Về vấn đề khai thị cho người già muốn chết để tìm bạn đời và ái luyến lúc lâm chung, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải tường tận qua các sách chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, trang 48; Khuyên Người Niệm Phật Tập 4, trang 33; Tập 2, trang 172; Trắc Nghiệm Hộ Niệm, trang 182; và Giảng Ký Quyển 2, trang 131).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 48), trước trường hợp bệnh nhân tuổi cao tha thiết muốn chết để đi tìm người vợ đã mất, Thầy Diệu Âm chỉ rõ tính chất hiểm nghèo của tâm niệm này:
"Người còn chấp chuyện thế gian nhất định khó được giải thoát. Khó giải thoát thì chắc phải chịu đọa lạc. Đó là tại chính mình mê muội nên đành chịu vậy thôi! Người trước khi chết mà quyết chạy theo người chết thì chắc chắn phải chết. Chết thì kinh khủng lắm! Vì chết là bị đọa lạc. Vì không biết đường tu nên người chết trước đã bị nạn, người sắp chết lại muốn theo đường đọa lạc nữa thì làm sao được vui vẻ, tự do?"
Thầy phân tích tường tận quy luật nhân quả rằng mỗi người thọ nhận một cảnh giới thọ báo hoàn toàn khác biệt:
"Vợ có nghiệp của vợ, chồng có nghiệp của chồng. Mà dù có gặp nhau đi nữa thì ở trong cảnh đọa lạc khổ đau đó ai cũng đành ngậm đắng nuốt cay, sống dở chết dở, nhìn nhau mà khóc, mà chịu phũ phàng. Nếu lỡ tới đó rồi thì ân hận ngàn đời vạn kiếp! Càng ân hận càng khổ đau, lúc đó biết mình đã vụng dại cũng đã quá muộn màng!"
Thầy tha thiết chỉ ra người bạn đời đã mất đang đau đớn chờ đợi người sống cứu thoát, chứ không phải chờ người sống chui vào chịu nạn chung:
"Người vợ đã chết, đang bị khổ đau. Trong cảnh khổ ấy, người vợ đang ngày đêm mong đợi người chồng tìm cách cứu mình ra. Người chồng là niềm hi vọng cứu độ cho vợ, vậy mà người chồng không chịu tìm cách cứu vợ ra, lại muốn chui vào chỗ khổ nạn để chịu chung số phận đọa đày. Sao mà mê muội, sai lầm quá vậy! Một người bị tù cứu còn dễ, hai người bị tù thì cứu càng khó. Cùng nhau vào tù thì ai cứu được ai đây?"
"Người bị đọa lạc trông người thân được giải thoát để cứu mình, người chưa chết không chịu tìm đường giải thoát để cứu người thân, lại muốn chui vào chỗ khổ để cùng bị đọa đày. Chẳng lẽ gặp nhau để khóc than mà vui lắm sao? Người mê mờ cứ đâm đầu vào chỗ chết. Ông bà, cha mẹ, vợ con cứ dắt nhau nhảy vào hầm lửa để cùng bị thiêu đốt. Xưa nay có ai bị vậy mà được thoát nạn đâu?"
Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 4), Lá Thư Số 66 (trang 24, cụ thể tại trang 31), Thầy nhắc lại câu chuyện kinh điển trong kinh Phật để cảnh báo hậu quả khôn lường của tâm ái luyến giữa vợ chồng lúc lâm chung:
"Thuở đó, có một người suốt đời làm rất nhiều việc thiện lành, khi chết quả báo đáng lẽ được sanh lên một cõi trời để hưởng phước. Nhưng lúc lâm chung, người vợ vì quá thương chồng, đã khóc than thảm thiết, kể lể nhiều nỗi thương tiếc bi ai, làm cho người chồng khởi dậy tâm luyến ái mà biến thành con sâu chui vào lỗ mũi của vợ. Người vợ thấy đau nhức trong lỗ mũi mới hỷ mạnh, thì con sâu văng ra. Người vợ định giết chết nó. Vừa lúc đó có một vị sư biết được, đến ngăn cản lại..."
Thầy soi sáng sự sai khác giữa cảm xúc thế gian và sự an nguy thật sự của một thần thức sắp lìa báo thân:
"Người chết, người thân phải khóc, không khóc thì thiên hạ cho là bất hiếu, bất nghĩa! Chồng chết, vợ khóc lóc mới tỏ được sự thương yêu. Điều này hiểu ra đơn giản! Vì có thương mới khóc chứ không thương ai thèm khóc! Về mặt tình cảm thì nói vậy là đúng (!), nhưng về mặt lý trí thì nên bình tĩnh xét suy lại. Từ câu chuyện của Phật, ta mới thấy, cái đúng này chỉ đúng với người vợ bị mất chồng, chứ không đúng với người chồng đang chết!"
"Đúng với tâm trạng người sống đang sầu khổ vì cảnh đời góa bụa, chứ đâu có đúng với người chết đang van xin một vài giờ an lành để ra đi! Đúng với người đời ham thích tiếng khen, chứ làm sao đúng đối với người vừa thoát khỏi báo thân đáng lẽ sẽ được thành một vị thiên nhân hưởng phước lạc, mà nay bỗng chốc đành phải làm loài sâu bọ! Khóc lóc là chuyện thường tình của thế gian, nhưng lại là điều đại kỵ cho một thần thức đang lìa khỏi xác! Rõ ràng, nếu người vợ im lìm lặng lẽ thì chồng đã được vãng sanh lên trời hưởng phước, nhưng chỉ vì khóc lóc than van mà người chồng đã bị đọa vào hàng thú vật, một con vật xấu xí, nhơ bẩn trong tam ác đạo. Câu chuyện này thật là một bài học thấm thía!"
Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2), Lá Thư Số 42 (trang 163, cụ thể tại trang 170), Thầy giải thích rõ vì sao chấp chặt tình cảm gia đình lúc cận tử lại chiêu cảm quả báo luân hồi đau xót:
"Người thương nhớ con cái, không nỡ xa rời, thì đây là tình chấp thế gian, khi chết khó được siêu sanh. Lúc lâm chung vì luyến thương con cháu thường bị: hoặc là có thể tái sanh lại kiếp người để đi làm vợ hoặc chồng của con cháu để có dịp gần gũi, âu yếm, chăm sóc nhau trong đời sau, (loạn luân!). Hoặc kém may mắn hơn, ngu si đi đầu thai thành những con vật như chó, mèo, chim... những loài bình thời con cháu mình ưa thích để được trở vào nhà cũ phục vụ cho con cháu."
Chỉ khi xả bỏ tình chấp giả tạm và vãng sanh Cực Lạc thì mới có trọn vẹn năng lực tương phùng và bảo bọc lẫn nhau:
"Như vậy vì luyến nhớ con cháu thái quá mà đành mất phần vãng sanh, sơ ý còn bị rơi vào tam ác đạo. Người liễu ngộ đạo pháp, phải hiểu cái chân tướng giả hợp của vạn pháp. Đã là giả thì khi cần bỏ bắt buộc phải bỏ để giải thoát. Một khi giải thoát, vãng sanh về Tây Phương rồi thì ta mới có đủ khả năng thương yêu, bảo bọc, cứu độ lẫn nhau. Ở đây, muốn cứu cứu không nổi, muốn giữ giữ không được, mà còn bị đọa lạc thì dại gì tự cam chịu khổ?"
Thầy dẫn giải lời chỉ dạy của Hòa thượng Tịnh Không về cảnh giới sum họp thù thắng vô lượng kiếp nơi cõi Phật:
"Có một đoạn giảng ký, Ngài Tịnh Không nói rằng, đi về các nẻo khác thì cô đơn, buồn tẻ, cực nhọc, khổ đau, tìm một người thân cũng khó. Còn vãng sanh về Tây Phương thì vui lắm, hàng ngày kẻ tới người đi tấp nập như hội. Bồ Tát các nơi tới đó tham học, ta cùng chư vị Bồ Tát ở đó đi các nơi tham quan cúng dường chư Phật. Một ngày mình phân thân thám du khắp mười phương thế giới, (chứ không phải nhỏ xíu như quả địa cầu này). Cha mẹ, thân nhân, bà con, bạn bè... trong vô lượng kiếp đến nay ngày ngày tụ họp vui vầy bên nhau. Muốn về thăm lại quê cũ này thì một tích tắc tới liền..."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), tại Chương 9 (trang 182 – 183), Thầy nêu rõ Câu 7 trước câu hỏi tổng: "Những điều tham chấp, vướng mắc làm mất vãng sanh:" cùng các mệnh đề chánh định:
"b) Con cháu khóc than làm cho người chết quyến luyến mà bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"c) Người niệm Phật mà lúc lâm chung thương nhớ người thân quyến thuộc thì sẽ mất phần vãng sanh. [✓ Đúng]"
"i) Lâm chung mà tham tiếc thân mạng thì tâm này phải theo thân nghiệp mà chịu đọa lạc, khổ đau đời đời kiếp kiếp. [✓ Đúng]"
"j) Hãy buông xả vạn duyên. Quyết lòng niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh Độ, vĩnh viễn hưởng được an vui cực lạc, một đời thành tựu đạo quả. [✓ Đúng]"
Sang sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 061 (trang 125, cụ thể tại trang 130 – 132), khi giảng giải câu 28(i) về việc cần động viên người thân đừng yếu lòng khóc than, Thầy nhấn mạnh:
"Trong hoàn cảnh người thân sắp mất, nghĩ đến cảnh sanh tử biệt ly, nhiều khi họ rối lên mà làm nhiều điều sai lầm. Gặp phải trường hợp này, mình nên động viên tinh thần họ, khuyến tấn họ đừng nên yếu lòng mà làm điều sai lầm nữa. Hãy tin tưởng Phật pháp, cố gắng cứu giúp nhau vãng sanh. Những điều thường gặp nhất là người thân bi lụy, u buồn trước mặt người bệnh. Mình cố gắng khuyên giải họ đừng nói lời bi quan, đừng tỏ ra u sầu trước mặt bà Cụ, hãy tìm cách động viên tinh thần để bà Cụ phấn khởi lên niệm Phật, khuyên bà Cụ hãy coi đây là cơ hội tốt vì sắp được vãng sanh thành đạo, sắp hưởng thọ cảnh an vui, thoát tất cả sự khổ đau."
"Nếu người thân không chịu mở tâm hiểu đạo, cứ bám vào tình chấp thế gian, cứ cho rằng người thân sắp chết thì phải khóc, phải than... đối với Phật Pháp những hành động này là một sự sai lầm, gây nên đại nạn cho người chết, khiến cho người thân yêu của mình rơi vào chốn đọa lạc rất khổ đau! Cho nên, tình thương mà thiếu trí huệ thường gây đại họa cho nhau. Nếu người hộ niệm khuyên can người thân mà họ không nghe thì chuyển thành vô duyên, cuộc hộ niệm không thể tiến hành được."
Thầy nhắc lại lời vàng ngọc của Phật và cảnh tỉnh sâu sắc về thói quen khóc than trói buộc thần thức:
"Xin thưa với chư vị, người thế gian không biết đường giải thoát họ hành động sai lầm là việc bình thường. Còn người học Phật chân chánh, nhất định không được phạm phải những sai lầm đáng trách này. Phật dạy: “Bất cát ái bất ly Ta Bà”. Người dẫu có tu hành, nhưng khi chết mà tâm hồn còn luyến lưu con cái, chấp vào danh vọng, nhà cửa, sự nghiệp... thì không thể thoát khỏi thế giới Ta Bà khổ nạn này. Ấy vậy mà chúng ta thường thấy ở những đám tang, nhiều người còn chủ trương xúi dục cho con cháu khóc than, khóc càng nhiều thì buổi tiễn đưa càng thêm đậm đà, lệ tuôn càng nhiều thì cuộc tang lễ càng thêm thấm thía! Xin hãy đến tham vấn các bậc chơn tu, có thể các Ngài sẽ hỏi lại: Chẳng lẽ tìm cách trói chặt linh hồn người chết vào chuyện gia đình, bắt hương linh đó phải quyến luyến con cháu để chịu đọa lạc mà tốt lắm sao?... Thật sự là nạn thêm nạn đấy. Đau đớn thay!..."
Trở lại sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 48 – 51), Thầy hướng dẫn cách khuyên giải cụ ông mau chuyển đổi ý niệm từ mong cầu tìm vợ sang tha thiết cầu vãng sanh:
"Hiểu được chỗ này thì Hải hãy cố gắng khuyên ông cụ mau mau niệm Nam Mô A Di Đà Phật cầu Vãng Sanh Cực Lạc, về được Tây Phương Cực Lạc rồi mới có khả năng gặp người vợ đã chết của cụ đang bị nạn ở nơi nào mà tới đó cứu. Còn nếu cụ nhất định muốn tìm người vợ đã chết thì nhất định cụ bị khổ nạn, dễ lâm vào cảnh lang thang không nhà không cửa, không nơi nương tựa trải qua hàng ngàn vạn kiếp đó. Tội nghiệp lắm! Đừng nên sơ ý."
"Cố gắng khai thị, nói rõ điều lợi hại cho ông cụ biết. Hãy nói vững vàng, rõ ràng để cho cụ giựt mình tỉnh ngộ, mau mau thay đổi ý niệm sai lầm. Chính cụ phải đổi ý niệm, tha thiết cầu Vãng Sanh thì mới có thể Vãng Sanh. Có được Vãng Sanh thì mới có thể thành tựu đạo quả, mới có khả năng cứu độ người thương, thân nhân. Vãng Sanh Tây Phương không khó. Tin tưởng, phát nguyện Vãng Sanh và thành tâm niệm Phật thì được. Nói với gia đình cùng nhau khuyên nhắc, chớ có nghi ngờ."
"Nguyện Vãng Sanh phải thật tha thiết, chứ không được nguyện dối. Tha thiết muốn Vãng Sanh thì phải buông bỏ tất cả những ý muốn khác, không được sợ chết, không được nhớ con cháu, không được muốn theo vợ. Tin tưởng vào lời Phật dạy và tha thiết cầu Vãng Sanh thì được cảm ứng, lúc đó cất lời niệm câu Phật hiệu thì đời này được Vãng Sanh, thoát khỏi tất cả khổ nạn, sanh về cõi Phật A Di Đà thành tựu giải thoát."
Bên cạnh sự tỉnh ngộ của người bệnh, con cháu và gia đình giữ vai trò trợ duyên quyết định thông qua việc niệm Phật và tu tạo công đức:
"Về phần gia đình, con cháu của cụ phải hỗ trợ tích cực về việc Hộ Niệm. Nếu con cháu không chịu tin tưởng Phật Pháp, không hỗ trợ cho việc Vãng Sanh Cực Lạc, lại cứ đem chuyện thế gian ra an ủi, vỗ về, tham sống sợ chết, cầu cho được sống thêm, v.v... thì thật là khó giải quyết. Trong những lúc chăm sóc, con cháu phải chú tâm khuyên nhắc cụ niệm Phật, và cùng niệm Phật với cụ, cầu xin cho cụ được Vãng Sanh. Bất cứ trường hợp nào cũng thành tâm cầu cho cụ được Phật A Di Đà phóng quang đến tiếp dẫn. Nhất định không có tư tưởng sầu khổ, buồn lo, than khóc... Đó là Hộ Niệm."
"Rất chú trọng việc phóng sanh lợi vật, làm nhiều việc thiện lành để hồi hướng công đức cho cụ. Thường ngày gia đình cần nên lạy Phật, niệm Phật, thành tâm thay cho người bệnh cầu xin sám hối nghiệp chướng, v.v... rồi hồi hướng công đức cho cụ, hồi hướng cho oan gia trái chủ, cho ông bà, cha mẹ, cửu huyền thất tổ, để hóa giải ách nạn, cầu cho cụ Vãng Sanh."
"Nhất định phải tìm mọi cách thuyết phục cụ thay đổi ý niệm, thay vì muốn đi tìm người chết thì giờ đây hãy một lòng một dạ niệm A Di Đà Phật, cầu Vãng Sanh. Đây là điều tối quan trọng. Nếu cụ không chịu thay đổi thì việc Hộ Niệm sẽ thất bại. Cần dùng nhiều thiện xảo, tâm lý, vui vẻ... khuyên nhủ, khai thị... Lòng thành tất linh ứng. Nên nhớ chỉ cầu Vãng Sanh, không được cầu hết bệnh. Tín Nguyện Hạnh đầy đủ thì tự nhiên được hưởng đại lợi lạc. Nghĩa là, cụ sẽ được tỉnh táo vui vẻ hoặc sẽ Vãng Sanh nếu thân mạng đã mãn, hoặc là sẽ hết bệnh nếu số phần chưa hết. Nếu sơ ý cầu nguyện sai cách thì cụ sẽ bị thêm ách nạn, khó tránh miễn khổ đau về sau."
"Đọa lạc hay Cực Lạc đều ở chính ý niệm của cụ thôi."
"Hộ Niệm Vấn Đáp 28: Khai thị cho bệnh nhân 80 tuổi bị ung thư quyết lòng chết để đi tìm vợ đã mất"
"Lá Thư Số 66: Chướng ngại lâm chung & Chân thật hiếu đạo"
"Lá Thư Số 42: Bệnh Khổ & Đường Vãng Sanh"
"Câu 7: Những điều tham chấp, vướng mắc làm mất vãng sanh:"
"Tọa Đàm 061: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28g, 28h, 28i)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →