Về vấn đề người bệnh đòi ăn mặn hoặc thèm ăn cá thịt lúc lâm chung và cách ứng xử đúng pháp của gia đình cùng ban hộ niệm, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Giảng Ký Quyển 1, Giảng Ký Quyển 3, Giảng Ký Quyển 4, Trắc Nghiệm Pháp Bảo, Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 và Tập 3).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong Tọa Đàm 008 sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1) (trang 79), Thầy Thích Tịnh Hải chỉ rõ cảnh ngộ khốn khó của người phàm phu khi đối diện với giờ phút cận tử:
"Bây giờ chúng ta có thể ngồi đây giảng lên giảng xuống, lý nọ lý kia, chứ khi nằm xuống đối diện với cận tử nghiệp rồi, lúc đó mới biết thế nào gọi là nghiệp chướng hành hạ, mới biết thế nào là sự trả thù đòi nợ của oán thân trái chủ!… Trăm thứ vạn thứ khổ đau dồn dập đổ lên cái thân xác tàn tạ này, liệu chúng ta có chịu đựng nổi chăng!..."
"Xin thưa với chư vị, nếu chúng ta lấy tự lực này mà đối trị với nghiệp chướng thì ta sẽ thua nó rồi! Tại vì sao? Cái sở trường của chúng ta là yếu xìu, còn sở trường của nghiệp chướng là mạnh mẽ. Cái sở trường của chúng ta là mê mê mệt mệt, sở trường của nghiệp chướng đang hừng hừng khởi khởi. Sở trường của chúng ta lúc đó như thế nào? Nhiều khi nhìn một người thân đến bên cạnh mà không biết người đó là ai! Còn sở trường của oan gia trái chủ thì sao? Là hợp lại cả hàng ngàn vị quyết lòng công phá một kẻ đang trong cảnh tàn đời đã từng gây tạo quá nhiều tội lỗi đối với họ… Xin thưa chư vị, trong tình huống đó ."
Tại Tọa Đàm 011 (trang 102), Thầy giải thích rõ thân người là thân nghiệp báo sinh ra để đền trả nợ nần:
"Mỗi người chúng ta sinh ra đã có nghiệp số rồi, tại vì thân này là thân nghiệp báo. Thân của chúng ta không phải là Thân Nguyện Lực, mà chúng ta đầu thai vào thế giới này bằng cái Thân Nghiệp Báo. Thân Nghiệp Báo có nghĩa là sao? Nghĩa là chúng ta theo nghiệp mà sinh ra, sinh ra để trả nghiệp, khi thời hạn trả nghiệp hết thì ta phải liệng bỏ cái báo thân này mà đi đầu thai vào cái báo thân khác để tiếp tục trả nghiệp khác nữa."
Tiếp đó, Thầy dẫn chứng câu chuyện thực tế về sự gạ gẫm của oan thân trái chủ (trang 102):
"“Oán thân trái chủ trả thù đòi nợ rất nguy hiểm!”. Trước đây, Diệu Âm có một người bạn, cha của người bạn đó trong khoảng 3 năm trước khi chết, ngày nào ông ta cũng lên trước bàn thờ tổ tiên ngồi rủ rỉ, nói chuyện gì đó."
"Xin thưa với chư vị, đây là hiện tượng oán thân trái chủ trá hình gạ gẫm mà không hay."
Về chánh niệm của người niệm Phật lúc lâm chung, Thầy căn dặn (trang 102):
"Cho nên khi nói đến Chánh Niệm, chúng ta phải hiểu rằng, Chánh Niệm của người niệm Phật trong lúc lâm chung là làm sao phải nhớ câu A Di Đà Phật, thành tâm niệm câu A Di Đà Phật và tha thiết cầu nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, với lòng tin tưởng không được lay chuyển, không được xuống cấp, không được thối tâm. Như vậy cái Chánh Niệm của người niệm Phật chính là: Tín Nguyện Hạnh vững vàng trong lúc lâm chung, chứ không phải chỉ có Tín Nguyện Hạnh bây giờ."
Tiếp theo, về sự tương ứng giữa tâm niệm và cảnh giới quỷ thần, trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 50 (trang 32), Thầy phân định rõ:
"Nói chung, Quỉ Thần có ác thần, có thiện thần. Ác thần thì ăn mặn, sát sanh, không hộ trì Phật pháp. Đối với họ ta chỉ giữ tâm thành kính, không nên tiếp cận hoặc vô lễ với họ được. Thiện thần thì hộ trì Phật pháp, giúp người tu hành, biết ăn chay niệm Phật. Ví dụ như Thiên Long Bát Bộ, tức là Thiên chúng và Long chúng trong tám bộ chúng dưới trướng của Tứ Thiên Vương Thiên, hoặc gọi là Thiên thần và Long thần trong tám bộ, đều là thiện thần."
"Những ngày đình đám, cúng giỗ, tang lễ, nếu con người cứ giết hại gia súc, dùng thịt cá để cúng tế, làm con heo quay để trước bàn thờ, v.v... thì rước những vị hung thần đến dự, còn các vị thiện thần đều tránh xa. Ngược lại, nếu ta làm trai chay tịnh khiết, niệm Phật tụng kinh, hồi hướng công đức, thì chư vị thiện thần đến dự, các vị hung thần tránh xa. Đây là điều cần nên nhớ kỹ."
Và trong Lá Thư Số 51 (trang 32), Thầy chỉ rõ sự nguy hại của lòng thèm ăn thịt cùng nguyên lý dẫn nghiệp:
"Vũ trụ pháp giới mông huân, có thể gom thành thập pháp giới, chúng sanh trong mỗi pháp giới đều có tánh linh, hay gọi là chơn tâm, Phật tánh. Phật tánh bình đẳng, vạn vật đều có tánh bảo thủ sanh mạng thích sống sợ chết, thì làm gì có chuyện một sanh vật này sinh ra để hiến thân cho một sanh vật khác? Chỉ vì thèm ăn thịt lẫn nhau mà chúng sanh đánh mất tâm từ bi, đoạn mất chủng tử Phật của chính mình!"
"(*) Vạn pháp duy tâm. Nếu phút lâm chung tâm còn dính vào chỗ nào thì chắc chắn sẽ bị kẹt vào chỗ đó. Chính cái tâm nguyện của ta sẽ dẫn thần thức của ta tới cảnh giới tương ứng, trong Phật pháp gọi là “Dẫn nghiệp”."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 185 (trang 206), Thầy Thích Tịnh Hải nhấn mạnh không được chiều theo ý muốn sai lầm của gia đình hay người bệnh:
"Hộ Niệm là pháp phương tiện rất thiết thực cho chúng ta thực hiện để phục vụ chúng sanh một cách hiệu quả. Muốn hộ niệm có hiệu quả tốt, không phải chiều theo ý nguyện của gia đình, mà phải vận động gia đình và người bệnh phải làm đúng theo quy luật của Pháp Hộ Niệm thì mới có thể được thành tựu. Vấn đề này cần nên giảng nói rõ ràng cho gia đình và người bệnh biết trước khi bắt tay hộ niệm vậy."
Cũng tại Tọa Đàm 185 (trang 206), Thầy chỉ ra việc giết hại sanh vật cúng tế bồi bổ là nghịch với đạo lý tự nhiên:
"Nhiều người có tu hành, nhưng khi bệnh xuống thì giết gà giết vịt đến đền miếu cúng tế Thần Linh cầu xin hết bệnh. Việc làm này trái với lòng từ bi, trái với luật nhân quả, trái với đạo lý tự nhiên. Nhân dịp cha mẹ chết, con cái giết hại chúng sanh cúng tế, làm tiệc đãi đằng, tạo thêm nghiệp sát, làm cho tội chướng của cha mẹ càng nặng hơn là trái với đạo đức, trái với đạo lý tự nhiên. Tất cả những hành động trái với đạo lý tự nhiên thì không thể gọi là chánh pháp được."
Đặc biệt, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3), Tọa Đàm 113 (trang 76), Thầy kể lại câu chuyện thương tâm về hủ tục giết mổ đãi đằng khi trong nhà có người qua đời:
"(c): Giết hại sanh vật đãi đằng, cúng tế vong linh, làm cho người chết bị nạn càng nặng nề hơn. Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Mười mấy năm về trước, có một lần Diệu Âm đọc được một lá thư của một vị đó viết ra để gởi cho Diệu Âm, nhưng không biết Diệu Âm ở đâu để gởi. Vị đó cố gắng dò tìm và sau đó trao được lá thư cho một người em của Diệu Âm. Tính ra thời gian cũng hơn cả một năm sau Diệu Âm mới đọc lá thư đó. Lá thư quá đặc biệt đến nỗi làm cho Diệu Âm hết sức ngỡ ngàng, vô cùng bàng hoàng khi biết được rằng đến thế kỷ 20-21 rồi mà tại nước Việt Nam chúng ta vẫn còn tồn tại những tập tục khá lạ lùng!"
"Vị đó kể rằng, tại cái làng của mình, khi một gia đình có người qua đời, thì gia đình phải thết đãi mâm cỗ cho người trong làng ăn, mỗi mâm cỗ phải thịnh soạn, có đầy đủ các thứ rượu thịt. Số mâm cỗ nhiều hay ít do làng họp lại rồi đưa ra, tùy theo điều kiện kinh tế của gia đình mà làng quy định từ 50, 100, 200, hoặc 300 mâm… Vì tập tục này, mà khi có người già yếu đau bệnh trong nhà, thì gia đình phải nuôi sẵn một số bò, lợn, gà, vịt cho thật nhiều để chuẩn bị giết thịt đãi đằng khi người thân của mình chết. Về thế gian thì tục lệ này không nói lên được điều gì cao đẹp cả, còn về Phật pháp thì quả thật là một thảm trạng khá thương tâm!... Ôi!... Tại sao trên thế gian lại có những tục lệ tệ hại quá vậy!..."
Từ câu chuyện đó, Thầy phân tích thấu đáo về nguồn gốc tội sát sanh đãi đằng và hậu quả oán thù đòi nợ (trang 76):
"“Giết hại sanh vật đãi đằng, cúng tế vong linh…”. Vong linh nào ăn được miếng thịt đó mà gọi là cúng tế vong linh? Chỉ có người còn sống thèm ăn thịt mới bày ra đủ trò để có dịp ăn nhậu lại đổ tội cho vong linh. Con người vì thèm miếng thịt nên giết sinh vật để ăn. Vì món nợ này mà khi xả bỏ báo thân bị chúng sanh vây quanh hãm hại, quyết lòng kéo người này xuống tam đồ ác đạo để trả thù, đòi nợ. Bây giờ nhân ngày chết của vong nhân, người thân lại tiếp tục sát hại sanh vật để đãi đằng, cúng tế nữa thì vong nhân chịu nợ máu càng thêm nặng, tội càng thêm lớn, chướng càng thêm sâu, sự trả thù càng thêm dữ tợn, thì làm sao vong linh có được một phút an ổn để ăn được món thịt đây?"
Thầy tha thiết cảnh báo về món nợ máu kinh hoàng và khuyên răn kiêng cữ sát sanh (trang 76):
"Oán trước hận sau vô cùng hung hãn, biết đến bao giờ mới hóa giải được? Chư vị hãy nhớ cho, sát hại sanh vật có trực tiếp sát hại, vì mình mà con vật bị chết, mình xúi người khác giết, vui mừng khi thấy con vật chết… tất cả đều là tội sát sanh. Tội sát sanh đưa đến nạn oán thân trái chủ kinh hoàng mà người thế gian không hay biết. Chính vì thế, xin chư vị hãy mở rộng tâm từ bi thương yêu chúng sanh. Phải kiêng cữ sát sanh hại vật, để tránh ách nạn cho chính mình. Tất cả đều có nhân quả. Làm tội nghiệp chúng sanh thì chính mình chịu nghiệp tội. Không tốt!… Không tốt!..."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 185 (trang 206), Thầy chỉ dạy hộ niệm phải thuận theo đạo lý tự nhiên, người bệnh đói phải cho ăn, khát phải cho uống:
"Chánh pháp của Phật không bao giờ đi ngược lại với đạo lý tự nhiên. Hộ niệm cũng không ngoài nguyên lý này. Nghĩa là sao? Ví dụ, người bệnh đang đói thì cho họ ăn, đang khát thì cho họ uống. Đây là đạo lý tự nhiên."
"Như vậy người đói đến mệt lả mà không cho họ ăn là không đúng với đạo lý tự nhiên. Người khát nước muốn xỉu mà không cho họ uống là sai đạo lý tự nhiên. Pháp Hộ Niệm hành đúng theo đạo lý tự nhiên, giúp cho người trở về trạng thái an nhiên tự tại. Người đói phải được cung cấp thức ăn. Người khát phải được tiếp nước."
Về cách chăm sóc bồi dưỡng cho người bệnh, Thầy căn dặn tại Tọa Đàm 185 (trang 206):
"Khi người bệnh còn ăn được, hãy chú trọng về phẩm chất thức ăn, pha loãng từng thìa sữa bổ dưỡng để gìn giữ sức khỏe cho họ là điều tốt. Khi nào người bệnh không còn khả năng tiếp nhận thức ăn nữa thì đành phải chấm dứt thôi. Không ăn được, nhưng tiếp nước cho họ vẫn cần thiết để kéo dài sự tỉnh táo cho người bệnh. Chăm sóc như vậy mới đúng Pháp Hộ Niệm."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 4, Câu 16 (trang 83), với câu hỏi tổng: "Trong thời gian hộ niệm, những điều cấm kỵ mà gia đình cần chú ý:", Thầy khẳng định:
"d) Không được sát sanh, ngay cả như: ruồi, muỗi, kiến, gián… [✓ Đúng]"
"e) Tuyệt đối không sát hại sanh vật cúng tế quỷ thần. [✓ Đúng]"
"f) Không được dùng cũng như cất giữ chất ngũ tân trong nhà. [✓ Đúng]"
"j) Khuyên người bệnh mạnh mẽ phát tâm ngưng ăn uống để được vãng sanh sớm. [✗ Sai]"
Tiếp đó, tại Câu 18 (trang 84), với câu hỏi tổng: "Những điều gì thân nhân nên làm để việc hộ niệm được thuận lợi?", Thầy chỉ rõ:
"b) Nên ăn chay, tuyệt đối không được sát sanh. Tích cực phóng sanh, làm chuyện công đức hồi hướng cho người bệnh. [✓ Đúng]"
"f) Không được cất giữ hay ăn ngũ tân. Nấu nướng phải gọn nhẹ, tránh mùi thức ăn bay đến chỗ hộ niệm. [✓ Đúng]"
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 9, Câu 2 (trang 175), với câu hỏi tổng: "Những điều gia đình bệnh nhân cần chú ý:", Thầy hướng dẫn việc ăn chay và phương tiện Tam Tịnh Nhục:
"n) Khuyến khích gia đình ăn chay, nhất là những ngày hộ niệm để tạo phước hồi hướng cho người bệnh. [✓ Đúng]"
"o) Gia đình không ăn chay được thì có thể dùng “Tam Tịnh Nhục”, nhưng phải kiêng cữ sát sanh kể cả: muỗi, ruồi, kiến, gián, v.v... [✓ Đúng]"
"p) Tam Tịnh Nhục là món thịt dựa trên ba điều không: không nghe tiếng con vật kêu, không thấy con vật lúc bị giết, không phải vì mình mà con vật bị giết. [✓ Đúng]"
"q) Tuyệt đối kiêng cữ ăn thứ Ngũ Tân: Tỏi, hành, hẹ, nén, kiệu, tỏi tây... [✓ Đúng]"
"r) Khuyến khích phóng sanh để hồi hướng công đức cho người bệnh. [✓ Đúng]"
Tại Phụ lục III sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (trang 201), Thầy nêu rõ những điều kiện nền tảng khi gia đình thỉnh mời ban hộ niệm:
"Trước khi được hộ niệm, Ban Hộ Niệm cần gặp nói chuyện với gia đình để thông báo những quy tắc về hộ niệm. Gia đình phải nhất mực tin tưởng và phải đồng ý thực hiện đúng theo sự hướng dẫn của Ban Hộ Niệm. Nếu gia đình không chấp nhận hoặc làm không đúng theo quy tắc này, thì Ban Hộ Niệm sẽ từ chối việc hộ niệm. Nếu có điều gì khó khăn, trở ngại việc thực hiện, gia đình phải nói rõ với Ban Hộ Niệm trước khi khởi sự hộ niệm."
Đặc biệt, tại Điều 9 của Phụ lục III (trang 201), Thầy quy định nghiêm ngặt về việc kiêng cữ sát sanh:
"9/ Gia đình phải kiêng cữ sát sanh hại vật, dù là những loài vật nhỏ như ruồi, muỗi, kiến, v.v… kể từ khi bắt đầu hộ niệm cho đến 49 ngày sau khi người bệnh ra đi. Khuyến khích phóng sanh, làm việc công đức để hồi hướng cho người bệnh vãng sanh. Khuyến khích gia đình ăn chay. Cữ ăn loại ngũ tân như: tỏi, hành, hẹ, kiệu, hành tây... trong suốt thời gian hộ niệm. Nấu nướng cần gọn nhẹ, tránh mùi thức ăn xông lên tới chỗ đang hộ niệm."
Tương tự, trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 11), bảng quy định cũng nhấn mạnh sự tuân thủ quy tắc từ đầu:
"Trước khi hộ niệm Ban Hộ Niệm cần gặp nói chuyện với gia đình để thông báo về những nguyên tắc hộ niệm. Gia đình phải nhất mực tin tưởng và phải đồng ý thực hiện đúng theo sự hướng dẫn của Ban Hộ Niệm. Nếu gia đình không chấp thuận, hoặc làm không đúng theo quy tắc này, thì Ban Hộ Niệm sẽ từ chối việc hộ niệm. Nếu có điều gì khó khăn trong việc thực hiện, gia đình phải nói rõ với Ban Hộ Niệm trước khi khởi sự hộ niệm."
Và tại Điều 9 của bảng quy định này (trang 11), Thầy tái khẳng định việc giữ giới cấm sát sanh:
"9- Gia đình phải kiêng cữ sát sanh hại vật, dù là những loài vật nhỏ như ruồi, muỗi, kiến, gián, v.v... kể từ khi bắt đầu hộ niệm cho đến hết 49 ngày sau khi người bệnh ra đi. Khuyến khích phóng sanh, làm việc công đức để hồi hướng cho người ra đi. Khuyến khích gia đình ăn chay. Phải kiêng cữ ăn loại ngũ tân: tỏi, hành, hẹ, kiệu, hành tây… trong suốt thời gian hộ niệm. Nấu nướng cần gọn nhẹ, tránh mùi thức ăn xông lên tới chỗ đang hộ niệm."
Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 58 (trang 131), Thầy ghi rõ điều cấm kỵ:
"*) Cấm sát sanh hại vật: Khuyên người thân nên ăn chay, tránh tất cả mọi sự sát sanh, hại vật dù là con vật rất nhỏ như kiến, muỗi, v.v... trong suốt thời gian hộ niệm và suốt 49 ngày sau khi quá vãng."
Về sự kiêng cữ sát sanh để bảo toàn công đức sám hối hồi hướng, trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2), Lá Thư Số 43 (trang 176), Thầy khai thị:
"Sám hối giải nạn phải đặc biệt chú ý tránh những hành động sát sanh. Rất nhiều những hành động sơ ý có thể làm cho việc sám hối không những không giải nạn mà còn kết thêm nạn."
"Nghiệp chướng cấy vào thân thể thành bệnh hoạn bất trị là do tội sát sanh gây nên. Cho nên, muốn giải nạn thì phải sám hối tội lỗi, tuyệt đối không được sát sanh nhất là trong thời gian sám nghiệp."
Để gia đình thấu hiểu rõ việc này, Thầy kể lại câu chuyện thực tế đau lòng khi sơ ý sát mạng kiến và chuột lúc đang hộ niệm (trang 176):
"Khi con tới tổ chức niệm Phật cho bác, con có giảng về pháp môn niệm Phật. Gia đình con cháu, hàng xóm... tham dự cũng khá đông, thì có một chị trong gia đình trong lúc nghe giảng thì có chú ý lắng nghe, miệng thì lâm râm niệm Phật, mà tay lần mò dưới chiếu để giết kiến! Khi có người phát hiện ngăn lại thì cũng đã có một số kiến bị nghiền nát thân ngay trong lúc đang niệm Phật. Có một lần khác, trong lúc nghỉ trưa, ông anh trong nhà lại đem tới khoe với con một con chuột vừa mới bị sập bẫy. Anh hỏi con, “Cậu nghĩ làm sao chuyện này, nó phá quá mà!?”. Con chưa kịp nói gì thì nghe một tiếng “bộp”, con chuột bị đập đầu vào kệ đá chết tươi! Con đành than thầm, “Ôi thôi! Công đức niệm Phật hồi hướng cho bà bác đã tiêu tan thành mây khói rồi!”..."
"Tọa Đàm 008: Tại Sao Cần Phải Hộ Niệm (Phần 8: Khảo Sát Câu 8a)"
"Tọa Đàm 011: Tại Sao Cần Phải Hộ Niệm (Phần 8: Khảo Sát Câu 8f)"
"Lá Thư Số 50: Cảnh Giới Quỷ Thần (Mùi Vị Thịt Cá & Sự Chiêu Cảm Ác Thần)"
"Lá Thư Số 51: Cảnh Giới Người (Mùi Vị Thịt Cá & Dẫn Nghiệp Lâm Chung)"
"Tọa Đàm 185: Gia Đình Người Bệnh Chú Ý – Tránh Hủ Tục, Ăn Uống Hợp Lý (Câu 3c, 3e, 3f)"
"Tọa đàm 113: Khảo sát Chánh Kiến – Người không hiểu đạo thường vô tình tạo duyên đọa lạc cho người chết (Vấn đề 13c)"
"Câu 16 (Trang 82 – 84)"
"Câu 18 (Trang 84 – 86)"
"Câu 2 (Trang 174 – 177)"
"Phụ lục III: Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (15 Điều)"
"Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (15 Điều Quy Định)"
"Lá Thư Số 58: Ban Hộ Niệm! (Mục Cấm Sát Sanh Hại Vật)"
"Lá Thư Số 43: Sám Hối - Hồi Hướng! (Tránh Sát Sanh Lúc Hộ Niệm)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →