghiệm tử thi. Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Trong bản di chúc nên đặc biệt chú ý đến điểm này để ngăn ngừa chướng nạn bất ngờ về sau. Ở nhiều nước trên thế giới, trong hồ sơ bằng lái xe có câu hỏi về việc hiến tặng thân xác, khí quan sau khi chết. Người đời nghĩ rằng chết rồi là hết, thì còn tiếc làm chi những thứ này nữa, nên đồng ý cho hết. Nhưng không ngờ rằng, như trong kinh Phật nói, đây là một đại nạn. Mọi sự đụng chạm một cách quá phũ phàng vào thân xác của người mới chết làm cho thần thức của người đó bị đọa vào nơi khổ nạn nhất trong sáu đường luân hồi."
"Nhiều người có tu học Phật nhưng không biết đến đại chướng nạn này, lại có tâm Bồ Tát nên cũng ký giấy cho luôn. Khi đã đồng ý cho khí quan, thì vừa mới tắt hơi xong, thân xác sẽ bị mổ tung, người ta cắt từng bộ phận trong người để phục vụ cho nhiều mục đích về khoa học, y học. Khi bị mổ xẻ liền bị lâm vào đại nạn, chính mình lúc đó nhận ra sự thật, dù có ân hận thì đại nạn vẫn là đại nạn. Thưa chư vị, biết được Phật Pháp, biết được Pháp Hộ Niệm mới tránh khỏi đại chướng nạn vậy."
Thầy khuyên nhủ tha thiết những ai từng đăng ký hiến tạng hãy sớm hồi tâm chuyển ý để giữ vững đường vãng sanh an toàn:
"Cho nên xin miễn giải phẫu xét nghiệm tử thi là vấn đề mình nên chuẩn bị trước để tránh ách nạn. Những người nào thực sự muốn vãng sanh mà trước đây đã có ý định hiến tặng khí quan, thân xác... hãy nên suy nghĩ kỹ lại nhé. Nếu tin lời Phật dạy, tin lời Tổ dạy, thì không nên làm vậy để mình được an toàn vãng sanh trước, rồi sau đó cứu độ chúng sanh thì viên mãn hơn vậy"
Thầy khẳng định thêm về điều khoản cấm mổ xẻ lấy khí quan trong di chúc tại trang 241:
"Câu 8(m): Không được giải phẫu lấy khí quan. Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Câu này và câu trước nên nhập lại làm một luôn. Nếu chư vị tự cho mình là Bồ Tát, hoàn toàn tự tại trước tử sanh, muốn ra đi lúc nào thì đi, muốn sống đến bao lâu cũng được thì muốn cho cứ cho, không có gì phải e ngại. Còn nếu thực chất mình chỉ là phàm phu mà học đòi cách làm của Bồ Tát, thì coi chừng bị đại nạn. Đại nạn rồi thì kẹt lắm đó nhé."
Nguyên tắc này được chuẩn hóa rõ ràng trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (Chương 4: Gia Đình Người Bệnh, Câu 8, trang 77), khi trả lời cho câu hỏi tổng: "Muốn cuộc hộ niệm tránh nhiều trở ngại thì tờ di chúc rất cần thiết. Những gì cần ghi trong di chúc?":
"k) Không đụng chạm vào thân xác sau khi tắt thở cho đến 12 tiếng đồng hồ. [✓ Đúng]"
"l) Dẫu gặp trường hợp tai nạn bị chết bất thường, cũng xin miễn giải phẫu xét nghiệm tử thi. [✓ Đúng]"
"m) Không được giải phẫu lấy khí quan. [✓ Đúng]"
Đồng thuận với nguyên tắc bảo vệ thần thức người lâm chung, trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 11 – 12), bản quy định dành cho gia đình người bệnh đã nêu rõ khoảng thời gian kiêng cữ đụng chạm thân xác lúc lâm chung:
"7- Gia đình cần hỗ trợ tâm đạo cho người bệnh, giúp người bệnh được thanh tịnh, tranh thủ thời giờ niệm Phật, tha thiết cầu vãng sanh. Con cháu không được nói lời bi quan, thăm hỏi vẩn vơ mà làm rối tâm người bệnh. Không được khóc lóc, than vãn. Lúc lâm chung tuyệt đối không được kêu khóc, ồn ào. Không được đụng chạm vào thân xác ít ra trong vòng 8 giờ kể từ khi tắt hơi."
Nếu phải nằm viện đến lúc trút hơi thở cuối cùng, gia đình cần trao đổi với bệnh viện bảo đảm thời gian tối thiểu 12 giờ hộ niệm, cấm việc đụng chạm phẫu thuật:
"13- Nếu trường hợp không thể xuất viện được, gia đình phải liên hệ trước với bác sĩ xin giảm thiểu lượng thuốc mê, morphine… để giúp người bệnh tỉnh táo niệm Phật. Khi tắt hơi xong, yêu cầu không được đụng chạm đến thân xác, không cần rút kim, chỉ nên khóa tất cả các ống hóa chất, ống dưỡng khí, v.v… xin được chuyển đến một phòng riêng và dành thời gian tối thiểu là 12 giờ để hộ niệm. Nếu không được những điều kiện này thì không thể hộ niệm được."
Khép lại vấn đề hiến xác và hiến khí quan, Thầy nhắc nhở người tu niệm Phật cần nhận thức rõ trách nhiệm lớn lao nhất của một hành giả Tịnh Độ đối với huệ mạng của chính mình và muôn loài chúng sanh trong mười phương pháp giới (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, trang 134 – 135):
"Thành ra, tốt nhất là chính mình tinh tấn niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, và cố gắng thực hiện phương pháp Hộ Niệm lâm chung cho thật vững vàng, để được an toàn Vãng Sanh bất thối thành Phật trước. Thành Phật thì có năng lực cứu vô lượng vô biên chúng sanh thoát vòng sanh tử luân hồi. Chứ không phải, vì quá sốt sắng, dũng mãnh hy sinh chịu đau đớn đến, nỗi phải bị đọa vào tam ác đạo, để chỉ vì cứu một người sống thêm vài năm đâu."
"Phải có trách nhiệm với chính huệ mệnh của mình, của vô lượng bà con quyến thuộc của mình trong vô lượng kiếp. Trách nhiệm với vô lượng vộ biên chúng sanh trong tương lai mới xứng là người phát đại viên mãn tâm Bồ Đề vậy."
"Vấn Đề Hiến Xác!"
"Vấn Đề Hiến Xác!"
"Vấn Đề Hiến Xác!"
"Tọa Đàm 192: Di Chúc Hộ Niệm – Kiêng Đụng Chạm Thân Xác, Miễn Mổ Tử Thi, Cấm Hiến Tạng & Tránh Tiệc Tùng (Câu 8k – 8o)"
"Tọa Đàm 192: Di Chúc Hộ Niệm – Kiêng Đụng Chạm Thân Xác, Miễn Mổ Tử Thi, Cấm Hiến Tạng & Tránh Tiệc Tùng (Câu 8k – 8o)"
"Câu 8 (Trang 76 – 78)"
"Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (15 Điều Quy Định)"
"Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (15 Điều Quy Định)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →