Về vấn đề khai thị và hộ niệm cho trẻ em nhỏ tuổi lúc lâm chung, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 - Lá Thư Số 26, Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh Vấn Đáp - trang 6 và trang 7, Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm - Tọa Đàm 062, cùng Sách Trắc Nghiệm - Câu 8 và Câu 23).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong tập sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2), tại Lá Thư Số 26 (trang 29), Thầy giải thích rõ về điều kiện vãng sanh và chỉ rõ thần thức của trẻ thơ trong luân hồi nhiều đời nhiều kiếp:
"Điều kiện để được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc là Tín Hạnh Nguyện, nghĩa là tin tưởng pháp môn, phải niệm Phật, phải phát nguyện vãng sanh. Lúc lâm chung phải còn giữ nguyên ý nguyện đó và phải niệm Phật mới được vãng sanh."
"Tội nghiệp cho những người bị câm, điếc, điên, khờ... họ không được phần! Người niệm Phật chỉ để cầu tài, cầu danh, cầu lợi khó tránh khỏi bị lạc vào ma đạo. Trẻ em nhỏ xíu cũng không ngoại lệ được, vì đời này thì nó mới sinh, nhưng những đời trước đâu phải là con nít! Cũng nên nhớ không được vãng sanh không có nghĩa là bị đọa địa ngục."
Bên cạnh đó, trong bộ , tại (trang 184), trước câu hỏi tổng: "Khai thị trong pháp hộ niệm cần chú ý:", Thầy khẳng định việc khai thị cho người bệnh phải luôn dựa chắc trên Tín Nguyện Hạnh và sự khích lệ chân thành:
"c) Người phàm phu nghiệp nặng, tâm trí mê mờ, nên rất cần sự khai thị hướng dẫn, để hóa giải vướng mắc thì mới có thể vãng sanh. [✓ Đúng]"
"e) Khai thị là khích lệ tinh thần kiên dũng cầu giải thoát, nguyện cầu A Di Đà Phật tiếp độ. [✓ Đúng]"
"f) Khai thị là hóa giải những khó khăn, giúp người bệnh an tâm niệm Phật, không lo sợ, không khủng hoảng, không buông xuôi theo nghiệp khổ. [✓ Đúng]"
"k) Khai Thị cần dựa vào Tín Nguyện Hạnh, từ ngữ đơn giản, trực tiếp, rõ ràng, cụ thể, thích hợp với từng người bệnh. [✓ Đúng]"
Đối với tâm lý ngây thơ của con trẻ, trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại phần vấn đáp thứ hai (trang 8), Thầy chỉ dạy cặn kẽ cách ứng xử khi đứng trước một em bé mắc bệnh hiểm nghèo đang chờ ngày vãng sanh nhưng lại khởi tâm ham thích đồ chơi:
"Hộ Niệm cho một người, luôn luôn tìm cách thỏa mãn những yêu cầu của họ. Một đứa bé 10 tuổi thích đồ chơi là chuyện bình thường, trước lúc chết các em còn thích được chìu chuộng, thích được người chăm lo, thích có người thương yêu bảo vệ... tất cả đều là chuyện bình thường. Người lớn mà đôi khi còn thích như vậy, huống chi là trẻ em."
Thay vì ngăn cản làm cháu hụt hẫng, người hộ niệm cần khéo léo biến món đồ chơi thế gian thành chiếc cầu nối hướng tâm hồn non nớt về cảnh giới trang nghiêm thù thắng nơi cõi Phật:
"Vậy thì, nên mua đồ chơi cho cháu và nói rằng về Tây Phương muốn có đồ chơi gì thì có liền, không cần đi tìm mua như ở đây. Thần thông đạo lực ở Tây Phương vi diệu, bay lượn khắp không trung, muốn ăn có ăn, muốn mặc có mặc, muốn cái nhà bay lên không thì cái nhà bay lên không... muốn cái gì được cái đó. Còn ở đây, mấy thứ đồ chơi này họ làm để chơi tạm vài bữa thì hư, đâu có gì là hay..."
"Lợi dụng sở thích của em mà khuyến tấn thêm, chứ không phải ngăn cấm em nhé. Đây không phải là chấp trước, mà lợi dụng sở thích để hướng dẫn, khuyến khích em."
"Một em bé mà biết niệm Phật, biết cầu Vãng Sanh thật sự là tốt lắm rồi. Hãy tận dụng tâm lý để thuyết phục và uyển chuyển khuyên nhắc mới thành công được."
Cũng trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 8), Thầy nhắc nhở những sơ suất rất dễ phạm phải khi đến bên người bệnh khai thị, đặc biệt là thói quen ngồi nói quá nhiều bên tai khiến người bệnh bị xao động:
"Nhiều Ban Hộ Niệm, Diệu Âm thấy người khai thị nói liên tục bên tai người bệnh. Đây là điều không tốt, dễ làm người bệnh loạn tâm, tức bực, hoặc khó chịu. Có nhiều khi vì mình nói hoài, bắt họ phải chú tâm nghe mãi, làm họ bực mình, tự ái, phiền não... mà không muốn mình Hộ Niệm nữa đó."
"Khoảng 1 giờ nhắc nhở một lần là đủ rồi. Nếu người có tín tâm vững, có phát nguyện tha thiết, thường ngày biết niệm Phật tu hành nhiều v.v.. thì nhiều khi khỏi cần khai thị nữa. Xin mọi người hãy nhiếp tâm niệm Phật để người bệnh cũng nhiếp tâm niệm theo thì tốt hơn."
Thầy dặn dò người hộ niệm tuyệt đối không gặng hỏi dồn dập, ép buộc, mà phải giữ phong thái tự nhiên, hoan hỷ, nhẹ nhàng nâng đỡ tinh thần người bệnh:
"Nhiều người hướng dẫn người bệnh mà cứ hỏi nhiều quá, bắt bệnh nhân phải trả lời liên tục, cũng không tốt! Hãy nên nói ngắn, vui vẻ một vài phút là đủ, rồi niệm Phật là được. Hỏi người bệnh nhiều quá làm họ dễ loạn tâm."
"Tập nói cho thật tự nhiên, cũng đừng quá vội, quá nhanh, cũng đừng quá nhựa nhựa, quá chậm. Nói tự nhiên và không làm quá vẻ nghiêm trang, căng thẳng. Hãy vui vẻ, tự nhiên, thản nhiên, đầy đủ sự khuyến tấn, khích lệ... Những khả năng này sẽ phát triển dần theo kinh nghiệm. Thông thường những lần Hộ Niệm đầu, ta nói hay bị vấp víu, nhưng không sao đâu, từ từ sẽ tốt dần..."
Đối với các bậc cha mẹ, chứng kiến đứa con thơ dại đang dần trút hơi thở cuối cùng là một thử thách vô cùng đau xót. Trong bộ Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), tại Tọa Đàm 062 (trang 141), Thầy tha thiết chỉ rõ tác hại khôn lường của tiếng khóc than và sự ràng buộc tình cảm thế tục:
"Khóc lóc, âu sầu, bi quan, rơi lệ trước mặt người sắp sửa ra đi sẽ ảnh hưởng vô cùng xấu đến người bệnh. Muốn người bệnh được vãng sanh mà gia đình tạo ra mối thương cảm, quyến luyến tình thân, buồn thương, sợ chết, đau khổ trước cảnh biệt ly, thì đây là chướng nạn vô cùng lớn làm cho người bệnh không những khó vãng sanh, mà còn dễ dàng bị đọa lạc. Chính vì thế, Pháp Hộ Niệm đặc biệt chú ý đến vấn đề này. Xin nhắc lại, trước mặt người sắp sửa ra đi, người thân không được khóc lóc, bi thương, rơi lệ."
"Những người nào tinh thần không được mạnh, ví dụ như: tình cảm quá nặng, khó kềm được cảm xúc, dễ khóc... thì phải tìm cách rời xa trước khi người thân lâm chung. Đây là những điều cần phải làm để tạo thêm sự an toàn, nếu người nhà thực sự muốn người thân của mình được hộ niệm vãng sanh viên mãn."
Để giữ sự che chở liên tục và kịp thời tháo gỡ chướng ngại cho người bệnh, Thầy dặn dò gia đình cần luôn túc trực chăm sóc và báo tin cho ban hộ niệm:
"28(m): Nhắc nhở gia đình luôn luôn phải có ít nhất một người sát bên cạnh người bệnh để chăm sóc."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Khi người bệnh rơi vào tình trạng sắp sửa ra đi rồi, đừng bao giờ để họ nằm một mình vì ngừa trường hợp họ ra đi lúc nào không hay biết. Hơn nữa, ít ra có một người ở bên cạnh để chăm sóc và niệm Phật liên tục với họ là điều rất cần thiết, kịp thời hóa giải những trường hợp bị oán thân trái chủ công phá, dọa nạt hoặc lừa gạt."
"28(n): Nhắc nhở gia đình cần báo với ban hộ niệm biết về mọi tình huống của người bệnh."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Dặn dò người nhà, hễ thấy bất cứ có điều gì có vẻ bất thường, hoặc có một chút ít gì trở ngại cũng nên báo cho ban hộ niệm biết liền. Ví dụ, người bệnh buồn bực về điều gì, thường hỏi đến điều gì, thường nhắc đến ai, ghét ai thương ai, thường thức giấc la hoảng, thường mơ thấy điều gì, v.v..."
"Nói chung, càng báo cho ban hộ niệm biết càng nhiều chi tiết về người bệnh càng tốt, nhờ đó người hộ niệm biết được những vướng mắc của người bệnh mà tìm cách khai thị, hướng dẫn hóa gỡ ra, hầu giúp cho người bệnh an tâm niệm Phật vãng sanh."
Đồng thời, Thầy cảnh tỉnh sâu sắc về sự sai lầm khi để cảm xúc chi phối mà ôm níu, đụng chạm vào thân xác người thân lúc vừa tắt thở:
"Nói chung, khóc than, ôm nắm, lay động thân xác người vừa mới chết sẽ làm đau khổ cho họ vô cùng chư vị ơi!... Nhận lấy sự đau đớn cùng cực này, đối với người đã tắt hơi rồi, họ không biết cách phản ứng nào khác hơn là khởi tâm tức tưởi, sân nộ, đây là cái duyên rất xấu, dẫn tới những cảnh giới vô cùng tệ hại trong ba đường ác. Xin chư vị tin lời Phật dạy mà cẩn thận tránh đi, chứ không thì tội nghiệp cho người ra đi lắm. Tội nghiệp vô cùng!..."
Điều này được Thầy tổng hợp rõ ràng trong bộ Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), tại Câu 23 (trang 118), khi giải đáp câu hỏi tổng: "Những điều mà mọi gia đình cần nên chú ý về hộ niệm:":
"j) Bi lụy, than khóc, âu sầu... trước mặt người sắp chết là vô tình làm cho người ra đi bị rối loạn tinh thần mà chịu đọa lạc. [✓ Đúng]"
"l) Lúc tắt hơi mà than khóc, lay động, níu kéo... sẽ làm cho người chết dễ bị đọa lạc vào ba đường ác. [✓ Đúng]"
"n) Đụng chạm vào xác thân quá sớm là vô tình tra tấn người chết, làm cho họ bị nạn rất nặng, đời kiếp tương lai chịu nhiều khổ đau. [✓ Đúng]"
"p) Xin đừng đụng đến thân xác vừa mới tắt hơi, không kêu khóc ồn náo. Hãy thành tâm niệm Phật cầu Phật tiếp độ vãng sanh mới tốt. [✓ Đúng]"
"Lá Thư Số 26: Cứu người như cứu lửa! (H.11)"
"Câu 8 (Trang 183 – 184)"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 02: Những sơ xuất thông thường khi Hộ Niệm"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 02: Những sơ xuất thông thường khi Hộ Niệm"
"Tọa Đàm 062: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28j, 28k, 28l, 28m, 28n)"
"Câu 23 (Trang 117 – 119)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →