Về vấn đề sau khi hộ niệm đủ 8 tiếng nhưng thân xác người mất vẫn còn hơi ấm thì có được khâm liệm nhập quan hay không, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp: Hộ Niệm Vấn Đáp 01 trang 2, Vấn Đáp 06 trang 22, Vấn Đáp 16 trang 52, Vấn Đáp 17 trang 59; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký: Tọa Đàm 034 trang 312, Tọa Đàm 112 trang 70; và Sách Trắc Nghiệm: Câu 34 trang 127, Câu 4 trang 131).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3), Tọa đàm 112 (trang 73), khi giải thích lý do cấm đụng chạm vào thân xác người mới qua đời ít nhất 8 giờ đồng hồ, Thầy Thích Tịnh Hải nhắc nhở:
"Trong Phật pháp, Phật dạy rất rõ, một người khi tắt hơi, thần thức ra khỏi thân xác lâu hay mau tùy theo nghiệp chướng, phước báu và sự giác ngộ sâu cạn của họ. Ít có Tôn giáo nào biết được chuyện này, nhưng trong Phật giáo đã nói rõ. Một chúng sanh khi đi đầu thai thì cái thần thức, hoặc A Lại Da thức, hoặc gọi linh hồn sẽ nhập vào cái bào thai sớm nhất, trong khi tất cả các thức khác chưa được sinh ra. Sau một thời gian các thức khác như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân… từ từ sinh ra sau. Khi xả bỏ báo thân, tức là khi chết, thì có hai dạng người thần thức xuất ra rất sớm, một là người tu đại phước báu được sanh thiên, hai là người tạo tội đại ác bị đọa địa ngục, còn 4 cảnh giới khác là nhơn, A Tu La, súc sanh, ngạ quỷ đều phải qua thời gian thân trung ấm."
"Thân trung ấm chính là trạng thái của linh hồn chưa có nơi ổn định để chuyển thế. Bị vào trường hợp này thì khi chết, tất cả thức khác đều chết trước, không còn hoạt động được nữa, nhưng thức A Lại Da, hoặc là linh hồn vẫn còn chiếm ngự cái thân xác đó, và xuất ra đi trễ nhất. Trong khoảng thời gian này nếu đụng chạm vào thân xác họ sẽ gây đau đớn, tạo duyên đọa lạc rất nặng."
Thầy chỉ rõ nguy cơ của sự mê mờ tham chấp và khoảng thời gian an toàn cần giữ gìn:
"Họ đang biết, đang nghe thấy tất cả, và họ tự động bỏ thân xác đi theo A Di Đà Phật vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc. Nhưng trên thực tế thì những trường hợp tự tại vãng sanh này không nhiều, mà đại đa số chúng sanh vì mê mờ tham chấp, nên khi xả bỏ báo thân thần thức cứ bám trụ vào thân xác trong khi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân… đều đã chết. Đây gọi là mê, chứ không phải ngộ. Mê thì bị nghiệp chướng chi phối, báo đời mà đành phải theo nghiệp thọ nạn. Trong khoảng thời gian này, nếu đụng chạm vào thân xác người chết sẽ làm họ vô cùng đau khổ, dễ sinh ra phẫn nộ mà chiêu cảm tới những cảnh giới địa ngục vô cùng tối tăm."
"Nếu tránh đụng chạm đến 12 tiếng đồng hồ sau khi tắt thở thì tốt hơn, an toàn hơn."
Tiếp nối lời dạy trên, trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại mục Hộ Niệm Vấn Đáp 01 (trang 2), khi giải đáp thắc mắc sau 8 giờ hộ niệm mà thân thể còn ấm ở nhiều vùng, Thầy khẳng định rõ:
"Sau 8 giờ chỉ có thể còn hơi ấm ở một điểm. Nếu còn ấm tại 2 - 3 điểm thì nên cẩn thận niệm thêm một thời gian nữa cho thực sự chính xác một điểm ấm hoặc khi nào toàn thân lạnh hết mới được. Khi thân xác còn ấm nhiều chỗ thì coi chừng thần thức chưa thực sự ra khỏi thân thể, không được tẩn liệm xác."
Thầy chỉ dạy phương cách khai thị và niệm Phật thêm để cứu vớt người ra đi khi điểm nóng chưa tốt:
"1) Nóng ở vùng bụng, đây là điềm xấu, không tốt. Nên thành tâm cầu Phật gia trì, gia đình nên lạy Phật cầu gia hộ, Ban Hộ Niệm nên phát tâm niệm thêm 4 - 8 giờ nữa. Khai thị rất cần trong trường hợp này, cầu giải oan gia trái chủ. Hãy làm hết sức, còn kết quả ra sao thì tùy theo phước phần của người ra đi."
"2) Nóng ở ngực nhiều có thể được sanh lại làm người. Trong trường hợp này thân xác cũng có thể được mềm mại, nhưng không viên mãn. Nhưng nếu thành tâm, Ban Hộ Niệm có thể tiếp tục khai thị, hướng dẫn cho thần thức buông xả việc lưu luyến con cháu, mau mau thức tỉnh niệm Phật, cầu xin A Di Đà Phật phóng quang tiếp độ. Nên niệm thêm 4 - 8 giờ nữa, có thể giúp thần thức tỉnh ngộ mà Vãng Sanh Cực Lạc. Lúc đó điểm nóng sẽ chuyển lên đỉnh đầu."
"Trong những trường hợp này, bắt buộc gia đình phải thành tâm cầu nguyện, thành tâm hợp tác tối đa với Ban Hộ Niệm để cứu người thân của họ. Nếu người thân không bằng lòng thì Ban Hộ Niệm đành phải ra về. Tất cả đều tùy duyên phận, chứ không biết cách nào khác hơn."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Chương 6, Câu 34 (trang 127), đối với câu hỏi: "Những trường hợp nào gọi là bị trở ngại?", đáp án xác định rõ:
"a) Thân xác còn ấm nhiều nơi. [✓ Đúng]"
"b) Thân xác bị cứng, sắc tướng xấu. [✓ Đúng]"
"c) Thân xác đang chuyển biến, có nơi mềm, có nơi còn cứng. [✓ Đúng]"
Cũng trong sách trắc nghiệm, Chương 7, Câu 4 (trang 132), đối với câu hỏi: "Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:", chánh văn nêu rõ các mệnh đề xác thực về thời điểm thăm thân và cách thức ứng xử khi thân xác còn ấm:
"b) Vội vàng tắm rửa hoặc giao xác cho nhà quàn mà không thăm thân trước thì người chết có thể bị nạn nặng nề. [✓ Đúng]"
"d) Trong vòng 8 giờ có thể thần thức chưa xuất ra khỏi xác, nếu đụng chạm đến làm cho người chết dễ bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"f) Muốn thăm thân cần phải chờ ít nhất sau 8 tiếng đồng hồ, tốt nhất hãy để 12 tiếng đồng hồ thì mới an toàn. [✓ Đúng]"
"g) Thăm thân rất cần thiết vì để biết chắc chắn toàn thân đã lạnh hết, bảo đảm thần thức đã hoàn toàn lìa khỏi xác mà an tâm tắm rửa, tẩm liệm… không sợ ảnh hưởng đến tương lai của người ra đi. [✓ Đúng]"
Đặc biệt, tại mệnh đề (dd), Thầy chỉ dạy dứt khoát biện pháp xử lý khi phát hiện thân xác còn ấm nhiều chỗ:
"dd) Thăm thân mà thấy nhiều chỗ còn ấm, phải ngừng ngay việc thăm. BHN nên tiếp tục khai thị và hộ niệm thêm khoảng 4 đến 8 giờ nữa. Khi nào toàn thân lạnh hết mới an toàn. [✓ Đúng]"
Tại mục Hộ Niệm Vấn Đáp 17 (trang 59) trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, khi giải thích tình huống sau 8 tiếng khám xác thấy đỉnh đầu ấm nhưng vùng bụng cũng còn ấm, Thầy căn dặn:
"Trường hợp này, trong quyển quy tắc Trợ Niệm lâm chung cần biết có nói, là nên tiếp tục Niệm Phật Trợ Niệm cho người đó thêm một thời gian nữa, bốn hoặc tám tiếng nữa chứ không nên ngưng. Thường sau khi tám giờ Niệm Phật thì thân xác người ra đi sẽ lạnh toát, đó là bảo đảm thần thức đã hoàn toàn thoát ly khỏi xác. Nếu còn nóng nhiều chỗ, đôi khi thần thức chưa ra khỏi thân. Vì vậy chớ nên vội vã nhập quan mà làm cho thần thức đau buồn, bức xúc... không tốt! "
Về quy cách thăm thân, Thầy nhấn mạnh sự cẩn trọng và lòng tôn kính đối với nhục thân:
"Thường muốn thăm thân phải thực hiện sau tám giờ Hộ Niệm. Nên thăm cẩn thận, nhẹ nhàng, và thành kính đối với nhục thân. Nhiều người sau khi thăm thân hay "bắt cái xác tập thể dục" lâu quá, đây là điều nên tránh, chỉ làm để sắp xếp lại tư thế nằm cho trang nghiêm, và để biết chắc chắn không còn chướng ngại gì là được. Nên thăm từ dưới chân thăm lên."
Cũng trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại mục Hộ Niệm Vấn Đáp 06 (trang 23), Thầy Thích Tịnh Hải chỉ rõ lời dạy của chư Tổ và hậu quả khôn lường của việc vội vã an táng:
"Còn ấm nhiều chỗ (hai chỗ trở lên) trên thân thể thì mình nên nghĩ rằng, thần thức có thể còn vướng trong thân thể, chưa ra được. Chư Tổ dạy, trường hợp này không được tẩn liệm, mà phải tiếp tục Hộ Niệm để giúp họ Vãng Sanh. Nếu sau 8 giờ, 12 giờ, 16 giờ mà thoại tướng không được tốt thì mình nên phát tâm niệm thêm cho họ. Cần khai thị chỉ điểm đường Vãng Sanh, cầu cho thần thức ngộ ra đường giải thoát, đừng lưu luyến thế gian, thương nhớ con cháu, luyến tiếc thân xác, v.v... mà bị kẹt. Hoặc họ đang bị kẹt chỗ nào đó mình khuyên cho nhiều để họ tỉnh ngộ mà niệm Phật cầu xin A Di Đà Phật tiếp dẫn."
Thầy xót xa nhắc nhở về sự vô minh khi xử lý tang sự hấp tấp:
"Vấn đề này gia đình phải hiểu đạo mới được. Nếu họ muốn chôn sớm cho khỏe thì mình niệm một câu: "A Di Đà Phật" rồi ra về, chứ không cách nào khác!"
"Vì thế, khi người chết mà chôn hoặc thiêu sớm quá thì tội nghiệp cho họ. Người không hiểu đạo cứ tưởng tắt hơi là hết. Hoàn toàn không đúng. Chôn, thiêu quá sớm, nhiều lúc chẳng khác gì chôn sống vậy."
Ở mục Hộ Niệm Vấn Đáp 16 (trang 54) trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Thầy giải thích thêm về sự lưu luyến thân xác và lời khuyên của cổ đức:
"Sau 12 giờ mà thấy hơi ấm ở ngực chứng tỏ người đó không được Vãng Sanh về Cực Lạc. Nếu gia đình thành tâm nên Hộ Niệm thêm, cố gắng khai thị hướng dẫn giúp cho thần thức hiểu đạo mà nhiếp tâm Niệm Phật cầu Vãng Sanh thì cũng có thể chuyển đổi hoàn cảnh. Trong vòng mới tắt hơi, chưa đủ 8 giờ mà người nhà đụng chạm vào thân xác là điều không tốt, có thể gây chướng ngại lớn cho thần thức không được an ổn ra đi. Hơn nữa, người bệnh dù có phát tâm tha thiết nhưng trong đời ít tu hành hoặc gần chết mới được Hộ Niệm thì cũng khó xóa được nghiệp, thì lúc lâm chung chưa chắc đã chịu đựng nổi nghiệp khổ báo đời, oan gia hãm hại, thành ra tinh thần chưa chắc đã vững vàng thoát khỏi các ách nạn."
"Thần thức còn vướng trong thân xác thì có nhiều điểm ấm trên thân. Nếu thấy điểm ấm ở một vùng lớn hay nhiều chỗ còn ấm thì đừng nên nhập quan vội. Trong lịch sử người chết một vài ngày rồi sống lại không phải ít. Khổng Giáo khuyên ít ra 3 ngày mới chôn cất. Trong Phật giáo thì chư Tổ khuyên nên để 7 ngày mới thiêu hoặc chôn mới tốt. Điều này nhằm để bảo đảm khỏi bị sơ suất vì sự hồi dương. Người tình chấp sâu nặng thường cứ bám vào cái xác, thần thức khó xuất ra. Vì vậy rất dễ bị hại khi xả bỏ báo thân."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 1), Tọa Đàm 034 (trang 313), Thầy Thích Tịnh Hải nhấn mạnh quy tắc kiểm tra hơi ấm và bổn phận của ban hộ niệm:
"Phải nhớ là toàn thân đều lạnh toát và đỉnh đầu còn ấm thì mới là cảm ứng tốt. Chứ nhiều khi đầu còn ấm, chân còn ấm, bụng còn ấm, khi một người ra đi mà còn nhiều chỗ ấm như vậy thì mình phải nghĩ rằng thần thức của họ chưa ra khỏi thân xác. Gặp trường hợp này phải ngay lập tức ngừng thăm thân, rồi phải khai thị, hướng dẫn, hộ niệm tiếp. Chính vì thế, trong Pháp Hộ Niệm dặn dò khi thăm phải nhẹ nhàng và cẩn thận vô cùng. Cần phải khai thị trước, lời nói rõ ràng, báo cáo cho người bệnh biết trước và nhẹ nhàng thăm từ dưới thăm lên. Ví dụ, khi thăm bàn chân thấy còn hơi ấm, đừng vội cho rằng người ta đã bị đọa địa ngục, mà nên thăm cao lên trên một chút, nếu còn chỗ ấm khác thì ngừng lại liền. Có nhiều nơi ấm như vậy, chứng tỏ thần thức có thể chưa ra khỏi xác. Chúng ta không được tiếp tục thăm nữa."
Thầy phân tích hậu quả nặng nề nếu vội vã bàn giao thân xác cho người khác mà không thăm thân cẩn thận:
"Có người chủ trương rằng hộ niệm không cần phải thăm thân, niệm Phật 8 tiếng đồng hồ, hồi hướng công đức rồi chấm dứt. Xử lý cách này, nếu gặp trường hợp thần thức còn bị vướng chưa ra khỏi thân xác mà giao cho nhà tẩn liệm, thì nhất định người chết bị nạn. Xin chư vị phải suy nghĩ thật kỹ về vấn đề này. Tốt nhất trong vòng 8 tiếng đồng hồ, không được đụng chạm vào thân xác người chết là điều chính xác, vì hầu hết hàng phàm phu mê muội, tham chấp đủ điều nên thần thức thường bám trụ trong thân xác chưa xuất ra được. Nếu đụng chạm sơ ý gây đau khổ cho họ, cũng có thể do vì đau đớn này làm họ dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. Ngài Tịnh Không dạy, nên để 12 tiếng đồng hồ thăm thân thì mới an toàn hơn. Xin chư vị nhớ kỹ lời dặn này."
"Trước khi thăm thân, người hộ niệm phải lên tiếng báo cho người chết biết. Thăm phải nhẹ nhàng, kính cẩn, không được làm mạnh, không được đu đưa có tính biểu diễn sự mềm mại khi có thoại tướng tốt. Những người hộ niệm mà sợ bị trách nhiệm, không dám thăm thân, mà lại giao gởi việc này cho nhân viên nhà quàn xử lý, chẳng lẽ như vậy là tròn lương tâm và trách nhiệm của mình sao?"
"Nhân viên nhà tẩm liệm họ gói cái thân lại, khiêng đưa lên xe chở đi, sau đó họ sẽ làm gì tiếp đây? Họ có những động tác nhẹ nhàng kính cẩn đúng theo pháp thăm thân như người hộ niệm không? Nếu lúc đó người chết còn đang bị trở ngại, lại còn bị nạn từ nhà tẩm liệm nữa, làm sao hóa giải đây? Xin chư vị hãy suy nghĩ thật kỹ vấn đề này nhé. Không thăm thân thì không kịp thời phát hiện ra ách nạn để hóa gỡ! Không hóa gỡ được ách nạn, thì người ra đi sẽ bị nạn! Đây là điều sơ suất của người hộ niệm khi không chịu thăm thân đúng pháp vậy. Xin chú ý cho."
Nhắc nhở về tâm từ bi và tinh thần thận trọng trọn vẹn đối với người ra đi, Thầy tha thiết dặn dò:
"Thăm thấy toàn thân đã lạnh hết, mềm mại, đỉnh đầu còn hơi ấm là một thành quả rất tốt. Tuy nhiên còn ấm thì xin chư vị còn phải hết sức cẩn thận. Dù biết được thành quả tốt, nhưng xin chư vị hộ niệm hãy phát tâm niệm Phật trợ duyên thêm 2 tiếng nữa, hoặc 4 tiếng nữa thì tuyệt vời hơn, thoại tướng càng tốt hơn, càng viên mãn vô cùng. Đừng vừa thấy cảm ứng tốt, có thoại tướng tốt, đỉnh đầu chưa kịp lạnh hết mà vội vã lắc lư thân xác, vui mừng ồn náo quá cũng không phải là điều an ổn! Phải cẩn thận tối đa hầu tránh những sơ suất đáng tiếc bất ngờ. Vì không biết hộ niệm, nhiều người thường mạnh dạn nhào vô sẵn sàng ôm, nắm, níu, kéo, tạo những động thái nguy hiểm vô cùng cho người chết. Biết được hộ niệm rồi, chúng ta luôn luôn phải thực hiện những phương thức càng an toàn càng hay, để bảo vệ người ra đi tránh những chướng nạn bất ngờ đôi lúc xảy ra mà tội nghiệp cho họ."
"Hộ Niệm Vấn Đáp 01: Người khai thị, thoại tướng"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 06: Khả năng Hộ Niệm"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 16: Thân nhân cần phải biết quy luật Hộ-Niệm"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 17: Xác còn ấm nhiều chỗ"
"Tọa Đàm 034: Khảo Sát Đáp Án 15(c) [Đúng], Câu 15(d) [Đúng], Điểm Ấm Đỉnh Đầu, Quy Tắc Thăm Thân & Thấy Phật Hiện Thân Tiếp Dẫn"
"Câu 34 (Trang 127)"
"Câu 4 (Trang 131 – 134)"
"Tọa đàm 112: Khảo sát Chánh Kiến – Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ (Vấn đề 12)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →