Về vấn đề di chuyển thi thể và hộ niệm cho người bệnh khi đưa từ bệnh viện về nhà, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 2, Tọa Đàm 079, trang 308 và Tọa Đàm 062, trang 135; Sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Trắc Nghiệm, Câu 11, trang 45 và Câu 12, trang 46; Sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Hộ Niệm Vấn Đáp 37, trang 152; Sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 3, Tọa Đàm 112, trang 70).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong các trường hợp bệnh tình nguy kịch mà bệnh viện không còn phương cứu chữa, hoàn cảnh phòng bệnh với thuốc giảm đau an thần và sự khó khăn khi khai thị lớn tiếng thường khiến việc trợ niệm không đạt kết quả. Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 079 (trang 312), Thầy giảng rõ:
"Hầu hết những cuộc hộ niệm trong bệnh viện thường bị thất bại vì không ứng dụng được qui luật hộ niệm, khai thị quá khó khăn. Nên nhớ rằng phận phàm phu khi ra đi không phải đơn giản lắm đâu. Nghiệp chướng báo đời, oán thân trái chủ đang nỗ lực công phá để trả thù đòi nợ, thể lực kiệt tận, thân xác đau đớn, tâm hồn mê mê mờ mờ... nhiều cảnh khổ đang chập chùng bủa vây sẽ quay tinh thần người bệnh đến điên điên đảo đảo, làm cho họ nằm không yên, nhắm mắt không ổn, chứ không phải yên lành như bây giờ đâu. Với tình huống đau đớn như vậy, trong bệnh viện người ta thường dùng các loại thuốc an thần, gây mê để xử lý. Nếu người bệnh bị rơi vào tình trạng mê man bất tỉnh thì phải chấp nhận thương đau, đành đi theo đường đọa lạc."
"Vì thế, xin chư vị phải nhớ cho, muốn có cơ hội vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, thì khi bệnh tình không còn cách nào cứu chữa được nữa, hãy mạnh dạn yêu cầu được xuất viện về nhà để lo bề hộ niệm."
"Nhất định phải lo đường cứu nạn tâm linh, đừng nên bám theo tâm ý phàm tục tầm thường chỉ nhắm vào cái túi thịt bất tịnh này, mà vô thường đành phải trả về cho vô thường tan hoại. Phải vùng lên niệm Phật cầu vãng sanh. Đừng nên lạm dụng chất morphine để giảm đau mà bị rơi vào tình trạng hôn mê bất tỉnh. Phải vui vẻ, vững vàng, dứt khoát điều này, nếu không thì coi chừng uổng phí một đời tu hành mà sau cùng đành chịu thất bại đắng cay đó!"
Quyết định buông xả trị liệu thế gian để trở về nhà nương tựa ban hộ niệm được khẳng định tại Câu 11 (trang 45) trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm):
"Bệnh nặng không còn cách nào chữa được nữa, người muốn vãng sanh nên làm gì?"
"a) Không nên buồn, hãy cố gắng vui vẻ mà sống được ngày nào hay ngày đó. [✗ Sai]"
"b) Buông xả vạn duyên, quyết tâm niệm Phật cầu vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
"c) Nhanh chóng liên lạc với một BHN đến niệm Phật, khai thị, hướng dẫn để mình thực hiện chính xác đường vãng sanh TPCL. [✓ Đúng]"
"d) Thành tâm niệm danh hiệu Bồ Tát Quán Thế Âm, khẩn cầu Ngài từ bi cứu độ, tật bệnh sẽ tiêu trừ, tiêu tai giải nạn. [✗ Sai]"
"e) Đừng nên thất vọng. Còn nước còn tát. Phải quyết lòng tìm phương cứu chữa. [✗ Sai]"
Khi hoàn cảnh bắt buộc phải đưa người bệnh từ bệnh viện về nhà, người thân cần khuyên giải để người bệnh đồng thuận và chuẩn bị chu toàn trên xe. Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Hộ Niệm Vấn Đáp 37 (trang 152), Thầy hướng dẫn chi tiết:
"Nếu trên đường đi mà Cụ tắt thở thật là khó khăn đó, chắc chắn không tốt bằng ở tại nhà Niệm Phật Hộ Niệm, Vì thế, khuyên rằng nếu thấy Cụ quá yếu thì tốt nhất là tránh di chuyển từ nơi này đến nơi khác."
"Nếu vạn bất đắc dĩ phải di chuyển thì phải nói rõ cho Cụ biết trước. Nếu Cụ thích được đưa về nhà thì đỡ lo một vài phần, nếu Cụ không muốn di chuyển thì tốt nhất là KHÔNG nên di chuyển nữa. Đừng cố cưỡng ép Cụ."
"Khi đi, trên xe phải treo hình A Di Đà Phật cho Cụ thấy, đi kèm vài ba người, hoặc nhiều hơn một ít càng tốt để Niệm Phật Hộ Niệm suốt đường đi. Phải thường xuyên thông báo cho Cụ biết những khúc đường đã qua. Ví dụ, bây giờ đưa Cụ ra xe..., xe bắt đầu chuyển bánh..., bên cạnh Cụ có chúng con là... đang Niệm Phật, Cụ an tâm niệm theo nhé. Bây giờ tới chỗ này..., tới chỗ nọ... Cứ khoảng 15-30 phút phải thông báo cho cụ biết đang ở đâu. Còn khoảng bao lâu nữa về tới nhà. Khuyên cụ cố gắng Niệm Phật theo. Nếu mệt quá, thì nhắc Cụ Niệm Phật, khuyên Cụ quyết cầu A Di Đà Phật tiếp dẫn, không sợ chết."
"Những lúc Cụ cảm thấy quá mệt, chịu không nổi, muốn nghỉ, thì nên ngừng lại 5-10 phút cho Cụ khỏe rồi đi tiếp."
"Việc chích thuốc bổ trợ lực rất cần cho Cụ, giúp Cụ đỡ mệt, đỡ chóng mặt trong lúc di chuyển rất tốt, không có gì trở ngại. Mấy điều này Bác Sĩ Diệu Huệ rành rồi. Có thể cho Cụ thở oxy, v.v..."
"Về tới nhà thì báo cho Cụ biết như: Đặt Cụ nằm phòng nào, mấy giờ rồi, v.v... Nên cho Cụ biết tất cả chi tiết một cách cụ thể, đừng nên nói tổng quát, mơ hồ."
Thầy dặn dò người hộ niệm phải luôn nói năng rõ ràng, cụ thể từng việc để người bệnh hoàn toàn yên dạ:
"- Không nên nói: "Đang trên đường về, chút nữa xe sẽ tới nhà..."; mà nên nói: "Đang trên đường về nhà, xe đã tới 'Chỗ X...', khoảng 15 phút nữa sẽ tới nhà..."."
"- Không nên nói: "Con sẽ đặt Cụ nằm chỗ nào mà Cụ thích nhất. Cụ hãy an tâm Niệm Phật..."; mà nên nói: "Con sẽ đặt Cụ 'tại phòng A', là chỗ Cụ thích nhất. Cụ hãy an tâm Niệm Phật..."."
"- Không nên nói: "Cụ khỏi cần lo mấy giờ làm chi cho mệt, cứ lo nhiếp tâm Niệm Phật là được..."; mà nên nói: "Bây giờ là 9 giờ sáng, Cụ hãy nhiếp tâm Niệm Phật..."."
"- Không nên nói: "Có chúng con lo liệu hết rồi, Cụ khỏi cần lo lắng gì cả, cứ lo Niệm Phật đi"; mà nên nói: "Có chúng con lo liệu hết, có điều gì còn lo lắng, hay muốn biết, Cụ cứ nói cho con biết để giải quyết cho Cụ, Cụ hãy an lòng Niệm Phật"."
Tâm lý người bệnh rất nhạy cảm với không khí chung quanh, do đó người thân phải giữ vẻ mặt tươi vui và tinh thần khuyến tấn:
"Nói chung, trên xe, về tới nhà, nằm ở đâu... lúc Cụ bệnh thì chỗ chỗ, nơi nơi, điều kiện sinh hoạt liên quan đến Cụ đều nên cho biết cụ thể. Đừng để Cụ bị mê mê tỉnh tỉnh, nghi nghi, ngờ ngờ không biết mình đang ở đâu, đang làm gì, tình hình chung quanh như thế nào... tránh tình trạng lo lắng, bất an ảnh hưởng đến việc nhiếp tâm Niệm Phật."
"Luôn luôn vui vẻ, khuyến tấn, nói lời tích cực. Tránh mọi lời nói, ý tưởng, cử chỉ buồn rầu, lo lắng, tiêu cực... Dù biết Cụ sắp tắt hơi đi nữa, cũng phải nói lời vui vẻ, khuyến tấn giúp Cụ coi cái chết thoải mái như một dịp may để giải thoát."
Nếu người bệnh không chờ được về đến nhà mà trút hơi thở cuối cùng ngay trên xe, người đi cùng phải lập tức lên tiếng khai thị và cùng nhau niệm lớn câu Phật hiệu để nâng đỡ thần thức:
"Nếu trên đường đi, lỡ Cụ tắt hơi, thì ngay lúc đó phải khai thị liền. Ví dụ, "Cụ Mười ơi!... Cụ đã tắt hơi rồi, xin Cụ mau mau nhiếp tâm Niệm Phật A Di Đà cầu Phật. Đây là dịp Cụ từng chờ đợi. Hãy quyết lòng niệm A Di Đà Phật để được về Tây Phương Cực Lạc. Cụ đang ở trên xe, còn khoảng 10 phút nữa về tới nhà rồi, xin Cụ quyết lòng niệm Phật, quyết lòng theo A Di Đà Phật nhé...". Rồi tất cả cùng nhau Niệm Phật lớn lên."
"Những lời nhắc nhở không khác gì mấy so với khi di chuyển lúc còn sống. Không được khóc lóc, bi ai... Cho xe chạy chậm lại một chút để bớt rung động, gập ghềnh. Ra đi trong lúc di chuyển chắc chắn không tốt bằng ở nhà!"
Khi xe đưa thi thể về đến trước cửa nhà, người thân phải cất tiếng thông báo rõ ràng trước khi nâng chuyển vào giường để thần thức không kinh sợ:
"Khi về tới nơi, nói lớn: "Cụ ơi, đã tới nhà rồi, chúng con đưa Cụ vào nhà để yên ổn Niệm Phật, cảnh gập ghềnh sắp hết rồi, cố gắng nhiếp tâm Niệm Phật Cụ nhé". Rồi nhẹ nhàng chuyển xác vào nhà. Mọi động tác đều nhắc nhở cho Cụ biết."
"Làm như vậy, có nghĩa là, trong cảnh khó khăn nhất, mình đành phải khuyến tấn Cụ cố gắng vượt qua, thế thôi! Chứ còn bảo đảm an toàn thì không dám hứa được. Nếu vì bị quá đau khổ, say xe, chóng mặt quá chịu không nổi mà Cụ sanh ra phiền não hay giận tức, thì đành phải chịu khó khăn..."
Lý do pháp hộ niệm nghiêm cấm đụng chạm vào thân xác người mới mất ít nhất 8 đến 12 giờ đồng hồ và cách ứng biến khi lâm chung giữa đường được Thầy chỉ dạy trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3), Tọa đàm 112 (trang 70):
"Họ đang biết, đang nghe thấy tất cả, và họ tự động bỏ thân xác đi theo A Di Đà Phật vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc. Nhưng trên thực tế thì những trường hợp tự tại vãng sanh này không nhiều, mà đại đa số chúng sanh vì mê mờ tham chấp, nên khi xả bỏ báo thân thần thức cứ bám trụ vào thân xác trong khi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân… đều đã chết. Đây gọi là mê, chứ không phải ngộ. Mê thì bị nghiệp chướng chi phối, báo đời mà đành phải theo nghiệp thọ nạn. Trong khoảng thời gian này, nếu đụng chạm vào thân xác người chết sẽ làm họ vô cùng đau khổ, dễ sinh ra phẫn nộ mà chiêu cảm tới những cảnh giới địa ngục vô cùng tối tăm."
"Vì thế, đừng nên đụng chạm đến thân xác của người vừa mới chết, phải để yên ít ra cũng tới 8 giờ, nếu gìn giữ được đến 12 giờ thì càng an toàn hơn. Trong lúc này gia đình hãy thành tâm niệm Phật cầu Phật gia trì."
"(b): Những trường hợp đặc biệt như chết giữa đường, chết trong nhà vệ sinh, v.v... thì cần chuyển đến chỗ an toàn để hộ niệm, nhưng cần phải nhẹ nhàng và lên tiếng xin lỗi và báo cáo cho người đó biết truớc. Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Thực sự đấy. Ví dụ như, có nhiều trường hợp nguời bệnh đi vào nhà vệ sinh rồi té chết, thân xác nửa trên cầu, nửa dưới cầu. Với tư thế này không cách nào người chết có thể thoải mái được, và làm sao có thể hộ niệm được trong nhà vệ sinh."
"Những trường hợp như tai nạn xảy ra giữa đường làm sao hộ niệm? Những trường hợp này, không còn cách nào khác hơn là chúng ta cần nhẹ nhàng chuyển thân xác đến chỗ an toàn để hộ niệm. Nhưng trước khi di chuyển thân xác chúng ta cần lên tiếng xin lỗi, báo cho người chết biết và di chuyển phải hết sức nhẹ nhàng. Hãy nói lớn tiếng một chút, nói mạnh lên để cho thần thức nhận định được, giúp họ bình tĩnh, định tâm lại để niệm Phật theo đại chúng. Chỉ có những trường hợp đặc biệt này mới di chuyển thân xác, còn bình thường thì xin đừng đụng chạm đến thân xác người vừa mới chết."
Nguyên tắc xử lý việc di chuyển thi thể trong tình huống đặc biệt này được giải thích rõ tại Câu 12 (trang 46) trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm):
"Pháp hộ niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất 8 giờ đồng hồ vì lý do gì?"
"a) Thời gian này thần thức có thể chưa rời khỏi xác, nếu đụng đến làm cho họ rất đau đớn, dễ sanh tâm sân giận mà bị đọa lạc. [✓ Đúng]"
"b) Những trường hợp đặc biệt như chết giữa đường, chết trong nhà vệ sinh... thì đành phải chuyển thân đến chỗ an toàn để hộ niệm, nhưng phải rất nhẹ nhàng và cần lên tiếng xin lỗi và báo cho người chết biết trước. [✓ Đúng]"
"c) Người nào tu hành giỏi rồi thì không cần quan ngại lắm, cứ việc tắm rửa cho sạch sẽ để họ thoải mái theo Phật. [✗ Sai]"
"d) Nếu tránh đụng chạm đến 12 giờ sau khi tắt thở thì tốt hơn, an toàn hơn. [✓ Đúng]"
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 062 (trang 142), Thầy nhắc lại việc chuyển thi thể bất đắc dĩ từ giữa đường vào giường hộ niệm:
"28(l): Nhắc nhở gia đình không được đụng chạm vào thân xác từ lúc tắt hơi cho đến ít nhất là 8 giờ."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Không biết hộ niệm thì ai có thể biết được chuyện này. Chư vị cứ nghĩ lại đi, có phải đúng như vậy không? Diệu Âm này đến 50 tuổi mới biết được Pháp Hộ Niệm, từ đó mới giựt mình nghĩ lại những hành động của người sống thường dành cho người chết mà rúng động tâm can."
"Một người vừa mới tắt hơi xong mà đụng chạm vào thân xác của họ khiến họ bị đau đớn chẳng khác gì như một sự hành tội, tra tấn. Bị tra tấn hay hành tội lúc còn khỏe thì người ta còn có thể chạy tránh hay lên tiếng van xin, chứ tra tấn lúc đã tắt hơi thì họ chỉ nằm mà chịu trận. Chính vì quá đau đớn, quá bức xúc nên người chết khởi tâm căm thù, tức giận, trạng thái này thường khiến cho thần thức của họ dễ dàng chiêu cảm thẳng vào địa ngục, vô cùng bi thảm mà nhiều người không hay."
"Có những trường hợp quá đặc biệt, vạn bất đắc dĩ chúng ta đành phải đụng chạm để giải quyết sự khó khăn. Ví dụ như: tai nạn chết giữa đường, đột quị chết trong nhà vệ sinh, chết giữa ngạch cửa, thân gác nửa trên nửa dưới, v.v... Đây là những trường hợp quá đặc biệt cần phải chuyển thân xác họ đến chỗ an toàn, chứ không có cách nào khác hơn. Trước khi di chuyển, cần phải lên tiếng báo cho họ biết, rồi vừa niệm Phật vừa nhẹ nhàng bồng thân xác họ đưa lên giường, đắp mền rồi khai thị, niệm Phật hộ niệm liền, không được chậm trễ. Cho nên, hộ niệm có qui luật cấm đụng chạm vào thân xác của người ra đi từ lúc tắt hơi cho đến ít nhất là 8 giờ là chính xác. Xin chú ý thực hiện, chớ nên nghi ngờ."
Từ những gian nan khi phải di chuyển người bệnh trong tình trạng nguy cấp, Thầy tha thiết nhắc nhở gia đình cần tính toán và quyết định mọi sự từ sớm:
"Do đó, một người bệnh muốn Hộ Niệm an toàn, thì mọi việc nên quyết định sớm, đừng để đến tình trạng quá yếu, quá khẩn cấp rồi mới lo, thì thật là điều không tốt lắm vậy!."
"Tọa Đàm 079: Không Đi Kinh Hành Chung Quanh Giường & Cần Sắp Xếp Chỗ Ngồi Ổn Định Để Niệm Phật (Câu 36a, 36b, 36c, 36d)"
"Câu 11 (Trang 45 – 46)"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 37: Di Chuyển Người Bệnh"
"Tọa đàm 112: Khảo sát Chánh Kiến – Pháp Hộ Niệm cấm đụng chạm vào thân xác người mới chết ít nhất là 8 giờ đồng hồ (Vấn đề 12)"
"Câu 12 (Trang 46)"
"Tọa Đàm 062: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Tiếp Theo Câu 28j, 28k, 28l, 28m, 28n)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →