Về vấn đề lỡ đụng chạm thân xác người mới mất trong 8 tiếng đầu và cách cứu vãn, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 2, 3, 4; Phần Trắc Nghiệm; Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3) (Tọa đàm 112, trang 70), khi giảng về mệnh đề (a): Thời gian này có thể thần thức chưa rời khỏi thân xác, nếu động đến làm cho họ rất đau đớn, dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc, Thầy giải thích rõ căn nguyên của thức A Lại Da lúc xả bỏ báo thân:
"Một chúng sanh khi đi đầu thai thì cái thần thức, hoặc A Lại Da thức, hoặc gọi linh hồn sẽ nhập vào cái bào thai sớm nhất, trong khi tất cả các thức khác chưa được sinh ra. Sau một thời gian các thức khác như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân… từ từ sinh ra sau."
"Khi xả bỏ báo thân, tức là khi chết, thì có hai dạng người thần thức xuất ra rất sớm, một là người tu đại phước báu được sanh thiên, hai là người tạo tội đại ác bị đọa địa ngục, còn 4 cảnh giới khác là nhơn, A Tu La, súc sanh, ngạ quỷ đều phải qua thời gian thân trung ấm. Thân trung ấm chính là trạng thái của linh hồn chưa có nơi ổn định để chuyển thế. Bị vào trường hợp này thì khi chết, tất cả thức khác đều chết trước, không còn hoạt động được nữa, ."
Tiếp mạch giảng tại trang 70–71, Thầy phân tích rõ nỗi thống khổ khiến thần thức khởi tâm sân nộ và chiêu cảm cảnh giới địa ngục:
"Đụng chạm vào thân xác của người mới chết làm cho họ đau đớn dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. Sân giận đọa vào địa ngục, tham lam đọa vào ngạ quỷ, ngu si đọa vào bàng sinh, đây là lời Phật dạy trong kinh. Con người ra đi trong mê mờ, thà rằng họ đi vào hàng súc sanh ngu muội so ra còn đỡ khổ hơn bị rơi vào địa ngục. Chính vì thế, xin chư vị cần nghiên cứu nhiều hơn về Pháp Hộ Niệm hầu biết thêm những điều cấm kỵ khác. Có những việc vô cùng gần gũi và đơn giản nhưng tạo ra sự hệ lụy rất tai hại."
"Hôm nay chúng ta nói đến sự đụng chạm là điều đại cấm kỵ, nhưng lại là điều phạm phải rất phổ thông. Lúc bình thường nếu bị đau đớn, họ liền lên tiếng ngăn cản, nhưng lúc đó họ ngăn cản không được nữa. Họ bị đau đớn, chịu đựng trong nỗi kinh hoàng mà sanh tâm sân nộ. Sân nộ lúc này chiêu cảm đến những nhân chủng địa ngục có sẵn trong tâm họ ứng hiện ra. Nhân địa ngục đã gặp duyên, họ nhận lấy quả báo đọa địa ngục vô cùng đau khổ!... Mong chư vị hiểu rõ vấn đề này, nhất định phải cẩn thận, không được sơ ý."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2) (Tọa Đàm 062, Câu 28l, trang 142), Thầy cũng nhấn mạnh cảm giác thống khổ như bị hành tội của người vừa tắt hơi:
"Một người vừa mới tắt hơi xong mà đụng chạm vào thân xác của họ khiến họ bị đau đớn chẳng khác gì như một sự hành tội, tra tấn. Bị tra tấn hay hành tội lúc còn khỏe thì người ta còn có thể chạy tránh hay lên tiếng van xin, chứ tra tấn lúc đã tắt hơi thì họ chỉ nằm mà chịu trận. Chính vì quá đau đớn, quá bức xúc nên người chết khởi tâm căm thù, tức giận, trạng thái này thường khiến cho thần thức của họ dễ dàng chiêu cảm thẳng vào địa ngục, vô cùng bi thảm mà nhiều người không hay. Hiểu được đạo lý này, kính mong chư vị hết sức quan tâm, đừng đụng chạm vào thân xác của người chết quá sớm mà tội nghiệp cho họ."
Đồng thời, trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (10 Bảng Hộ Niệm Chú Ý, trang 8), Thầy căn dặn ngắn gọn tại mục Chú ý (4):
"Chú ý (4):"
"◙ Khi người vừa tắt hơi, nếu đụng chạm vào thân xác sẽ làm bị đau đớn vô cùng, cảm giác chẳng khác gì như bị tra tấn, khiến cho thần thức bị khủng hoảng, phẫn nộ mà dễ bị chiêu cảm vào cảnh giới vô cùng đau khổ trong ba đường ác."
"◙ Xin hãy cùng nhau thành tâm niệm A Di Đà Phật hộ niệm, khẩn cầu A Di Đà Phật phóng quang tiếp dẫn thần thức người ra đi vãng sanh Tây Phương Cực Lạc."
"◙ Xin đừng đụng chạm vào thân xác ít nhất 8 giờ từ khi tắt thở. Gìn giữ được đến 12 giờ thì an toàn hơn."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2) (Tọa Đàm 062, Câu 28k, trang 140–141), Thầy kể lại câu chuyện thực tế vô cùng xót xa về một người mẹ trẻ 37 tuổi qua đời bị các con vạch mắt, véo má và kéo chân tay:
"Trước đây Diệu Âm gặp một người, cũng thường đi chùa lễ Phật. Ngày đó trong một dịp lễ đến chùa gặp nhau và kể lại một chuyện buồn vừa xảy ngay trong gia đình, đứa con gái đầu lòng mới 37 tuổi vừa mới bị tai nạn giao thông, đưa vào bệnh viện cấp cứu, nhưng không cứu được và bị chết. Người đó tâm sự trong dòng lệ: - Trời ơi!... Cháu còn quá trẻ mà chết sớm thật làm chú quá đau lòng!... Nhưng lúc cháu nó chết, mấy đứa con của cháu, vì quá thương mẹ, nên đứa này thì vạch mắt, đứa kia thì véo má, một đứa thì kéo chân kéo tay mẹ nó mà than khóc thảm thiết. Thấy vậy chú cũng được an ủi phần nào, vì dù sao cháu nó cũng được ra đi trong tình hiếu thảo thương tiếc của con cái!... Xin thưa với chư vị, đứng nghe lời tâm sự này mà Diệu Âm vừa đau quặn thắt, vừa có cảm giác kinh hoàng!"
Từ câu chuyện đau lòng đó, tại trang 141 của Giảng Ký (Quyển 2), Thầy tha thiết cảnh tỉnh về sự thương yêu thiếu trí huệ:
"Từ bi rất đáng quí nhưng đâu phải là tất cả, nếu thiếu trí huệ thì long từ bi dễ tạo nhiều cảnh họa hại! Tình thương rất cao cả nhưng chưa đủ đâu, nếu không hiểu Phật Pháp thì tình thương dễ vô tình tạo nên không biết bao nhiêu cảnh tượng thương tâm đau khổ cho nhau mà không hay biết!... Nói chung, khóc than, ôm nắm, lay động thân xác người vừa mới chết sẽ làm đau khổ cho họ vô cùng chư vị ơi!... Nhận lấy sự đau đớn cùng cực này, đối với người đã tắt hơi rồi, họ không biết cách phản ứng nào khác hơn là khởi tâm tức tưởi, sân nộ, đây là cái duyên rất xấu, dẫn tới những cảnh giới vô cùng tệ hại trong ba đường ác. Xin chư vị tin lời Phật dạy mà cẩn thận tránh đi, chứ không thì tội nghiệp cho người ra đi lắm. Tội nghiệp vô cùng!..."
Một trường hợp thực tế khác cũng được Thầy thuật lại trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4) (Tọa Đàm 189, trang 226) về một vị Sư Phụ viên tịch bị hàng đệ tử ôm nắm, lăn qua trở lại thân xác:
"Trong ngày người Cô của Diệu Âm vãng sanh, có một vị Thầy đến hộ niệm đã kể lại một chuyện như vầy: Có một vị Sư Phụ kia viên tịch, chung quanh có 6 vị đệ tử vì quá thương tiếc Sư Phụ, nên cứ ôm, nắm, níu, kéo, khóc than mãi: - Sư Phụ ơi!... Đừng bỏ chúng con. Sư Phụ đi rồi chúng con không biết đâu nương tựa, Đạo Tràng không ai lo, Phật Tử không còn ai hướng dẫn… Các vị đệ tử cứ thế mà tiếp tục lăn qua trở lại thân xác của Sư Phụ, cố gắng hô hấp đủ cách mong cho Sư Phụ sống lại…"
"Một vị Sư Phụ chân chánh tu hành, rất từ bi, hết lòng yêu thương chăm sóc cho hàng đệ tử. Nhưng vì tình cảm quá sâu đậm, các vị đệ tử quá thương mến Sư Phụ mà không kềm chế nổi sự bi thương trước cảnh ra đi, nên mới xảy ra tình trạng này, làm cho sau cùng thân tướng của vị Sư Phụ không được tốt đẹp. Đây là do tình thương mà gây nên chướng ngại."
Giải đáp trực tiếp cho trường hợp bệnh nhân đã phát tâm cầu Vãng Sanh nhưng lúc lâm chung người nhà lỡ đụng đến thân thể rồi mới gọi Ban Hộ Niệm khiến sau 12 giờ ngực vẫn còn ấm, trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (Hộ Niệm Vấn Đáp 16, trang 52–53), Thầy chỉ rõ phương hướng cứu vãn để chuyển đổi hoàn cảnh:
"Sau 12 giờ mà thấy hơi ấm ở ngực chứng tỏ người đó không được Vãng Sanh về Cực Lạc. Nếu gia đình thành tâm nên Hộ Niệm thêm, cố gắng khai thị hướng dẫn giúp cho thần thức hiểu đạo mà nhiếp tâm Niệm Phật cầu Vãng Sanh thì cũng có thể chuyển đổi hoàn cảnh."
"Trong vòng mới tắt hơi, chưa đủ 8 giờ mà người nhà đụng chạm vào thân xác là điều không tốt, có thể gây chướng ngại lớn cho thần thức không được an ổn ra đi. Hơn nữa, người bệnh dù có phát tâm tha thiết nhưng trong đời ít tu hành hoặc gần chết mới được Hộ Niệm thì cũng khó xóa được nghiệp, thì lúc lâm chung chưa chắc đã chịu đựng nổi nghiệp khổ báo đời, oan gia hãm hại, thành ra tinh thần chưa chắc đã vững vàng thoát khỏi các ách nạn."
Bên cạnh đó, tại trang 53–54 cùng mục Hộ Niệm Vấn Đáp 16, Thầy dặn dò gia đình không nên vội vàng nhập quan khi thần thức còn vướng trong thân xác:
"Thần thức còn vướng trong thân xác thì có nhiều điểm ấm trên thân. Nếu thấy điểm ấm ở một vùng lớn hay nhiều chỗ còn ấm thì đừng nên nhập quan vội. Trong lịch sử người chết một vài ngày rồi sống lại không phải ít."
"Khổng Giáo khuyên ít ra 3 ngày mới chôn cất. Trong Phật giáo thì chư Tổ khuyên nên để 7 ngày mới thiêu hoặc chôn mới tốt. Điều này nhằm để bảo đảm khỏi bị sơ suất vì sự hồi dương."
"Người tình chấp sâu nặng thường cứ bám vào cái xác, thần thức khó xuất ra. Vì vậy rất dễ bị hại khi xả bỏ báo thân."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (Chương 6, Câu 34 và Câu 35, trang 127–128), với câu hỏi tổng "Những trường hợp nào gọi là bị trở ngại?" và "Khi bị trở ngại, hóa giải bằng cách nào?", Thầy hướng dẫn cụ thể thời gian hộ niệm thêm cùng cách tìm điểm vướng mắc để khai thị hóa giải:
"a) Thân xác còn ấm nhiều nơi. [✓ Đúng]"
"b) Thân xác bị cứng, sắc tướng xấu. [✓ Đúng]"
"c) Thân xác đang chuyển biến, có nơi mềm, có nơi còn cứng. [✓ Đúng]"
"a) Ngừng ngay việc thăm, không được tắm rửa hoặc thay áo quần. Cần hộ niệm thêm 4 đến 8 giờ nữa. [✓ Đúng]"
"b) Trưởng BHN nên hỏi người nhà để tìm ra điều vướng mắc chính mà khai thị thẳng vào đó để hóa giải. [✓ Đúng]"
"c) Nếu tìm được đúng điều vướng mắc, khai thị thẳng vào điều đó thì thân tướng có thể liền được chuyển biến tốt, nghĩa là vướng mắc đã được hóa giải. [✓ Đúng]"
Tại Chương 7, Câu 4 (trang 131–134) và Câu 26 (trang 148–149) của sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), với câu hỏi tổng "Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:" và "Những điều xen tạp bất cẩn!", Thầy tiếp tục xác định rõ nguyên tắc xử lý khi phát hiện trở ngại:
"d) Trong vòng 8 giờ có thể thần thức chưa xuất ra khỏi xác, nếu đụng chạm đến làm cho người chết dễ bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"h) Nhờ thăm thân mà phát hiện sớm sự trở ngại, kịp thời khai thị hóa giải giúp cho người chết có cơ hội vãng sanh. [✓ Đúng]"
"s) Nếu hơi ấm ở phần dưới là cuộc hộ niệm bị trở ngại, nhưng nếu biết sớm được thì vẫn còn cơ hội để BHN hóa giải. [✓ Đúng]"
"dd) Thăm thân mà thấy nhiều chỗ còn ấm, phải ngừng ngay việc thăm. BHN nên tiếp tục khai thị và hộ niệm thêm khoảng 4 đến 8 giờ nữa. Khi nào toàn thân lạnh hết mới an toàn. [✓ Đúng]"
"b) Đụng chạm vào thân xác quá sớm là điều tối kỵ, làm cho người chết đau đớn sanh tâm sân nộ mà bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"c) Pháp hộ niệm vãng sanh của Tịnh Độ tông tuyệt đối không cho phép bấm huyệt vào thân xác người chết. [✓ Đúng]"
Trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (Thăm Thân & Kiểm Thoại Tướng, trang 28), Thầy cũng tóm lược quy lệ xử lý khi thăm thân thấy còn ấm hoặc bị cứng:
"⁕ Nếu phát hiện thân còn ấm nhiều chỗ xin phải ngừng ngay, chưa thể lo hậu sự, không được giao cho nhà quàn. Phải tiếp tục hộ niệm, khai thị, hóa giải."
"⁕ Thân còn cứng là bị trở ngại, nên tiếp tục hộ niệm. Ban Hộ Niệm cần tìm hiểu thêm những vướng chấp khác của người bệnh để khai thị thẳng vào đó hầu hóa giải ách nạn."
Đối với những hoàn cảnh ngặt nghèo bất đắc dĩ buộc phải chạm vào thân xác để đưa người mới mất về nơi an toàn hộ niệm, trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2) (Tọa Đàm 062, Câu 28l, trang 142–143), Thầy hướng dẫn cách báo trước và niệm Phật hộ niệm ngay lập tức:
"Có những trường hợp quá đặc biệt, vạn bất đắc dĩ chúng ta đành phải đụng chạm để giải quyết sự khó khăn. Ví dụ như: tai nạn chết giữa đường, đột quị chết trong nhà vệ sinh, chết giữa ngạch cửa, thân gác nửa trên nửa dưới, v.v... Đây là những trường hợp quá đặc biệt cần phải chuyển thân xác họ đến chỗ an toàn, chứ không có cách nào khác hơn. Trước khi di chuyển, cần phải lên tiếng báo cho họ biết, rồi vừa niệm Phật vừa nhẹ nhàng bồng thân xác họ đưa lên giường, đắp mền rồi khai thị, niệm Phật hộ niệm liền, không được chậm trễ."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3) (Tọa đàm 112, mục b, trang 71), Thầy chỉ dạy rõ hơn cách lên tiếng xin lỗi và nói lớn tiếng để thần thức bình tĩnh định tâm niệm Phật theo đại chúng:
"Những trường hợp này, không còn cách nào khác hơn là chúng ta cần nhẹ nhàng chuyển thân xác đến chỗ an toàn để hộ niệm. Nhưng trước khi di chuyển thân xác chúng ta cần lên tiếng xin lỗi, báo cho người chết biết và di chuyển phải hết sức nhẹ nhàng. Hãy nói lớn tiếng một chút, nói mạnh lên để cho thần thức nhận định được, giúp họ bình tĩnh, định tâm lại để niệm Phật theo đại chúng. Chỉ có những trường hợp đặc biệt này mới di chuyển thân xác, còn bình thường thì xin đừng đụng chạm đến thân xác người vừa mới chết."
Ngay cả sau khi đã hộ niệm qua 12 tiếng đồng hồ, trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4) (Tọa Đàm 192, Câu 8k, trang 238–239), Thầy vẫn nhắc nhở Ban Hộ Niệm phải thành khẩn kính báo trước khi chạm vào thân xác để thăm thân và kịp thời hóa gỡ nếu còn vướng mắc:
"Sau 12 tiếng đồng hồ là thời điểm có thể thăm thân được an toàn hơn trước đó, nhưng dù sao ban hộ niệm cũng phải hết sức thận trọng, chớ nên làm việc bất cẩn. Cụ thể, phải thành khẩn kính báo cho thần thức của người đã ra đi biết là chúng ta sắp thăm thân. Có thăm thân mới có thể tránh khỏi những chướng nạn khi chuyển qua phần hậu sự. Khi thăm thân, nếu phát hiện hương linh còn bị vướng mắc, thì ban hộ niệm sẽ kịp thời hóa gỡ, hầu giúp cho người đó có hy vọng thoát khỏi vướng mắc kịp thời vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Một người sau khi tắt hơi mà bị đụng chạm vào thân xác khi thần thức chưa ra khỏi có thể gây trở ngại cho họ. Tuy nhiên, người biết hộ niệm đã lên tiếng khai thị nhắc nhở, và động tác thăm thân rất nhẹ nhàng, kính cẩn sau 12 giờ là điều nên làm."
"Hộ Niệm Vấn Đáp 16: Thân nhân cần phải biết quy luật Hộ-Niệm."
"Tọa đàm 112: Khảo sát Chánh Kiến – Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ (Vấn đề 12)"
"Tọa đàm 112: Khảo sát Chánh Kiến – Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ (Vấn đề 12)"
"Tọa Đàm 062: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28j, 28k, 28l, 28m, 28n)"
"Tọa Đàm 062: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28j, 28k, 28l, 28m, 28n)"
"Tọa Đàm 189: Gia Đình Cản Trở Nhưng Người Bệnh Muốn Hộ Niệm – Lập Di Chúc & Tự Hóa Giải Chướng Ngại (Câu 7a – 7d)"
"Tọa Đàm 192: Di Chúc Hộ Niệm – Kiêng Đụng Chạm Thân Xác, Miễn Mổ Tử Thi, Cấm Hiến Tạng & Tránh Tiệc Tùng (Câu 8k – 8o)"
"Câu 35 (Trang 127 – 128)"
"Câu 4 (Trang 131 – 134)"
"10 Bảng Hộ Niệm Chú Ý Của Lão Cư Sĩ Diệu Âm"
"Thăm Thân – Kiểm Thoại Tướng (Mục Đích, Quy Lệ & Điều Tránh Sơ Suất)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →