Về vấn đề chăm sóc người bệnh thở dốc, đờm nghẽn cổ và đại cấm kỵ hô hấp nhân tạo lúc hấp hối, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ kinh sách chánh văn (Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh Vấn Đáp, Giảng Ký Quyển 1, Giảng Ký Quyển 2, Giảng Ký Quyển 4, Phần Trắc Nghiệm, Hành Trang Căn Bản, Khuyên Người Niệm Phật Tập 3).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Khi bước vào giai đoạn hấp hối, người bệnh phải đối diện với sự đau đớn dữ dội của tứ đại phân ly, hơi thở trở nên dồn dập, khó khăn. Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, phần Hộ Niệm Vấn Đáp: Thêm kinh nghiệm Hộ Niệm! (trang 66), Thầy chỉ rõ không nên xoa bóp mà phải tập trung cất cao câu Phật hiệu:
"Thường trong cơn hấp hối, nhiều người bị đau đớn dữ dội, khó thở, họ phải vận dụng toàn cả sức lực để thở từng hơi một, cho nên phải há mồm, trợn mắt, v.v... Đang hấp hối thì không nên xoa bóp hay vuốt ve nữa, mà nên khai thị, nhắc nhở Niệm Phật và tất cả đều thành tâm niệm lớn câu Phật hiệu để hộ sức cho người đó niệm theo."
Thầy hướng dẫn ban hộ niệm cách niệm lớn và nương theo từng nhịp thở của người bệnh:
"Tất cả mọi người nên niệm lớn tiếng một chút, niệm thật rõ ràng, niệm từng tiếng, có thể niệm theo hơi thở, để hỗ trợ cho người bệnh niệm theo."
Trong tác phẩm Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 6, Câu 24 (trang 119), trước Câu Hỏi Tổng: "Hộ niệm khi người bệnh đang hấp hối:", Thầy xác định rõ phương pháp niệm theo nhịp thở chậm, mạnh và dứt khoát:
"b) Niệm nguyên chất 4 chữ theo hơi thở của người lâm chung từng tiếng chậm, mạnh và rõ ràng, thở một hơi niệm “A…”, thở hơi nữa niệm “Di…”, v.v… [✓ Đúng]"
"c) Nếu hơi thở quá chậm, một chu kỳ thở ra hít vào ta niệm trọn “A… Di… Đà… Phật”, cần niệm mạnh và rõ ràng. [✓ Đúng]"
"f) Nên niệm rõ ràng và mạnh hơn bình thường để trợ lực cho người ra đi. [✓ Đúng]"
Khi đờm dãi kéo lên cổ nghẹt họng và cơ thể suy kiệt không thể nuốt thức ăn, việc chăm sóc cần hết sức nhẹ nhàng, không gượng ép. Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 9, Câu 4 (trang 178), với Câu Hỏi Tổng: "Về vấn đề chăm sóc người bệnh, gia đình cần chú ý:", Thầy hướng dẫn cách giữ cho miệng người bệnh thanh mát:
"f) Khi cơ thể không kết nạp thức ăn được nữa, thì châm từng giọt nước nhỏ rất cần thiết giúp người bệnh tỉnh táo để niệm Phật. [✓ Đúng]"
"g) Bệnh tình không cứu chữa được nữa, mà quyết lòng chạy chữa cầu may thì khó có thể vãng sanh. [✓ Đúng]"
"h) Đến lúc lâm chung điều quan trọng là chính người bệnh không được sợ chết, quyết lòng niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh Độ thì mới được vãng sanh. [✓ Đúng]"
Sự cần thiết của việc châm từng giọt nước nhỏ cũng được Thầy nhắc lại trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tại mục 10 Bảng Hộ Niệm Chú Ý Của Lão Cư Sĩ Diệu Âm (trang 7):
"Dùng thuốc và ăn uống đầy đủ giúp sức khỏe tốt, tinh thần thoải mái để niệm Phật là điều không ảnh hưởng đến Pháp Hộ Niệm. Khi cơ thể không kết nạp được thức ăn nữa thì châm từng giọt nước nhỏ rất cần cho người bệnh để niệm Phật."
"Đến lúc này điều quan trọng là người bệnh không được sợ chết, tinh thần phải vững vàng, quyết lòng niệm Phật sẵn sàng vãng sanh Tịnh Độ."
Nhiều gia đình vì quá xót xa khi thấy người thân khó thở, thở dốc nên muốn can thiệp y tế hoặc làm hô hấp nhân tạo, nhưng đây là điều làm tổn hại lớn đến sự vãng sanh. Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 190 (trang 232), Thầy chia sẻ một bài học đau xót:
"Khi tới nơi thấy nhiều người đang cùng nhau niệm Phật hộ niệm cho người bệnh đang trong cơn thở dốc từng hơi một ở giây phút cuối cùng. Cuộc hộ niệm này có một chướng ngại rất lớn, đó là gia đình cứ tiếp tục thay phiên nhau làm hô hấp nhân tạo trên thân xác nạn nhân đang hấp hối, để mong kéo dài sự sống chờ một người con ở xa đang trên đường về. Việc làm này là một đại cấm kỵ trong Pháp Hộ Niệm, nhưng gia đình quyết làm như vậy, bất chấp mọi lời khuyên can. Đây là vì tình cảm quá nặng mà tạo nên cơ cảnh thương tâm. Trách người ta thì không trách được, nhưng hộ niệm thì đành phải bị thất bại. Mong cho mọi người nghe được chuyện này, hãy sớm nghiên cứu Pháp Hộ Niệm, để biết điều gì cấm kỵ, điều gì phải làm hầu cứu giúp nhau thoát ách nạn vậy."
Thầy nhắc nhở sự can thiệp này là trở ngại to lớn đối với người hấp hối:
"“Nếu người nào không tin thì khuyên vì lòng hiếu nghĩa đừng gây trở ngại việc hộ niệm”. Làm hô hấp nhân tạo cho nạn nhân đang hấp hối là điều đại trở ngại. Những quy luật hộ niệm này cần nêu ra cho mọi người biết. Nên khuyên con cái hãy nghe lời Phật dạy, đừng nên khóc lóc, đụng chạm vào thân thể của người vừa mới chết để tránh người chết bị cảnh đau đớn rợn người."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1), Tọa Đàm 011 (trang 106), Thầy cảnh báo sự thiếu hiểu biết của người thân khi cố ép ngực, dùng máy móc giật mạnh:
"Sau cùng ông bị bệnh rồi chết trong bệnh viện, bác sĩ báo cho biết đã chết 20 phút rồi mà người con trai chạy vào năn nỉ bác sĩ xin mượn cho được cái máy làm hô hấp, với tâm nguyện còn nước còn tát để cứu người cha. Anh ta đặt cái máy trên ngực ông Cụ mà bấm nút: “Rầm!… Rầm!… Rầm!...” như vậy cả tiếng đồng hồ, làm bầm dập cả xác thân ông Cụ. Chư vị thấy không? Ai làm cho ông Cụ này bị đọa đây? Chính con cái chứ ai khác đâu. Khi biết được Pháp Hộ Niệm rồi, ta mới rõ ra những hành động này vô cùng kinh khủng, làm cho người ra đi bị nạn vô cùng đau thương mà hồi giờ mình không hay biết!..."
Thầy chỉ ra rằng những hành vi đụng chạm lôi kéo ấy đẩy người ra đi vào cảnh giới nguy khốn:
"Thà rằng cứ để người ta âm thầm theo nghiệp báo của họ mà còn đỡ hơn một chút, vì đúng ra người ta có thể sinh lại làm người hoặc có thể sinh vào một cảnh giới đỡ hơn một chút, chứ vô ý cứ thấy người vừa chết thì nhào vào ôm, nắm, níu, kéo... bắt linh hồn người chết phải đọa xuống tận địa ngục thì quả thật quá kinh hoàng!..."
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, phần Hộ Niệm Vấn Đáp: Thân nhân cần phải biết quy luật Hộ Niệm (trang 55), Thầy khẳng định:
"Nhiều người cũng muốn Ban Hộ Niệm tới Hộ Niệm, nhưng khi tắt hơi thì tìm cách làm hô hấp nhân tạo, ép ngực, đụng chạm vào thân xác... thì dù có Hộ Niệm tốt, cũng không thể thâu được kết quả tốt đâu!"
Đồng thời, tại phần Niệm Phật Vấn Đáp: Gieo Duyên Qua Âu Châu (trang 167) của cuốn sách này, Thầy nhắc nhở kiêng khem các hành động sai lầm:
"Kiêng cử những hành động sai lầm thường thấy trong bệnh viện. Cụ thể những điều thường phạm như: đụng chạm vào thân xác người mới chết như: Mổ xẻ, giải phẫu, đưa vào nhà xác quá sớm, hô hấp nhân tạo, v.v.. đều gây tác hại rất xấu đối với thần thức người chết. (Hẳn nhiên tránh được tới đâu hay tới đó, chứ không có cách nào khác hơn! Tâm ý người thế gian đâu dễ gì chuyển đổi!)."
Trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tại phần Phần Mục Cho Gia Đình Ôn Kiểm (72 Câu Hỏi Chánh Kiến) (trang 21), Thầy đưa ra câu trả lời dứt khoát cho gia đình:
"04- Khi vừa tắt hơi, được thay đổi tư thế nằm của người bệnh không? - (Không)."
"05- Có được làm hô hấp nhân tạo không? - (Không)."
"06- Có được tắm rửa, thay quần áo người mới chết không? - (Không)."
Trong tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), phần Phụ lục (trang 212), bức di chúc mẫu dặn dò con cháu giữ lòng hiếu thảo đúng chánh pháp:
"Nếu như ... bị hôn mê bất tỉnh, hơi thở sắp tắt, xin đừng mời bác sĩ đến chích thuốc trợ tim, làm hô hấp nhân tạo hoặc những việc cấp cứu khác, để tránh làm cho tâm thần ... bị động và gia tăng thêm sự đau khổ của ... . Các con cần phải giữ yên lặng, một lòng vì ... mà niệm Phật, như vậy mới là người con, người cháu hiếu thảo."
Tại Lá Thư Số 61: Làm thiện tích phước để hỗ trợ vãng sanh! (trang 167) của cùng tập sách, Thầy bày tỏ niềm xót xa trước những việc làm thiếu hiểu biết:
"Khi bác mất, mặc dù bác sĩ đã cho biết tim ngừng đập 20 phút rồi, nhưng con cái vẫn muốn người chết sống lại, nên cứ tiếp tục cố gắng hết sức làm hô hấp nhân tạo! Người nhà thì vô tình kể lại, còn con thì cảm thấy xót xa! Thật tội nghiệp cho bác!"
Thầy nhắc nhở người niệm Phật cần thấu suốt nỗi niềm này:
"Thưa cha má, cùng tất cả anh chị em, nếu đã biết về sự hộ niệm, biết những gì xảy ra cho người lúc lâm chung, thì ta mới thấy hành động hô hấp người chết quả thật là một việc làm đáng thương tâm!"
Trước giờ phút sinh tử của người thân, gia đình cần giữ tâm thái bình tĩnh, không than khóc bi lụy và phải lo việc hộ niệm từ sớm. Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 070 (trang 226), Thầy nhắc nhở:
"“Người thân trong gia đình hãy bình tĩnh thành tâm niệm Phật cầu gia bị, không nên bi lụy hay ồn náo”. Đây là điều tối quan trọng, mọi người trong gia đình hãy cố gắng hết sức để làm hầu cứu giúp người thân ra đi thoát khổ. Trước một người bệnh sắp chết mà con cháu cứ bi lụy, than thở, buồn tủi sẽ làm cho người bệnh bấn loạn, tâm trí rối bời, đã khổ lại càng khổ thêm."
Thầy tha thiết khuyên răn không được chần chừ đợi đến khi hấp hối mới cầu cứu:
"Hộ niệm là một pháp tu rất căn bản và thực tiễn. Người trong gia đình muốn cứu độ nhau, đừng chờ cho đến lúc cha mẹ già queo, nằm thở phì phèo rồi mới lo hộ niệm nghe chư vị. Không kịp đâu! Không kịp nữa đâu!... Rất nhiều người đợi người thân đến lúc hấp hối trong bệnh viện mới bắt điện thoại lên kêu cứu đến ban hộ niệm. Ban hộ niệm có năng lực gì mà có thể cải tử hoàn sanh cho người đang hấp hối?"
Đồng thời, trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tại mục 10 Bảng Hộ Niệm Chú Ý Của Lão Cư Sĩ Diệu Âm (trang 7), Thầy dặn dò phải chuẩn bị từ sớm:
"Hộ niệm là giúp cho người xả bỏ báo thân thực hiện đầy đủ Tín Nguyện Hạnh để vãng sanh Tây Phương Cực Lạc."
"Xin đừng đợi đến lúc sắp lâm chung, hấp hối, mê man bất tỉnh hay tắt hơi rồi mới mời Ban Hộ Niệm. Vì đến lúc này đã quá trễ, dù có hộ niệm cũng khó được thành tựu!..."
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, phần Hộ Niệm Vấn Đáp: Thêm kinh nghiệm Hộ Niệm! (trang 66), Thầy chỉ dạy sự đau đớn khi tứ đại phân ly và nhắc nhở phải lo liệu từ sớm:
"Đây là lúc tứ đại phân ly cho nên thường bị đau dữ dội. Trong kinh Phật có so sánh sự đau đớn này giống như con rùa bị lột cái mai vậy. Cho nên, Hộ Niệm cho một người, cố gắng thực hiện càng sớm càng tốt, đừng để đến lúc sắp chết rồi mới bắt đầu, nhiều khi có Hộ Niệm đúng cách đi nữa cũng khó mà xoay chuyển tình thế. Vì đến lúc này, người bệnh không còn đủ tinh thần bình tĩnh để niệm câu Phật hiệu, không còn đủ vững tâm nghe theo lời hướng dẫn đâu."
Thầy gợi ý lời khai thị chí tình chí nghĩa để sách tấn người bệnh nương theo câu Phật hiệu xả bỏ báo thân vãng sanh Tây Phương:
"Bác Trần văn X. ơi, sống chết là chuyện thường, đã đến lúc phải xả bỏ báo thân rồi. Đừng tham chấp vào cái thân này nữa mà bị khổ nạn. Hãy mau nhiếp tâm niệm A Di Đà Phật cầu Phật tiếp độ về Tây Phương Cực Lạc. Có chúng tôi đang bảo hộ cho bác đây. Hãy an tâm mà Niệm Phật để được về Tây Phương hưởng cảnh vui sướng. Đừng lưu luyến nơi đây mà chịu khổ nghen. Hãy cố gắng hết sức Niệm Phật theo chúng tôi bác ơi!"
"Hộ Niệm Vấn Đáp: Thêm kinh nghiệm Hộ-Niệm!"
"Hộ Niệm Vấn Đáp: Thân nhân cần phải biết quy luật Hộ-Niệm"
"Niệm Phật Vấn Đáp: Gieo Duyên Qua Âu Châu"
"Tọa Đàm 190: Những Điều Cần Ghi Trong Di Chúc Hộ Niệm – Ý Nguyện Vãng Sanh & Chọn Ban Hộ Niệm (Câu 8a – 8f)"
"Tọa Đàm 011: Phá Trừ Lầm Lẫn Cầu Chết Sớm, Hiểm Họa Morphine & Định Nghĩa Chánh Niệm"
"Câu 24"
"Câu 4"
"10 Bảng Hộ Niệm Chú Ý Của Lão Cư Sĩ Diệu Âm"
"Phần Mục Cho Gia Đình Ôn Kiểm (72 Câu Hỏi Chánh Kiến)"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm"
"Lá Thư Số 61: Làm thiện tích phước để hỗ trợ vãng sanh!"
"Tọa Đàm 070: Khi Bệnh Tình Không Còn Chữa Trị Được Nữa Gia Đình Cần Làm Gì? (Câu 33a, 33b, 33c)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →