Về vấn đề nét mặt người mất tươi cười, hồng hào có phải là chứng cứ vãng sanh chắc chắn, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Phần Trắc Nghiệm, Câu 13, 14, 15, trang 17; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký, Tọa Đàm 027, 028, 029, 031, 032, 034, 120; Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, trang 83).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trước hiện tượng người xả bỏ báo thân để lại sắc diện tươi tắn, trong Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, khi giải đáp thắc mắc về việc căn cứ vào thân mềm hay điểm nóng đỉnh đầu để xác định vãng sanh, Thầy chỉ rõ (trang 83):
"Không thể vội vã tin vào việc thân xác mềm mại là xác định Vãng Sanh, mà thân thể mềm mại là một trong những thoại tướng tốt, bảo đảm thoát được 3 đường ác. Nhưng được mềm mại là điểm vui mừng đầu tiên."
"Người được Vãng Sanh thì chắc chắn có thân xác mềm mại, chứ thân xác mềm mại chưa hẳn đã được Vãng Sanh."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1) tại Tọa Đàm 028, Thầy khẳng định việc cho rằng người mất để lại thoại tướng mềm mại thì chắc chắn được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc là câu trả lời sai, đồng thời phân tích rõ giá trị của tướng lành này (trang 256):
"Nhiều người cứ thấy người chết rồi để lại thân xác mềm mềm một chút thì tưởng là vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Chưa chắc!... Nhưng tình thực mà nói, nhờ Hộ Niệm mà mình mới thấy những hiện tượng người ra đi có thân tướng tốt đẹp, mềm mại bất khả tư nghì."
"Nhờ có Pháp Hộ Niệm mà chúng ta thấy được những người ra đi lưu lại tướng lành bất khả tư nghì, làm cho mình cảm thấy vui mừng, được an ủi vô biên, vì ít ra mình cũng giúp cho người đó vượt qua được ba đường ác nạn: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, để họ được trở lại trong tam thiện đạo. Hơn nữa, thường thường những người được niệm Phật trợ duyên mà ra đi được tướng lành như vậy hầu hết được sanh lên một cảnh trời đấy chư vị. Phước báu lớn vô cùng, không phải đơn giản đâu."
"Một người được hộ niệm để lại thân tướng mềm mại tươi hồng, thì điểm đầu tiên mình xác định được là người đó vượt qua ba đường ác, tức là không bị đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh."
Tiếp tục làm sáng tỏ ranh giới này tại Tọa Đàm 027, Thầy nhắc nhở người hộ niệm chớ nên ngộ nhận giữa việc vãng sanh Tịnh Độ và việc vãng sanh vào các cõi lành (trang 252):
"Người được vãng sanh lúc nào cũng để lại thân tướng tốt đẹp, nét mặt tươi vui, tướng hảo bất khả tư nghì. Nhiều người khi vãng sanh rồi, sắc tướng lưu lại còn đẹp hơn lúc còn sống. Nhưng người ra đi lưu lại thân tướng tốt đẹp, mềm mại, tươi hồng… chưa chắc đã được vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc."
"Người nào sau khi xả bỏ báo thân mười mấy tiếng đồng hồ mà thân tướng mềm mại, nét mặt tươi vui, sắc tướng trang nghiêm… thì chắc chắn họ được sanh về các cảnh lành. Các cảnh Trời, cảnh Người, cảnh A Tu La là những cảnh lành. Như vậy người chết đi được sanh lại làm người thì thân sắc cũng bắt đầu có tướng lành, sinh lên các cảnh Trời thì càng đẹp hơn nữa."
"Xin nhắc lại, người chết để lại xác thân mềm mại tươi hồng là hiện tượng người ta vượt qua ba đường ác, tức là không sanh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, chứ không phải là chắc chắn được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc."
Trong tập sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), đối với câu hỏi tổng: "Nói về hiện tượng vãng sanh TPCL, cần nhớ những điểm gì?", Thầy xác định đáp án đúng (trang 17):
"d) Người được vãng sanh thì có thoại tướng tốt, nhưng có thoại tướng tốt chưa hẳn là được vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
Để giải thích cặn kẽ nguyên nhân, tại Câu 14 với câu hỏi tổng: "Người ra đi với thoại tướng tốt, tại sao chưa chắc được vãng sanh TPCL?", các đáp án chánh văn nêu rõ từng căn nguyên nghiệp lực dẫn lối thần thức (trang 17):
"a) Người tu bố thí, làm thiện, ít tạo nghiệp ác… khi chết nếu để lại thoại tướng tốt thì họ theo nghiệp thiện mà sanh vào ba cảnh thiện để hưởng phước chứ không phải vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
"b) Người suốt đời niệm Phật cầu sanh TPCL, lúc lâm chung vẫn niệm Phật nhưng lại quyến luyến thế gian, tưởng nhớ đến phước báu, v.v… quên mất tâm nguyện vãng sanh thì dù có thoại tướng tốt vẫn chỉ sanh vào ba cảnh thiện mà thôi. [✓ Đúng]"
"c) Người tu hành các pháp môn tự lực, nếu đạt được mức tu chứng tốt, ra đi có tướng lành thì có thể sinh vào những cảnh Trời tương ứng với mức chứng chứ không phải vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
"d) Người tu hành phước lớn, nhưng nghiệp chưa sạch thì ra đi dù có thân tướng tốt cũng chỉ được sanh lên một cảnh giới lành để hưởng phước, chứ không phải vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
Giảng giải sâu rộng về đáp án 14(a) và 14(b) tại Tọa Đàm 031, Thầy nhấn mạnh sự nguy hiểm của việc gián đoạn tâm nguyện giải thoát trong giờ phút lâm chung (trang 283):
"Người khi chết xong mà lưu lại thân tướng tốt đẹp, ra đi an lành, thì mình tin vững vàng rằng người đó có gì đi nữa cũng không bị kẹt trong ba đường ác. Sở dĩ được vậy là do người ta tu thiện tích phước rất lớn. Những người tu thiện tích phước, ăn ở hiền lành, có tâm bố thí giúp người, khi họ ra đi nếu không có những chướng ngại quấy rối, lại được con cháu hỗ trợ, đồng tu hỗ trợ, thì họ có thể trở lại làm người."
"Người không thực sự tha thiết vãng sanh, dù họ có niệm Phật nhưng không thiết tha cầu vãng sanh. Họ thường niệm Phật cầu hết bệnh, niệm Phật cầu phước báu, niệm Phật nhớ con nhớ cháu, niệm Phật nhớ tới gia tài điền sản gì đó… thì dù cho cả một đời tu hành, làm thiện, rồi lúc lâm chung người ta cũng niệm Phật và cũng được Phật tử đồng tu tới hộ niệm, nhưng sau cùng vẫn có thể mất vãng sanh. Sở dĩ thất bại vì chính trong tâm của họ không tha thiết cầu nguyện vãng sanh."
Đồng thời, tại Tọa Đàm 032, Thầy phân định rành rẽ giữa đường tu tự lực và pháp môn tha lực cứu độ của Đức Phật A Di Đà (trang 295):
"Một người dẫu tu hành rất tốt, khi ra đi để lại thân tướng rất đẹp, có hương thơm, có xá lợi, nhiều khi biết được ngày giờ ra đi, nhưng không phải họ vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, tại vì họ không nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Đường tu của họ là tự lực tu chứng, chứng tới mức nào họ trở về một cảnh giới tương ứng với mức chứng đó, chứ không phải là vãng sanh Tịnh Độ."
Thoại tướng bên ngoài tuy đẹp nhưng yếu tố quyết định sự vãng sanh chân thật nằm ngay nơi nội tâm của người bệnh. Tại Tọa Đàm 029, Thầy ân cần nhắc nhở (trang 268):
"Thoại tướng tốt như: có hương thơm, biết được ngày giờ, an nhiên ra đi, mặt mày tươi tắn, để lại xá lợi, v.v… chưa hẳn là được vãng sanh. Xin chư vị nhớ cho điểm này. Vậy chứ còn vãng sanh là gì? Làm sao biết được người đó vãng sanh? Điểm chính yếu là giây phút trước lúc lâm chung mà lòng tin của người niệm Phật còn vững vàng, ý nguyện vãng sanh vẫn tha thiết, càng đau càng tha thiết, càng bệnh càng tha thiết, lúc lâm chung phải tha thiết vãng sanh gấp bội lần hơn lúc bình thường. Chính hai điểm niềm tin và ý muốn vãng sanh này sẽ giúp cho người đó vãng sanh."
"Ngài Ngẫu Ích nói, niềm tin phải thật vững, sức nguyện phải thật tha thiết, gọi “Thâm Tín, Thiết Nguyện”, thì dẫu cho đau đớn đến quằn quại, loạn tâm niệm Phật, tán tâm niệm Phật cũng được vãng sanh."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), tại mệnh đề 14(e), Thầy xác định điều kiện thiết yếu để một người có thoại tướng tốt được vãng sanh (trang 18):
"e) Chỉ có người niệm Phật tha thiết cầu sanh TPCL, giữ vững ý niệm này đến lúc buông bỏ báo thân, ra đi để lại thoại tướng tốt mới được vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
Làm rõ thêm điều này tại Tọa Đàm 032, Thầy phân tích năng lực chuyển hóa của mười niệm tương ưng (trang 295):
"Đường tu của họ là tự lực tu chứng, chứng tới mức nào họ trở về một cảnh giới tương ứng với mức chứng đó, chứ không phải là vãng sanh Tịnh Độ. Nhưng nếu một người ra đi với thân tướng đẹp như vậy mà quá trình tu học của họ là quyết niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc, rồi trước những giây phút xả bỏ báo thân, họ vẫn quyết lòng niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc, thì với cái thân tướng đó thì ta tin tưởng vững vàng rằng đã vãng sanh. Vì sao vậy? 10 niệm tất sanh. Cái ý niệm cuối cùng quyết định đời kiếp tương lai của họ."
"Những người suốt cuộc đời niệm Phật, tin tưởng vững vàng, tha thiết nguyện vãng sanh, đến lúc lâm chung niềm tin tưởng vẫn còn vững vàng, đau gì thì đau họ vẫn quyết lòng vãng sanh, bệnh gì thì bệnh họ cũng quyết lòng vãng sanh, khổ gì thì khổ họ vẫn quyết lòng niệm câu A Di Đà Phật, nhiều người niệm cho đến hơi thở cuối cùng rồi buông tay ra đi, dẫu rằng người ta không báo được là đi theo A Di Đà Phật, nhưng mình vẫn tin tưởng họ được vãng sanh."
Để thẩm định người niệm Phật ra đi có thoại tướng tốt có thực sự vãng sanh hay không, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), câu hỏi tổng số 15 nêu rõ: "Người niệm Phật ra đi với thoại tướng tốt, trường hợp nào ta biết họ được vãng sanh TPCL?", Thầy chỉ dạy các trường hợp xác thực (trang 18):
"a) Trước khi ra đi chính họ nói đã thấy được A Di Đà Phật đến tiếp dẫn, trường hợp này chắc chắn nhất. [✓ Đúng]"
"b) Nhiều khi nói không nổi, nhưng thường ngày niệm Phật tốt, đầy đủ Tín Nguyện Hạnh đến giây phút cuối cùng thì tin tưởng họ được vãng sanh. [✓ Đúng]"
"c) Người có đầy đủ Tín Nguyện Hạnh, tắt hơi sau hơn 8 giờ mà hơi ấm còn lưu lại một điểm ở đỉnh đầu thì xác suất vãng sanh rất cao. [✓ Đúng]"
"d) Người đã được vãng sanh thì thân tướng rất tốt, bất khả tư nghì. [✓ Đúng]"
Tại Tọa Đàm 034, Thầy giảng giải rõ về cảm ứng điểm nóng ở đỉnh đầu sau 8 giờ (trang 312):
"Phải nhớ là toàn thân đều lạnh toát và đỉnh đầu còn ấm thì mới là cảm ứng tốt."
"Cho nên người ra đi mà thân tướng đẹp, sắc tướng hồng hào, tươi tỉnh nhưng chưa chắc người đó đã được vãng sanh. Có thể người đó đi vào những cảnh giới lành khác, vì chính họ không nguyện vãng sanh. Còn những người đã niệm Phật, đã nguyện vãng sanh, trước lúc ra đi họ thực hiện được như vậy, thì khi ra đi có thoại tướng tốt lành, chứng tỏ chắc chắn họ vãng sanh. Vãng sanh rồi thì thân tướng tốt đẹp lắm."
"Những điểm nào gọi là chắc chắn được vãng sanh? Xin nhắc lại, một là chính họ thấy được A Di Đà Phật đến tiếp dẫn, thông báo cho mình biết. Chư vị phải nhớ là đi theo A Di Đà Phật, thấy A Di Đà Phật, thấy hẳn hình hài, thân tướng của Ngài đến tiếp dẫn."
Tại Tọa Đàm 027, Thầy một lần nữa tổng hợp trọn vẹn sự phối hợp giữa tâm nguyện lúc lâm chung và dấu hiệu hơi ấm sau 8 đến 12 giờ (trang 252):
"Người để lại thân tướng mềm mại như vậy, nhưng mà công hạnh tu hành của người ta tốt, người ta gìn giữ tín tâm cho đến cuối cùng, đến lúc sắp lâm chung người ta vẫn niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc, khi ra đi lưu lại thân tướng trang nghiêm tốt đẹp thì mình có thể tin tưởng rằng họ vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc."
"Người được vãng sanh, trong vòng 8 giờ (có khi đến 12 giờ) thường thường đỉnh đầu của họ còn hơi ấm nhẹ, còn toàn thân thì lạnh toát. Xin nhớ cho, có thể sau 12 giờ thân nhiều người không còn hơi ấm nữa, nhưng không có gì quan ngại. Miễn là người nào Tín Nguyện Hạnh đầy đủ, niệm Phật cầu vãng sanh đến giây phút cuối cùng và ra đi để lại thân tướng tốt đẹp như vậy, thì người đó được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Còn hiện tượng chắc chắn nhất là chính người đó thông báo cho biết rằng: A Di Đà Phật đã lai nghênh tiếp dẫn. Họ vẫy tay chào ra đi, thì nhất định được vãng sanh, không thể nghi ngờ."
Lý giải cội nguồn vì sao người ra đi trong tiếng niệm Phật lại có sắc diện tươi vui, môi hồng hào và thân thể nhu nhuyễn, tại Tọa Đàm 120 thuộc Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3), Thầy soi sáng đạo lý duy tâm và sự gia trì vô thượng của Phật lực (trang 107):
"Một người ra đi trong sợ hãi thì nét sợ hãi không thể nào che giấu được đâu. Một người ra đi thật an lành, thì lưu lại một thân tướng an lành, tươi hồng, mềm mại là điều hoàn toàn đúng với đạo lý duy tâm. Chính vì thế, khi một người ra đi trong cảnh an lành, thanh tịnh, vui vẻ, không bị khủng bố, không bị hoảng sợ, thì tự nhiên nét thiện lành hiện ra trên sắc mặt, tướng lành hiện ra trên thân xác của họ."
"Những người đã đi hộ niệm chắc chắn từng có những kinh nghiệm thấy được nhiều người niệm Phật ra đi, mười mấy hai mươi tiếng đồng hồ mà thân tướng càng lúc càng đẹp, tự nhiên môi họ hồng lên, càng lúc càng hồng, có nhiều khi ửng đỏ như thoa son vậy. Cũng có nhiều trường hợp những nếp nhăn trên mặt dần dần biến mất đi, nét mặt tươi trẻ lại so với tuổi đời 10 năm, 20 năm là chuyện rất thường. Thật vi diệu bất khả tư nghì!"
"Nói theo tâm lý, tướng tùy tâm sanh, rõ ràng do tâm hồn lúc họ ra đi được an lành, thanh tịnh, không có gì làm cho họ bị sợ hãi, hoảng kinh, nên mới hiện ra sắc tướng vui tươi tốt đẹp như vậy. Còn nói về đạo pháp, thì những người quyết lòng niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc, trong lúc xả bỏ báo thân được A Di Đà Phật và chư Thánh Chúng hiện thân gia trì tiếp độ, giúp cho người đó vượt qua tất cả những chướng nạn của nghiệp khổ, của bệnh hoạn, của nghiệp chướng."
"Tâm hồn an lành ứng hiện qua thân tướng an lành vô cùng tốt đẹp. Trong kinh Vô Lượng Thọ, Phật dạy, chúng sanh khi chiếu xúc được quang minh của A Di Đà Phật thì thân ý nhu nhuyễn, chính là trường hợp này vậy."
Khép lại lời chỉ dạy, trong Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Thầy nhắc lại lời răn dạy muôn đời của Chư Tổ để người tu tịnh nghiệp không bám chấp vào tướng ngoài mà luôn tha thiết vun bồi cội gốc Tín Nguyện (trang 83):
"Nếu người bệnh trước giờ phút ra đi mà đầy đủ Tín Nguyện Hạnh nữa thì thêm được yếu tố Vãng Sanh vững chắc hơn."
"Tổ Ngẫu Ích dạy: "Được Vãng Sanh cùng chăng đều do Tín và Nguyện có hay không, phẩm vị thấp hay cao đều do Niệm Phật sâu hay cạn"."
"Hỏi về việc căn cứ vào thoại tướng thân mềm hay điểm nóng đỉnh đầu để xác định vãng sanh"
"Tọa Đàm 028: Hiện Tượng Vãng Sanh Tây Phương Cực Lạc & Khảo Sát Câu 13(a) [Sai], 13(b) [Sai]"
"Tọa Đàm 027: Khảo Sát Vấn Đề 12 - Định Nghĩa Vãng Sanh & Thân Tướng Mềm Mại Tươi Hồng"
"Câu 13, Câu 14, Câu 15: Hiện Tượng Vãng Sanh, Thoại Tướng & Điểm Nóng Đỉnh Đầu"
"Tọa Đàm 031: Khảo Sát Câu 14(a) [Đúng], 14(b) [Đúng], 14(c) [Đúng] & Vai Trò Thiện Duyên Của Pháp Hộ Niệm"
"Tọa Đàm 032: Khảo Sát Câu 14(d) [Đúng], 14(e) [Đúng], Sự Khác Biệt Giữa Tự Lực & Tha Lực"
"Tọa Đàm 029: Khảo Sát Câu 13(c) [Sai], 13(d) [Đúng] & Tinh Thần Hộ Niệm Phải Lo Liền"
"Tọa Đàm 034: Khảo Sát Đáp Án 15(c) [Đúng], Câu 15(d) [Đúng], Điểm Ấm Đỉnh Đầu & Nhận Định Vãng Sanh"
"Tọa đàm 120: Khảo sát Chánh Kiến – Nét Thiện Lành Hiện Ra Trên Sắc Mặt & Môi Hồng Như Thoa Son"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →