Về vấn đề người bệnh đòi đi bệnh viện cấp cứu lúc hấp hối và phương pháp khuyên giải, xử lý khi người bệnh nguy kịch, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải tường tận qua các bộ chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, trang 96; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký, Quyển 1, Tọa Đàm 043, trang 404 và Quyển 4, Tọa Đàm 191, trang 234; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Trắc Nghiệm, Chương 4, Câu 24, trang 89; Khuyên Người Niệm Phật Tập 3, Phụ lục V, trang 211).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (Phần 1, trang 96), Thầy chia sẻ câu chuyện đau xót về một ca bệnh ung thư tái phát bị gia đình yêu cầu bác sĩ can thiệp bằng mọi giá:
"Mấy năm sau trong gia đình có chuyện xào xáo gì đó, và vì một lý do nào đó nên tế bào ung thư bộc phát trở lại. Kỳ này bà rất yếu, đứa con bà làm ăn rất khá giả, nói với bác sĩ phải cứu sống má với bất kỳ giá nào. Lúc bà có dấu hiệu gần như hấp hối, họ xúm lại gắn máy nhồi cơ tim, gắn máy trợ giúp bệnh nhân thở, làm đủ mọi chuyện y học có thể để cứu cho bà sống. Họ ra sức được một hồi thì các dấu hiệu như mạch tim đập, nhịp thở, huyết áp đều có vẻ bình thường trở lại."
"Tối hôm đó khoảng 8 giờ, bà lại hấp hối thêm lần nữa. Lần này oan gia trái chủ của bà là ai? Chính là ông chồng bà, ông chồng nói với bác sĩ, bất luận làm thế nào cũng phải cứu cho bà sống tới 7 giờ sáng ngày hôm sau. Tại sao ông chồng không muốn cho bà ra đi ngay hôm đó mà phải đợi tới hôm sau? Ông chồng này nói vì bà ăn chay Niệm Phật nên muốn cho bà ra đi hôm mồng một mới tốt. Sau khi ông chồng yêu cầu như vậy, các bác sĩ lại gắn máy để cứu cho bà "sống lại" thêm lần nữa. Nhưng gắn máy vô chẳng làm gì được khác hơn là hành hạ thân xác của bà."
"Tới lúc bà ra đi thật là tội nghiệp. Những bạn đồng tu của bà yêu cầu người nhà cho họ thăm viếng bà. Lúc bà mất bà bị máu chảy ra từ mắt, mũi, tai, miệng... Thiệt là đáng tiếc! Và tại sao bà này Niệm Phật cũng khá lắm nhưng lại bị như vậy?"
"Câu chuyện kể này thật là quá thương tâm! Mọi người nên đọc qua. Đây là một bài học thật đích đáng! Thông thường con người không tin Phật pháp, hoặc là có tin mà hiểu không thấu đáo về pháp Phật, vô tình hay cố ý họ dễ dàng tạo ra những cảnh thương tâm này. Sự thương tâm không phải chỉ ở những điều thấy trước mắt, mà chính là người ra đi bị đọa lạc đau khổ!"
Giải thích rõ nguyên nhân vì sao việc đụng chạm, vằn vọc thân xác người vừa tắt hơi lại dẫn đến đọa lạc, Thầy chỉ dạy:
"Một người khi đã tắt hơi, mà bị vằn vọc, đụng chạm, hành hạ đến thân xác là một đại tai họa cho họ. Trong pháp Hộ Niệm cho người lâm chung, chư Tổ đưa cái lỗi lầm này lên hàng đầu. Nghĩa là cấm tuyệt đối mọi hành động đụng chạm vào thân thể của người vừa mới chết. Khi tắt hơi xong, phải để yên thân xác, không được đụng chạm vào ít ra cho tới 8 giờ. Trong thời gian 8 giờ đồng hồ mà đụng chạm vào xác thân, người chết rất dễ bị đọa vào những cảnh giới tồi tệ nhất trong ba đường ác."
"Tại sao vậy? Khoảng thời gian này là thời gian thần thức đang tìm cách xuất ra khỏi xác thân. Tinh thần bất an, thân xác đau buốt. Nếu bị đụng chạm người chết sẽ bị đau đớn không chịu nổi, dễ sanh tâm sân nộ, giận dữ. Ra đi trong cơn giận dữ dễ chui vào địa ngục."
Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3) (Phần Phụ Lục Cần Thiết, trang 211), Thầy hướng dẫn những điều căn dặn người thân khi hơi thở sắp tắt, tuyệt đối không dùng các biện pháp can thiệp làm động thần thức:
"1. Khi thấy bịnh tình gần lúc hấp hối, chớ bao giờ đụng đậy hoặc di chuyển thân thể của ... , không nên thay quần áo, càng không được khóc lóc, than van. Chỉ cần vì ... mà thành khẩn niệm A Di Đà Phật, cầu Phật tiếp dẫn ... vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc."
"2. Nếu như ... bị hôn mê bất tỉnh, hơi thở sắp tắt, xin đừng mời bác sĩ đến chích thuốc trợ tim, làm hô hấp nhân tạo hoặc những việc cấp cứu khác, để tránh làm cho tâm thần ... bị động và gia tăng thêm sự đau khổ của ... . Các con cần phải giữ yên lặng, một lòng vì ... mà niệm Phật, như vậy mới là người con, người cháu hiếu thảo."
"3. Trong lúc ... lâm chung, xin liên lạc và giao cho Ban Hộ Niệm, thỉnh mời họ hộ niệm. Mọi việc đều phải nghe theo lời hướng dẫn của họ, không được làm trái ngược."
"4. Sau khi ... tắt thở trong vòng 24 giờ đồng hồ, phải giữ tiếng niệm Phật không gián đoạn, toàn thể gia đình có thể luân phiên nhau hộ niệm, bởi vì sự hộ niệm trong giờ phút này đối với ... là sự giúp đỡ vô cùng to lớn. Cho nên phải vì ... mà niệm A Di Đà Phật. Những việc tang lễ phải chờ qua 24 giờ sau mới được làm."
Tiếp tục tại trang 96 của sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Thầy nhấn mạnh điều cấm kỵ thứ hai là cưỡng chế hoặc làm trái ý nguyện của người đang hấp hối:
"Cưỡng chế người sắp chết: Lâm vào điều cấm kỵ thứ hai. Những người trước giờ phút lìa bỏ cõi trần, thường nếu không bị bệnh khổ thì cũng bị xáo trộn rất lớn về mặt tâm lý. Trong tình huống này mà con cháu còn bướng bỉnh, bất hiếu, ngang ngạnh, cưỡng bức, không vâng lời, không chịu làm theo ý muốn của người bệnh... sẽ tạo sự bức xúc rất lớn cho họ. Trong pháp Hộ Niệm cho người lâm chung, nhất định chúng ta không được làm bất cứ điều gì trái ý người bệnh. Nếu phạm phải điều cấm kỵ này làm cho người ra đi tức bực, sân giận, buồn khổ... Đây cũng là cái duyên chính dẫn tới những cảnh giới vô cùng xấu."
"Không được làm trái ý người sắp chết. Giả như, đang Niệm Phật Hộ Niệm mà người bệnh không muốn Niệm Phật nữa, người Hộ Niệm cũng phải tạm ngưng Niệm Phật để vui lòng họ trước, rồi sau đó mới tìm cách hóa giải sau."
Thầy chỉ rõ sự sai lầm của thế gian khi nhầm lẫn giữa tình thương huệ mạng của người thân với sự bám chấp vào một thân xác vật chất đã hư hoại:
"Có tình cảm, nhưng không rõ lý, nên con người thường làm chuyện sai lầm! Họ thương người thân, mà vô tình lại bỏ người thân để đi thương cái xác chết. Họ đã tưởng lầm người thân là cái xác chết! Nhưng thực ra, cái xác thịt đó chỉ là thứ vật chất mà chính người thân của họ nhận lấy để dùng trong khoảng thời gian qua, đến nay cái thân xác đó nó đã hư, người thân của họ đang tìm cách bỏ cái thân để tìm cái thân khác. Cũng giống như một chiếc xe hư, cha mẹ mình đang tìm cách liệng chiếc xe hư để tìm mua chiếc xe mới. Còn con cái, người thân thì dại khờ, không hiểu ý, cứ lo kéo chiếc xe hư vào nhà, mà lại liệng cha mẹ mình ra đường. Thật đáng trách thay! "
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), tại Tọa Đàm 191 (trang 236), Thầy giảng giải về điều khoản di chúc yêu cầu xuất viện sớm khi bệnh viện không thể cứu chữa:
"Câu 8(i): Bệnh tình nguy kịch không thể cứu chữa, nên sớm xuất viện để lo bề hộ niệm."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Chúng ta hãy nên chuẩn bị trước vấn đề này. Con cái, người gia đình hãy nên dặn dò trước, khi bác sĩ đã báo cho biết bệnh tình không còn cách nào cứu chữa được, thì không nên cầu viện nơi bệnh viện nữa, mà hãy dứt khoát tư tưởng, xin xuất viện đem về nhà để lo hộ niệm, cầu Phật gia trì vãng sanh Tịnh Độ."
"Ví dụ, ngay cả Diệu Âm này, ngày cuối cùng Diệu Âm này không muốn chết trong bệnh viện đâu, xin chư vị hãy cố gắng thương tình đem về Niệm Phật Đường để niệm Phật hộ niệm, nhắc nhở, hướng dẫn cho Diệu Âm thuận đường vãng sanh. Đừng tham chi kéo dài thời gian nằm trong bệnh viện, vì nơi đó sẽ gặp rất nhiều chướng ngại, không phù hợp với sự vãng sanh, rất khó được cứu độ. Đây là sự thực. Từ trước đến nay chúng ta không dễ gì thấy qua một người chết trong bệnh viện mà tránh khỏi những nghịch duyên, ra đi lưu lại tướng lành mềm mại tốt đẹp, dù có được hộ niệm trọn vẹn đi nữa cũng khó thành tựu vậy"
Thầy phân tích lợi thế quyết định khi người bệnh được hộ niệm tại nhà:
"Ở tại nhà, ban hộ niệm mới có thể chủ động hướng dẫn, bạn đồng tu mới có thể lớn tiếng nhắc nhở, khai thị kịp thời, hầu kéo vực người bệnh thoát ra khỏi chướng nạn, vướng mắc đang trùng trùng bao vây. Hóa gỡ những ách nạn này không phải đơn giản, nhiều khi cần đến thời gian dài, nhiều khi phải nói lớn tiếng. Những điều kiện này không thể nào thực hiện được trong bệnh viện. Người phàm phu nghiệp nặng mà không chú ý điểm này, thì hộ niệm cho 1.000 người, cũng khó tìm được 1 người thoát nạn đấy. Vô cùng khó!..."
"Nhắc lại, hãy dặn dò gia đình, nếu bệnh tình đã đến tình trạng không còn cách nào cứu chữa được thì nên đưa về nhà để lo hộ niệm, không nên chạy chữa theo kiểu còn nước còn tát. Và, một điều tối quan trọng khác, là người bệnh và gia đình phải nhất mực nghe lời ban hộ niệm hướng dẫn mới tốt. Có nhiều trường hợp xuất viện đưa bệnh nhân về nhà, nhưng gia đình không làm đúng theo Pháp Hộ Niệm thì cũng hoàn không mà thôi!..."
Cũng tại Tọa Đàm 191 (trang 236), Thầy nhắc nhở người tu phải ghi rõ trong di chúc việc từ chối các loại thuốc giảm đau gây mất chánh niệm, kèm theo tấm gương thương tâm của một cụ bà bị ép nằm lại bệnh viện:
"Câu 8(h): Dặn dò vấn đề giảm chế chất morphine để tránh tình trạng mê man bất tỉnh."
"Đúng không? – [✓ Đúng]. Nhất là ở nước ngoài, chuyện này dễ xảy ra lắm. Xin nhắc nhở cho những ai thật sự muốn vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, thì trong tờ di chúc phải viết rõ ràng chuyện này."
"- Con ơi!... Một đời mẹ tu hành, mẹ muốn được tỉnh táo ra đi. Nếu thấy Cha/Mẹ bị bệnh nặng không còn cứu chữa được nữa, các con phải đem Cha/Mẹ về nhà để lo hộ niệm. Đừng để Cha/Mẹ phải chết trong bệnh viện. Đừng thấy Cha/Mẹ đau đớn một chút liền xin bác sĩ chích thuốc morphine giảm đau nhé. Chất thuốc này sẽ làm Cha/Mẹ bị mê man bất tỉnh mà ra đi. Ra đi trong mê man bất tỉnh thì chắc chắn Cha/Mẹ bị đọa lạc. Tội nghiệp cho Cha/Mẹ lắm."
"Chích thuốc morphine ở nước ngoài dễ lắm, có yêu cầu là được chích liền. Chích xong thì người bệnh nằm im lìm, có vẻ thoải mái lắm. Người đời thường tưởng vậy là được chết an lành. Có nhiều người cầu mong được chết an lành, điều này dễ lắm, không có gì khó khăn đâu. Trong bệnh viện có sẵn những mẫu giấy tờ, người bệnh chỉ cần ký vào yêu cầu dùng chất morphine để tránh bị đau đớn là xong."
"Khi được chích morphine vào thì người bệnh liền bị mê man bất tỉnh không còn biết gì nữa cả, nghĩa là không còn có cảm giác gì đau đớn, gọi là được chết an lành. Người nào muốn vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, mà bị rơi vào tình trạng mê man bất tỉnh này, thì vô phương thành tựu, dẫu có được hộ niệm thì cũng chỉ là chuyện hình thức mà thôi."
"Trước đây Diệu Âm có nghe kể lại một chuyện có thực đã xảy ra như vầy. Một bà Cụ kia tu theo một Đạo Tiên nào đó, đang bị bệnh và được điều trị trong một bệnh viện. Đến lúc bệnh nặng không còn cứu chữa được nữa, bà Cụ mong muốn con cái đưa về nhà và tụng một kinh gì đó cho bà chết, nhưng con cái không vâng lời cứ giữ lại trong bệnh viện để chữa trị. Nói mãi không nghe, bà Cụ tức quá liền ói máu ra mà chết. Chết rồi mà máu cứ tiếp tục ói ra cả thau vậy. Thật kinh khiếp!... "
"Nghe câu chuyện này, mong rằng hàng con cháu người thân hãy cố gắng tìm cách làm vui lòng người sắp ra đi, đừng nên làm điều gì nghịch ý, gây tức giận, tạo sự bức xúc cho người sắp chết, tội nghiệp họ lắm."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (Chương 4, Câu 24, trang 89 – 90), Thầy nêu rõ các mệnh đề so sánh toàn diện giữa hai hoàn cảnh:
"So sánh sự khác nhau khi HN ở bệnh viện (BV) và ở nhà:"
"a) Có nhiều BV không đủ điều kiện để HN. [✓ Đúng]"
"b) Có nhiều BV không cho phép HN. [✓ Đúng]"
"c) HN trong BV người bệnh được chăm sóc kỹ nên dễ vãng sanh hơn. [✗ Sai]"
"d) Sự điều giải oán thân trái chủ trong BV sẽ khó khăn hơn ở nhà. [✓ Đúng]"
"e) Khai thị, gỡ rối cho người bệnh trong BV rất khó khăn. [✓ Đúng]"
"f) HN trong BV thời gian bị hạn chế, rất khó được viên mãn. [✓ Đúng]"
"g) HN tại nhà thời gian không bị hạn chế, mọi người an tâm niệm Phật nên dễ thành tựu hơn. [✓ Đúng]"
"h) HN tại nhà có thể chủ động ứng dụng tất cả quy tắc HN, kịp thời hóa giải được nhiều chướng nạn, nên người ra đi có xác suất vãng sanh cao hơn. [✓ Đúng]"
"i) Trong BV chỗ nằm thoải mái, tiện nghi hơn nên dễ vãng sanh hơn. [✗ Sai]"
"j) Chết trong BV thân xác khó tránh khỏi sự đụng chạm quá sớm. [✓ Đúng]"
"k) Trong BV người chết thường bị chúng sanh vô hình quấy phá nhiều hơn. [✓ Đúng]"
"l) Chết trong BV thì linh hồn không về nhà được nên gia đình sẽ ít lo sợ. [✗ Sai]"
"m) HN trong BV nếu gặp trường hợp trở ngại thì rất khó hóa giải. [✓ Đúng]"
"n) Nhiều trường hợp đặc biệt cần khai thị lớn tiếng, niệm Phật mạnh thì không thể thực hiện ở BV được. [✓ Đúng]"
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1), tại Tọa Đàm 043 (trang 412), Thầy chia sẻ một ca hộ niệm vượt qua nghịch duyên nhờ kiên quyết giữ người bệnh tại nhà:
"Trang 21, câu trả lời 17(w): Hộ niệm có thể hướng dẫn gia đình biết cách Niệm Phật Hộ Niệm và giải quyết tốt nhiều biến cố xảy ra giúp cho người bệnh dễ thoát nạn."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Đúng đấy. Người hộ niệm có thể hướng dẫn gia đình biết cách niệm Phật hộ niệm và giải quyết tốt nhiều biến cố xảy ra."
"Đặc biệt có một người con quyết lòng hộ niệm cho Cụ, và sự thương lượng trong gia đình cũng khá vất vả, để trong những ngày cuối cùng Cụ được ở tại nhà để hộ niệm, chứ không đưa vào bệnh viện. Vậy mà, năm ngày trước khi ra đi, tự nhiên Cụ tỉnh táo lại và niệm Phật rất tốt. Tuần trước Diệu Âm có nói, nếu chỉ cần một cơ may tỉnh táo lại, bà Cụ chỉ cần niệm Phật cầu vãng sanh năm ngày hoặc một tuần, vẫn có thể được vãng sanh. Không ngờ hôm nay người ta báo cho biết, bà Cụ ra đi tốt vô cùng, rất viên mãn. Thực sự phước phần của bà Cụ khá tốt, và đây cũng là một thông tin vui, thêm một lần nữa cho chúng ta biết rằng, Pháp Hộ Niệm quá tuyệt vời, cứu người trước mắt."
Nhắc nhở người hộ niệm và thân nhân phải triệt để tuân thủ quy luật, từ bỏ tâm lý níu kéo chạy chữa trong vô vọng, Thầy căn dặn thiết tha:
"Chính vì thế, hộ niệm tại tư gia có nhiều ưu thắng hơn trong bệnh viện. Xin chư vị nhớ điều này. Giả sử như người Cô đó nằm trong bệnh viện thì đành chịu thua rồi, không còn cách nào có thể cứu vãn được. Trong qui luật Hộ Niệm, có điều lệ một khi bệnh tình không còn cứu chữa được nữa, thì phải tìm cách sớm xuất viện đem về nhà lo liệu việc hộ niệm. Nếu gia đình không làm theo điều qui định này, cứ muốn giữ người bệnh trong bệnh viện để chạy chữa cầu may, theo kiểu “còn nước còn tát”, thì thôi chịu thua. Hàng phàm phu nghiệp chướng nặng lắm, không gìn giữ qui luật thì không dễ gì cứu thoát được đâu."
"Nói rõ hơn, trong bệnh viện, không ai cho phép người hộ niệm lớn tiếng khai thị để đánh thức người bệnh dậy. Ra đi trong mê man bất tỉnh đồng nghĩa với đi theo đường đọa lạc vậy!... Còn nhiều chướng nạn khác, không dễ gì thoát nạn đối với một người ra đi trong bệnh viện đâu."
"Hộ Niệm Vấn Đáp 26: Oan Gia! (Gắn máy nhồi tim, trợ thở hành hạ thân xác lúc hấp hối)"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 26: Oan Gia! (Đụng chạm thân xác 8 giờ đầu làm sanh tâm giận dữ đọa lạc)"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm (Không chích thuốc trợ tim, hô hấp nhân tạo)"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 26: Oan Gia! (Cưỡng chế người sắp chết & Lầm lẫn thương cái xác như chiếc xe hư)"
"Tọa Đàm 191: Di Chúc Hộ Niệm – Phân Chia Tài Sản, Giảm Chế Morphine & Tránh Buồn Khóc (Sớm xuất viện hộ niệm)"
"Tọa Đàm 191: Di Chúc Hộ Niệm – Phân Chia Tài Sản, Giảm Chế Morphine & Tránh Buồn Khóc (Di chúc giảm morphine & Chuyện ép nằm viện ói máu)"
"Câu 24: So sánh sự khác nhau khi HN ở bệnh viện (BV) và ở nhà"
"Tọa Đàm 043: Khảo Sát Câu 17 & Hướng Dẫn Gia Đình Giải Quyết Biến Cố, Hộ Niệm Tại Gia Thắng Bệnh Viện"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →