Về vấn đề người bị chết bất đắc kỳ tử như tai nạn, chết đuối hay đột quỵ có hộ niệm được không, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải tường tận qua các bộ chánh văn (Khuyên Người Niệm Phật Tập 1 [Lá thư 15, trang 116], Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 [Lá thư 26, trang 28; Lá thư 45, trang 195], Giảng Ký Quyển 2 [Tọa đàm 62, trang 138], Giảng Ký Quyển 4 [Tọa đàm 183, trang 195; Tọa đàm 192, trang 240], Hành Theo Ấn Tổ [Tọa đàm 18, trang 117] và Sách Trắc Nghiệm [Câu 8, trang 76]).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Giải đáp thắc mắc về trường hợp người bị chết đột ngột do tai nạn, trúng gió hay rủi ro bất ngờ trong Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 (Lá Thư Số 26, trang 28 – 29), Thầy Diệu Âm chỉ rõ tâm lý kinh hoàng của người bị nạn và điều kiện then chốt để được Phật tiếp dẫn:
"Điều kiện để được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc là Tín Hạnh Nguyện, nghĩa là tin tưởng pháp môn, phải niệm Phật, phải phát nguyện vãng sanh. Lúc lâm chung phải còn giữ nguyên ý nguyện đó và phải niệm Phật mới được vãng sanh. Những người bị chết bất ngờ vì tai nạn, nạn lửa, nạn nước, nạn gió, bị cọp chụp, bị té cây chết v.v… thì không thể nào niệm Phật được, hơn nữa lúc tắt thở tâm hồn hoảng hốt, sợ hãi, kinh hoàng, bất định… cho nên khó có thể được vãng sanh, chỉ trừ trường hợp, nếu ngay lúc đó, họ định tâm được mà niệm Phật thì may ra. Nhưng rất là khó!"
Trong (Lá Thư Số 15, trang 116 – 117), Thầy giải thích thêm về đại nguyện tiếp dẫn của Đức Phật và liệt kê mười hoàn cảnh chướng nạn khiến người ra đi khó giữ được chánh niệm:
"Thành tâm niệm Phật mười câu trước lúc lâm chung thì được Phật A Di Đà phóng quang tiếp dẫn. Đây là lời đại nguyện của Phật A Di Đà, chắc chắn có thực. Đây là diện vãng sanh thấp nhứt, đới nghiệp vãng sanh hạ phẩm, nhưng cũng thoát được tam giới lục đạo. Nghe nói như vậy nhiều người lầm tưởng rằng sự việc này quá đơn giản cho nên lơ là thành ra hầu hết bị rớt đài. Tại sao? Tại vì nghiệp chướng, tại vì oan gia trái chủ, tại vì tâm điên đảo, tại vì mê man bất tỉnh, v.v..."
"Có mười trường hợp lâm chung khó thể vãng sanh, ví dụ như: tai nạn bạo tử; chết vì các nạn nước, lửa, trúng gió á khẩu, cọp chụp, té cây; con cháu kêu khóc phá rầy, mê man bất tỉnh, oan gia phá hoại, bị điên loạn, bị tật nguyền câm điếc... Người có niệm Phật nhưng cuối đời bị vướng vào các thứ trên khó có thể vãng sanh. Có người may mắn sanh vào thiện đạo như trở lại làm người, sanh vào cõi trời, có người vẫn phải đọa lạc vào ác đạo như thường. Nói chung không thoát khỏi lục đạo."
Trước mối băn khoăn về các tai nạn bất ngờ, Thầy Diệu Âm khai thị trong Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 (Lá Thư Số 26, trang 28 – 29) rằng người thật lòng niệm Phật cầu vãng sanh luôn được Long Thiên Hộ Pháp chở che:
"Có một điều nên nhớ rằng, người thành tâm niệm Phật thì không bao giờ bị lâm vào các nạn trên. Người nhất tâm niệm Phật A Di Đà, một lòng tin Phật cầu về Tây Phương thì luôn luôn có 25 vị hộ pháp Bồ Tát ngày đêm bảo vệ cho họ, không bao giờ các vị đó sơ suất để hành giả bị nạn đâu. Theo lời giảng của chư Tổ Sư thì nếu các vị hộ pháp để người niệm Phật bị tai nạn thì các vị đó bị mất chức sao? Không có chuyện đó đâu! Hơn nữa người niệm Phật được chư Phật mười phương hộ niệm gia trì cho nên không sợ lạc đường. Tội nghiệp cho những người bị câm, điếc, điên, khờ... họ không được phần! Người niệm Phật chỉ để cầu tài, cầu danh, cầu lợi khó tránh khỏi bị lạc vào ma đạo. Trẻ em nhỏ xíu cũng không ngoại lệ được, vì đời này thì nó mới sinh, nhưng những đời trước đâu phải là con nít! Cũng nên nhớ không được vãng sanh không có nghĩa là bị đọa địa ngục."
Lý giải nguyên nhân vì sao có người miệng vẫn niệm Phật mà vẫn gặp nạn bạo tử hay mê man lúc lâm chung, Thầy phân định rõ ràng trong Khuyên Người Niệm Phật Tập 1 (Lá Thư Số 15, trang 117 – 118):
"Những người niệm Phật mà còn bị chết trong điều kiện mê man bất tỉnh, bị những tai nạn, bạo tử... thường thường thuộc hạng người không làm trọn đủ Tín Nguyện Hạnh, trong đó hầu hết đều do Tín tâm không đủ mà ra. Nên nhớ những tai nạn này không phải là do niệm Phật, mà chính là không hưởng được sự gia trì của Phật A Di Đà, nghĩa là mình bị chết theo định số của mình, mặc dù mình có niệm Phật."
"Định số của mình do đâu mà có? Do nghiệp chướng kết tập từ trong quá khứ tạo nên. Niệm Phật không đúng theo Tín Nguyện Hạnh chỉ có thể làm nhẹ phần nghiệp chướng quả báo mà thôi. Có người niệm Phật mà tiếp tục làm điều sai trái, tâm địa không thiện lương, có thể bị tội nặng hơn nữa là khác. Còn người trung thành chí thiết niệm Phật, một lòng cầu sanh Tây Phương, thì dù nghiệp chướng có nặng cũng dễ chuyển biến thành nhẹ, hậu báo có kinh khủng cũng thành hiện báo nhẹ, rồi được đới nghiệp vãng sanh."
Đối với những trường hợp rủi ro xảy ra bất ngờ như tai nạn giao thông hoặc đột quỵ, Thầy hướng dẫn cách thức ứng biến trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 2 (Tọa Đàm 062, trang 138 – 140):
"Không biết hộ niệm thì ai có thể biết được chuyện này. Chư vị cứ nghĩ lại đi, có phải đúng như vậy không? Diệu Âm này đến 50 tuổi mới biết được Pháp Hộ Niệm, từ đó mới giựt mình nghĩ lại những hành động của người sống thường dành cho người chết mà rúng động tâm can. Từ trong làng cho đến ngoài xã, từ thôn quê cho đến thành thị, từ người già cho đến trẻ em, từ kẻ nghèo khó cho đến người giàu sang... khi vừa chết xong hình như ai cũng bị cái nạn tắm rửa, kỳ cọ, thay áo thay quần, cột tay cột chân, bị giải phẫu banh thây mổ ruột, bị đưa vào phòng lạnh, v.v... và v.v... Người thế gian không biết Phật Pháp làm điều sai lầm là chuyện bình thường, nhưng người biết đạo như chúng ta, đã được cảnh cáo, mà sơ ý tiếp tục làm điều sai lầm nữa, thì quá oan uổng, quá đáng trách vậy!"
"Một người vừa mới tắt hơi xong mà đụng chạm vào thân xác của họ khiến họ bị đau đớn chẳng khác gì như một sự hành tội, tra tấn. Bị tra tấn hay hành tội lúc còn khỏe thì người ta còn có thể chạy tránh hay lên tiếng van xin, chứ tra tấn lúc đã tắt hơi thì họ chỉ nằm mà chịu trận. Chính vì quá đau đớn, quá bức xúc nên người chết khởi tâm căm thù, tức giận, trạng thái này thường khiến cho thần thức của họ dễ dàng chiêu cảm thẳng vào địa ngục, vô cùng bi thảm mà nhiều người không hay. Hiểu được đạo lý này, kính mong chư vị hết sức quan tâm, đừng đụng chạm vào thân xác của người chết quá sớm mà tội nghiệp cho họ."
Khi gặp tình cảnh đặc biệt buộc phải dời chuyển thân xác, Thầy căn dặn từng cử chỉ nhằm bảo hộ thần thức người mất:
"Có những trường hợp quá đặc biệt, vạn bất đắc dĩ chúng ta đành phải đụng chạm để giải quyết sự khó khăn. Ví dụ như: tai nạn chết giữa đường, đột quị chết trong nhà vệ sinh, chết giữa ngạch cửa, thân gác nửa trên nửa dưới, v.v... Đây là những trường hợp quá đặc biệt cần phải chuyển thân xác họ đến chỗ an toàn, chứ không có cách nào khác hơn. Trước khi di chuyển, cần phải lên tiếng báo cho họ biết, rồi vừa niệm Phật vừa nhẹ nhàng bồng thân xác họ đưa lên giường, đắp mền rồi khai thị, niệm Phật hộ niệm liền, không được chậm trễ. Cho nên, hộ niệm có qui luật cấm đụng chạm vào thân xác của người ra đi từ lúc tắt hơi cho đến ít nhất là 8 giờ là chính xác. Xin chú ý thực hiện, chớ nên nghi ngờ."
Chứng kiến sự việc thương tâm của một gia đình có người thân ngã xe qua đời, Thầy Diệu Âm nhắn nhủ tha thiết trong Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 (Lá Thư Số 45, trang 195 – 197) về sự đau đớn của người bị nạn và những điều cấm kỵ:
"Đứng nghe vợ chồng chú thím tâm sự mà anh cảm thấy đau đớn đến rợn người! Thật tội nghiệp cho chú thím, tội nghiệp cho mấy đứa cháu, nhưng tội nghiệp nhứt và thương tâm nhất vẫn là cá nhân chị đó! Một người bị rơi khỏi xe va đầu xuống đường thì đã đau đớn biết chừng nào! Thế mà còn bị các con ôm kéo, bẹo má, va chạm mạnh đến thân thể lúc ra đi, thì sự đau đớn này làm sao kể cho xiết! Vì không rõ đạo, không hiểu những gì xảy ra lúc lâm chung, không thấy được cảnh giới sau khi chết, mà người cha lại cảm thấy an lòng khi thấy con mình đã bị nạn lại còn thêm nạn nặng hơn! Thật quá tội nghiệp!"
"Hộ niệm có những điều tối kỵ, (không được làm), đó là kêu khóc, đụng chạm, ồn ào, khuấy động người đi... Trước đây chưa biết thì không kể, nay đã biết rồi mà còn ương ngạnh phạm phải, thì tội này không sông suối nào rửa sạch, không còn một đường thiện lành cho mình đi. Người niệm Phật là để vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, thành vị Bồ Tát bất thối chuyển, chờ ngày thành Phật. Nhưng một khi cuồng ngạo cố tình phạm tội bất hiếu, đày cha mẹ vào ác đạo, thì chắc chắn chính mình không thể thoát khỏi ngục hình."
"Cho nên, muốn tròn được hiếu hạnh, thì không những chính em phải lo báo hiếu, mà còn phải vận động anh chị em cùng lo báo hiếu. Phải nói cho họ hiểu cách hộ niệm, phải ngăn cản những ý nghĩ sai lầm, phải biết xem nhẹ cái nồi cám heo, biết quên cuộc cờ tướng, phải giảm bớt những mối kiếm tiền, v.v... để dành thời giờ về nhà thăm lom, sắp xếp thời giờ để niệm Phật chung với cha má. Hiếu là như vậy đó. Phải nhớ nhé."
Để bảo vệ trọn vẹn thân xác và tâm thức trước các rủi ro pháp lý hay y tế bên ngoài, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (Chương 4, Câu 8, trang 76 – 78), Thầy nêu rõ Câu Hỏi Tổng cùng mệnh đề khẳng định:
"Muốn cuộc hộ niệm tránh nhiều trở ngại thì tờ di chúc rất cần thiết. Những gì cần ghi trong di chúc?"
"l) Dẫu gặp trường hợp tai nạn bị chết bất thường, cũng xin miễn giải phẫu xét nghiệm tử thi. [✓ Đúng]"
Giảng giải cặn kẽ về mệnh đề di chúc này trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 4 (Tọa Đàm 192, trang 240 – 241), Thầy cảnh báo nguy cơ đọa lạc nếu thân xác bị mổ xẻ sau khi tắt hơi:
"Câu 8(l): Dẫu gặp trường hợp tai nạn bị chết bất thường cũng xin miễn giải phẫu xét nghiệm tử thi."
"Trong bản di chúc nên đặc biệt chú ý đến điểm này để ngăn ngừa chướng nạn bất ngờ về sau. Ở nhiều nước trên thế giới, trong hồ sơ bằng lái xe có câu hỏi về việc hiến tặng thân xác, khí quan sau khi chết. Người đời nghĩ rằng chết rồi là hết, thì còn tiếc làm chi những thứ này nữa, nên đồng ý cho hết. Nhưng không ngờ rằng, như trong kinh Phật nói, đây là một đại nạn. Mọi sự đụng chạm một cách quá phũ phàng vào thân xác của người mới chết làm cho thần thức của người đó bị đọa vào nơi khổ nạn nhất trong sáu đường luân hồi. Nhiều người có tu học Phật nhưng không biết đến đại chướng nạn này, lại có tâm Bồ Tát nên cũng ký giấy cho luôn."
"Khi đã đồng ý cho khí quan, thì vừa mới tắt hơi xong, thân xác sẽ bị mổ tung, người ta cắt từng bộ phận trong người để phục vụ cho nhiều mục đích về khoa học, y học. Khi bị mổ xẻ liền bị lâm vào đại nạn, chính mình lúc đó nhận ra sự thật, dù có ân hận thì đại nạn vẫn là đại nạn. Thưa chư vị, biết được Phật Pháp, biết được Pháp Hộ Niệm mới tránh khỏi đại chướng nạn vậy."
Trước hiện tượng nhiều người đột ngột qua đời vì tai biến tim mạch, Thầy Diệu Âm nhắc nhở hành giả Tịnh Độ trong Hành Theo Ấn Tổ (48 Tọa Đàm) (Tập 1, Tọa Đàm 18, trang 117 – 119) phải dẹp bỏ tâm cậy mình tu tốt:
"Ví dụ cụ thể, hôm qua chúng ta nghe một tin, vừa rồi ở đây có một người bị đột quỵ chết liền tại chỗ. Nếu nghe tin này, mà ta nghĩ rằng mình tu tốt như thế này thì không có chuyện đó đâu. Nếu khởi lên ý nghĩ này thì ngay lập tức ta phạm phải một điều mà Tổ Sư Ấn Quang đã căn dặn rất kỹ: “Nếu đã tu trì, phải tự hiểu là công phu của mình hãy còn nông cạn, chẳng nên tự kiêu căng, khoa trương”. Một khi nghĩ rằng, ta tu hành như thế này thì không có chuyện đó, chẳng khác gì tự cho ta có công phu ngon lành, tự cho ta có chứng đắc!… Sự cao ngạo thượng mạn đã nổi lên rồi!..."
"Những người có bệnh liên quan tới tim mạch, sự đột quỵ có thể đến bất ngờ!... Thân mạng tan biến. Thời gian trên cõi trần này mong manh như bóng nước bềnh bồng trong cơn mưa!... Mình thấy không, bong bóng tròn óng ánh đẹp lắm, nó nở ra tại chỗ này, nó bơi bơi qua chỗ kia thì liền tan biến. Có bao giờ cái bong bóng nước nó hẹn được, nó chờ được thêm một vài giây nữa không?... Trong thời gian gần đây tại nơi nầy mình đã thấy rất nhiều chuyện vô thường rồi, vậy thì phải ngộ ra liền đi nhé…"
"Ngộ gì nữa đây?... Thân mạng dù vô thường không khác gì bong bóng nước, nhưng mà linh hồn trong cái thân mạng đó phải chịu nạn nếu không biết đường đi về Tây Phương Cực Lạc. Cho nên tất cả đều phải chuẩn bị trước, đừng để bị rã tan như cái bong bóng nước rồi, thì còn cơ hội nào nữa để chuẩn bị?... Hãy nghĩ rằng chỉ còn một sát na nữa là mình có thể thọ nạn rồi. Một khi đã thọ nạn rồi, thì không ai có thể cứu mình được. Đại nguyện của đức A Di Đà muốn cứu tất cả chúng sanh, từng người, từng người, nhưng tại vì chúng ta làm không đúng, tu không tới, nguyện không vững, tin không đủ… thì Ngài cũng đành phải chịu thua đứng nhìn trùng trùng điệp điệp chúng sanh rơi xuống tam ác đạo mà cứu không nổi!..."
Nhấn mạnh nguyên tắc của pháp môn trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 4 (Tọa Đàm 183, trang 195), Thầy khẳng định hộ niệm là pháp tu dành cho người sống khi tinh thần còn sáng suốt:
"Người chưa bị bệnh nặng nên cần chuẩn bị trước, vì hộ niệm là pháp hướng dẫn cho người bệnh tự thực hiện để vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Người chưa bệnh phải chuẩn bị lo sự hộ niệm, chứ không phải đợi đến bệnh rồi mới mời ban hộ niệm. Xin nhớ cho, Hộ Niệm là một pháp tu. Tu là sửa, sửa thì phải cần đến thời gian và tinh thần còn tỉnh táo mới sửa được, chứ hoàn toàn không thể chờ chết rồi mới mời ban hộ niệm, không phải đợi đến bệnh nặng mê man bất tỉnh rồi mới mời ban hộ niệm. Không có pháp tu nào dành cho người chết. Không có pháp tu nào dành cho người mê man bất tỉnh. Chúng ta không có năng lực giảng nói cho người chết, không có khả năng hướng dẫn cho người mê man bất tỉnh."
"Hôm nay chúng ta đang ngồi giảng giải với nhau là đang hộ niệm cho nhau đây. Rõ ràng chúng ta đang nói với những người còn tỉnh táo, chứ đâu có thể giảng cho một người nằm mà nằm không xong, thở mà thở không được. Đợi đến lúc mê man bất tỉnh rồi còn gì nữa để bàn bạc với nhau, còn thời gian đâu để dặn dò con cháu, còn lời nào nữa để nhắn nhủ lại với gia đình? Đến lúc đã hấp hối rồi thì ban hộ niệm làm sao có thể hướng dẫn người sắp chết phải làm như thế này, phải làm như thế nọ được đây?"
Chính vì vậy, Thầy Diệu Âm khuyên nhủ mỗi người phải gấp rút chuẩn bị tư lương vãng sanh ngay khi còn đang mạnh khỏe:
"“Chưa bị bệnh nặng nên cần chuẩn bị trước”. Chuẩn bị cái gì đây? Chúng ta thường nhắc nhở đến: Làm di chúc chưa? Đã tin tưởng niệm Phật chưa? Có tha thiết vãng sanh Tây Phương Cực Lạc chưa? Có hết sợ chết chưa? Có bỏ cái tật sợ bệnh chưa? Có buông xuống tham chấp thế gian chưa? Có dám bỏ đi những lý luận hão huyền chưa? Có chấm dứt chuyện đấu tranh, tỵ hiềm chưa? Có bỏ được lòng tham tiền tài, danh vọng chưa? v.v… Tu là sửa, phải lo tu sửa lần đi, chứ chờ đến lúc sau cùng làm sao sửa kịp đây? Thọ mạng đong đưa trong từng hơi thở, một sát na có thể đi qua thế giới khác rồi. Mê mờ đi vào tam ác đạo thọ nạn thì làm sao tu hành nữa đây?"
"Lá Thư Số 26: Cứu người như cứu lửa! (Hỏi - Đáp số 11)"
"15 - Lời khuyên song thân"
"Tọa Đàm 062: Đối Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28j, 28k, 28l, 28m, 28n)"
"Lá Thư Số 45: Khổ: Tứ Diệu Thánh Đế!"
"Câu 8 (Trang 76 – 78)"
"Tọa Đàm 192: Di Chúc Hộ Niệm – Kiêng Đụng Chạm Thân Xác, Miễn Mổ Tử Thi, Cấm Hiến Tạng & Tránh Tiệc Tùng (Câu 8k – 8o)"
"Tọa Đàm 18: Nhân Duyên Thành Tựu - Hộ Niệm Lâm Chung Và Trừ Tăng Thượng Mạn"
"Tọa Đàm 183: Điều Kiện Hộ Niệm – Tôn Trọng Quy Tắc, Chuẩn Bị Tu Trước & Không Dựa Vào Tình Cảm (Câu 2f – 2h)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →