Về vấn đề đám tang mổ heo gà, đãi tiệc mặn làm tổn hại người mất cùng cách làm chay, phóng sanh đúng pháp cứu giúp hương linh, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải tường tận qua các bộ sách chánh văn (Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Phần Trắc Nghiệm: Câu 21–23; Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp: trang 300–304; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 3: Tọa Đàm 113; và Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong tác phẩm Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), tại Chương 4, Câu 21 (trang 89), khi giải đáp câu hỏi tổng: "Khi người thân ra đi, gia đình cần chú ý:", Thầy đã chỉ rõ những việc sai lầm và việc cần làm đối với bàn thờ cùng tiệc tùng:
"f) Đem rượu thịt dâng cúng lên bàn thờ Phật, cầu Phật Trời cứu độ. [✗ Sai]"
"g) Không được đem rượu thịt cúng trên bàn thờ Phật, nhưng có thể cúng trên bàn thờ vong vì người chết lúc sanh thời ăn thịt uống rượu. [✗ Sai]"
"h) Tuyệt đối kiêng cữ sát sanh hại vật để thết đãi tiệc tùng mà tạo thêm tội chướng cho vong nhân. [✓ Đúng]"
Tiếp theo, trong tác phẩm Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3), Tọa Đàm 113 (trang 76), Thầy chia sẻ nỗi niềm thương xót trước những chướng duyên do thân quyến tạo ra khi người bệnh lâm chung:
"Vấn đề này đưa ra là để cảnh tỉnh những người chưa biết hộ niệm, chưa hiểu Phật pháp thường vô tình tạo cái duyên đọa lạc cho người thân. Ách nạn này phổ thông lắm chư vị ơi! Hôm trước chúng ta nói về những chướng duyên do chính cái tâm của mình tạo ra, hôm nay chúng ta nói về chướng duyên từ những người thân yêu quyến thuộc bên cạnh tạo ra khi mình lâm chung. Ách nạn này lớn lắm, xảy ra hàng ngày ở khắp nơi. Mổ xẻ vấn đề này ra cầu mong cho những người không tin Phật pháp cũng nên giật mình tỉnh ngộ. Chư Phật, chư Tổ cũng vì muốn cứu chúng sanh, nên các Ngài thuyết kinh giảng đạo, kiên nhẫn chỉ điểm con đường thoát nạn đến đắng mồm đắng miệng, nhưng nhiều người vẫn kiên cường không nghe theo, chính vì thế vẫn còn vô lượng vô biên chúng sanh ngày ngày giờ giờ tiếp tục rơi xuống tam ác đạo."
"Thấy cảnh đọa lạc của chúng sanh quá khổ đau mà chư Phật Bồ Tát, chư Tổ Sư thương xót đến rơi lệ!... Pháp Hộ Niệm đức Phật dạy rất rõ ràng, chư Tổ nói rất thiết thực, và giờ đây đến chúng ta còn khai thác rất triệt để, tất cả cũng chỉ mong cho nhiều người có được duyên lành nghe đến, tin tưởng thực hành để có thể được giải thoát."
Thầy kể lại lá thư từ một làng quê tổ chức đám tang quy định mâm cỗ mặn thịnh soạn, khiến gia đình phải nuôi sẵn súc vật để giết mổ đãi đằng (trang 76):
"Vị đó kể rằng, tại cái làng của mình, khi một gia đình có người qua đời, thì gia đình phải thết đãi mâm cỗ cho người trong làng ăn, mỗi mâm cỗ phải thịnh soạn, có đầy đủ các thứ rượu thịt. Số mâm cỗ nhiều hay ít do làng họp lại rồi đưa ra, tùy theo điều kiện kinh tế của gia đình mà làng quy định từ 50, 100, 200, hoặc 300 mâm… Vì tập tục này, mà khi có người già yếu đau bệnh trong nhà, thì gia đình phải nuôi sẵn một số bò, lợn, gà, vịt cho thật nhiều để chuẩn bị giết thịt đãi đằng khi người thân của mình chết. Về thế gian thì tục lệ này không nói lên được điều gì cao đẹp cả, còn về Phật pháp thì quả thật là một thảm trạng khá thương tâm!... Ôi!... Tại sao trên thế gian lại có những tục lệ tệ hại quá vậy!..."
Thầy phân tích tường tận hương linh hoàn toàn không ăn được miếng thịt cúng tế mà trái lại phải gánh chịu sự oán thù dữ dội từ muôn loài (trang 76):
"“Giết hại sanh vật đãi đằng, cúng tế vong linh…”. Vong linh nào ăn được miếng thịt đó mà gọi là cúng tế vong linh? Chỉ có người còn sống thèm ăn thịt mới bày ra đủ trò để có dịp ăn nhậu lại đổ tội cho vong linh. Con người vì thèm miếng thịt nên giết sinh vật để ăn. Vì món nợ này mà khi xả bỏ báo thân bị chúng sanh vây quanh hãm hại, quyết lòng kéo người này xuống tam đồ ác đạo để trả thù, đòi nợ."
Thầy nhấn mạnh tội sát sanh đưa đến sự trả thù khốc liệt của oán thân trái chủ và khuyên răn người thân mở rộng lòng từ bi (trang 76):
"Bây giờ nhân ngày chết của vong nhân, người thân lại tiếp tục sát hại sanh vật để đãi đằng, cúng tế nữa thì vong nhân chịu nợ máu càng thêm nặng, tội càng thêm lớn, chướng càng thêm sâu, sự trả thù càng thêm dữ tợn, thì làm sao vong linh có được một phút an ổn để ăn được món thịt đây? Oán trước hận sau vô cùng hung hãn, biết đến bao giờ mới hóa giải được? Chư vị hãy nhớ cho, sát hại sanh vật có trực tiếp sát hại, vì mình mà con vật bị chết, mình xúi người khác giết, vui mừng khi thấy con vật chết… tất cả đều là tội sát sanh. Tội sát sanh đưa đến nạn oán thân trái chủ kinh hoàng mà người thế gian không hay biết."
"Chính vì thế, xin chư vị hãy mở rộng tâm từ bi thương yêu chúng sanh. Phải kiêng cữ sát sanh hại vật, để tránh ách nạn cho chính mình. Tất cả đều có nhân quả. Làm tội nghiệp chúng sanh thì chính mình chịu nghiệp tội. Không tốt!… Không tốt!..."
Trong tác phẩm Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại mục "Bắt người thân chịu thêm nghiệp!" (trang 303), Thầy giải thích rõ mối liên can giữa việc sát sanh đãi tiệc và tội chướng của người quá cố:
"Trong tội sát sanh, kinh Phật có nói, tự mình giết, vì mình mà con vật bị chết, thấy người ta giết mà mình vui mừng, đều có liên quan đến tội này. Vì thế, chọn những ngày giỗ kỵ mà sát sanh hại vật thì vong linh ấy cũng liên can chịu tội."
"Nếu người chết còn bị kẹt vào chỗ nào đó chưa được đầu thai, thì mỗi lần con cháu giết hại sanh vật để cúng tế, thì họ bị thêm tội. Vì nghiệp mà họ đang chịu trả báo, nay bị con cháu gởi thêm nghiệp nữa, nghiệp sau chồng nghiệp trước, biết chừng nào trả cho xong. Thật tội nghiệp cho họ!"
Ngay cả trường hợp người chết đã đi đầu thai vào loài súc sanh, việc sát sanh đãi đằng của con cháu vẫn chiêu cảm oán thù khôn xiết (trang 303):
"Nếu họ đã đầu thai rồi, mà con cháu vẫn cứ giết hại chúng sanh để hồi hướng cho họ thì họ vẫn bị ảnh hưởng chứ làm sao tránh khỏi. Ví dụ, như một người chết đầu thai làm chó chẳng hạn. Đây là vì ngu muội mà sanh vào loài súc sanh."
"Con chó vì thương con cháu trong gia đình nên sẽ trở lại trong nhà để phục vụ cho con cháu. Nếu người thân nhân biết làm thiện làm lành hồi hướng cho người đó, cầu cho họ dù đang ở trong cảnh giới nào, cũng nương theo công đức này, sớm tỉnh ngộ tu hành, Niệm Phật, cầu sanh Tịnh Độ. Nhờ lòng thành mà được Cảm Ứng, thì con chó đó có thể được hóa kiếp, hay siêu thoát."
"Chứ con cháu không chịu làm thiện lành, mà còn sát hại sanh vật đem cúng cho tấm hình đời trước của nó, rồi liệng xương cho nó ăn nữa. Trớ trêu không? Thậm chí, nhân ngày giỗ của chính nó trong đời trước, con cái lại bắt con chó đó làm thịt để nhậu nhẹt. Hãy nghĩ thử, oán nạn này sẽ dẫn tới đâu? Thân nhân đã biến thành oan gia trái chủ, tình thương đã biến thành hận thù, hận thù đời đời kiếp kiếp biết bao giờ mới giải tỏa đây?!..."
Về hiện tượng cúng đồ chay trên bàn thờ nhưng dưới bếp lại mổ gà vịt làm cỗ mặn đãi khách, Thầy nghiêm khắc vạch trần tâm ý giả tạo đó (trang 303):
"Vấn đề giỗ chay, đãi mặn thì chẳng khác gì. Vì thật sự, tiếng là giỗ chay, chứ vài đĩa xào để trên bàn thờ, so với tràn ngập thịt cá trong bàn tiệc, thì mấy món xào trên bàn thờ chỉ là hình thức giả tạm, làm sao che lấp được rượu thịt ê hề, say sưa túy lúy? Hình thức trống rổng, tâm ý giả tạo, có cảm thông được gì! Bắt người ta cắt cổ mổ ruột để nhậu trong ngày giỗ mà gọi là giỗ chay. Thật là trớ trêu, ngang ngạnh!"
"Càng giả tạo càng làm cho các oan hồn của những chúng sanh bị giết hại càng thêm hung hãn, càng thêm căm thù. Thù chất thêm thù. Oán thù càng ngày càng khốc liệt!"
"Trong bộ sách “Khuyên Người Niệm Phật”, Diệu Âm cho đây là hành động trả hiếu quá kỳ quái của người thế gian!"
"Ông bà đã vụng tu bị quả báo quá đau khổ, vì sát sanh hại vật nên họ chịu đủ mọi cực hình đau khổ trong tam đồ ác đạo để trả nghiệp, con cháu không tìm cách gỡ nạn cho ông bà, mà cứ chờ đến những ngày giỗ kỵ đem máu thịt nhét vào mồm của ông bà để ông bà bị kết thêm tội sát sanh mới. Làm như vậy có khác gì, ông bà bị nạn, đang tìm cách ngoi lên thoát nạn, vừa mới ngóc lên một chút thì bị con cháu nện lên đầu một đạp cho chìm xuống lại trong cảnh đọa lạc. Trả hiếu gì mà kỳ vậy!?..."
Điều này hoàn toàn tương đồng với lời xác quyết trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), tại Chương 6, Câu 23 (trang 119), trước câu hỏi tổng: "Những điều mà mọi gia đình cần nên chú ý về hộ niệm:":
"u) Giết hại sanh vật cúng tế, đãi tiệc trong ngày giỗ kỵ thì bị tội sát sanh và vong nhân cũng liên can bị tội. [✓ Đúng]"
"v) Người sát hại sanh vật, khi lâm chung nhất định sẽ bị nạn oán thân trái chủ báo hại. [✓ Đúng]"
"w) Giỗ kỵ dùng trai chay, tụng kinh niệm Phật hồi hướng công đức rất tốt. [✓ Đúng]"
"x) Trước bàn thờ tổ tiên hãy khấn nguyện người quá cố niệm Phật cầu siêu sanh Tịnh Độ thì rất tốt. [✓ Đúng]"
Tại Chương 4, Câu 22 (trang 89) của sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), Thầy nhấn mạnh tính chất quyết định của khoảng thời gian 49 ngày sau khi mất trước câu hỏi tổng: "Vấn đề kiêng cữ sát sanh hại vật trong 49 ngày sau khi người bệnh ra đi:":
"a) 49 ngày là thời gian phán xét tội phước, người thân cần tích cực tạo phước sám hối gỡ tội cho vong nhân. Đang sám hối nghiệp chướng mà sát sanh hại vật thì ách nạn càng thêm nặng. [✓ Đúng]"
"b) Sát hại chúng sanh dù vật nhỏ như ruồi, muỗi, kiến, gián… đều tạo ra nghiệp sát, kết thêm mối hận thù với chúng sanh. [✓ Đúng]"
"c) Còn sát sanh hại vật thì rất khó điều giải nạn oán thân trái chủ cho người bệnh. [✓ Đúng]"
Trong tập tài liệu Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tại mục "Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh", Điều 9 đã đặt ra nguyên tắc giữ gìn thanh tịnh bắt buộc để ban hộ niệm có thể nhận lời trợ niệm:
"9- Gia đình phải kiêng cữ sát sanh hại vật, dù là những loài vật nhỏ như ruồi, muỗi, kiến, gián, v.v... kể từ khi bắt đầu hộ niệm cho đến hết 49 ngày sau khi người bệnh ra đi. Khuyến khích phóng sanh, làm việc công đức để hồi hướng cho người ra đi. Khuyến khích gia đình ăn chay. Phải kiêng cữ ăn loại ngũ tân: tỏi, hành, hẹ, kiệu, hành tây… trong suốt thời gian hộ niệm. Nấu nướng cần gọn nhẹ, tránh mùi thức ăn xông lên tới chỗ đang hộ niệm."
Trở lại với tác phẩm Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, tại mục "Bắt người thân chịu thêm nghiệp!" (trang 303), Thầy chỉ dạy cặn kẽ gia đình dù hoàn cảnh nghèo khó cũng chỉ cần tấm lòng thành kính, đĩa hoa quả chén nước trong sạch là trọn vẹn hiếu đạo:
"Vậy thì, người biết tu hành, những ngày giỗ kỵ ông bà nên làm chay thanh tịnh mới tốt. Tụng kinh Niệm Phật hồi hướng công đức cho vong linh, cầu xin vong linh sớm siêu sanh Tịnh Độ. Nên giảm chế các hình thức ăn nhậu say sưa, tuyệt đối đừng sát hại sanh vật. Đừng nên lợi dụng ngày chết của ông bà, cha mẹ, mà giết hại sanh vật làm đám tiệc linh đình để trả ơn nghĩa thế gian. Nếu sơ ý, vừa tội nghiệp cho ông bà, vừa kết thêm nghiệp chướng cho chính mình. Nhân quả này không dễ gì trả được đâu."
"Không những vậy, nhân ngày giỗ kỵ này, con cháu nên ăn chay, phóng sanh, làm các việc thiện lành để hồi hướng công đức, cầu cho vong linh được tiêu nghiệp tăng phước. Chỉ cần nhang đèn, hoa quả với vài món tinh khiết để tỏ lòng thành kính. Nếu nhà nghèo quá, thì chén nước lạnh trong sạch với hoa quả, một nén hương là đủ để thiết lễ tưởng niệm rồi. Cần chi đến hình thức linh đình mà bị khó khăn."
"Mời đồng tu đến tụng kinh, Niệm Phật, hồi hướng công đức là tốt nhất, tiện nhất, đúng pháp nhất. Nên thành tâm khai thị, khẩn cầu vong linh sớm hồi đầu quy y Tam bảo, Niệm Phật cầu sanh Cực Lạc thì càng hay, càng chánh pháp."
"Ngày giỗ kỵ mà làm được các điều thiện lành này thì được nhiều chư Thiện Thần ủng hộ, gia trì. Nếu cứ sát sanh hại vật, làm việc sai với đạo pháp thì các vị Thiện Thần sẽ lánh xa, đây là điều không tốt cho gia đình trong tương lai vậy."
Về việc tạo phước phóng sanh cứu giúp người quá cố, trong phần "Nghi Thức Phóng Sanh Đơn Giản" của Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Thầy giải thích chủ đích cốt lõi là cứu mạng chứ không câu nệ hình thức rườm rà:
"Riêng Diệu Âm thì chú trọng về chủ đích phóng sanh hơn là nghi thức phóng sanh. Chủ đích của sự phóng sanh là cứu giúp những chúng sanh sắp bị giết hại thoát được nạn chết. Làm được điều này là chúng ta đã thực hiện thành công được 90% cuộc phóng sanh. Lấy niềm vui mừng hoan hỷ được thoát nạn của chúng sanh làm cái phước lành cho chúng ta vậy. Nhưng trong thực tế, có những cuộc phóng sanh đã có nhiều chúng sanh không thoát nạn được mà bị chết một cách oan uổng! Đây là điều khá đáng tiếc!"
Thầy nêu lên những điều sơ suất thường gặp khiến con vật bị chết oan uổng do bị giam nhốt quá lâu hoặc sai lệch môi trường:
"1) Nguyên nhân chúng sanh bị chết trong các cuộc phóng sanh hầu hết đều do bị nhốt lâu quá, khiến cho chúng vừa sợ sệt, vừa chịu đựng không nổi trong môi trường bất thuận lợi mà đành phải chết một cách tức tưởi!... Nhiều người vì quá chú trọng đến vấn đề nghi lễ, nên nhốt quá lâu khiến cho chúng đành phải lâm nạn. Trong tâm trạng sợ sệt, khủng hoảng, đau khổ đến chết đi, liệu chúng có đón nhận được sự lợi lạc từ những nghi lễ đó không?"
"4) Nhiều người thường khoe rằng lễ phóng sanh hay quá! Nhìn kia kìa, loài vật có tình cảm, biết tri ân nên khi thả ra chúng vẫn còn quyến luyến, mãi bơi chờn vờn không nỡ rời xa... Nhưng thực tế, phải chăng chỉ vì chúng quá ngộp, quá mệt, quá yếu mà bơi không nổi! Nhiều con đang nằm ngửa, ngáp ngáp thở ra trong cơn hấp hối! Nhiều con thực sự đã chết rồi, thân xác nổi lềnh bềnh trên mặt nước, trôi tấp từ bụi cây này đến cánh bèo nọ. Xin thương hại chúng sanh, đừng để chúng bị chết tức tối, tội nghiệp lắm!..."
"6) Phóng sanh sai môi trường, chúng sanh không sống nổi. Ví dụ: mua chim nuôi phóng sanh, chúng không thể tự sống được ở bên ngoài. Đem cá sống vùng nước ngọt thả ở vùng nước lợ, hoặc ngược lại chúng sẽ bị chết, v.v... Xin tìm hiểu rõ môi trường."
Từ những suy nghiệm cụ thể đó, Thầy hướng dẫn phương cách phóng sanh đơn giản, mau lẹ và viên mãn:
"1) Không tung tin trước, không thông báo rộng rãi, không tổ chức quy mô, không đặt hàng trước... Hãy lặng lẽ ra các chợ mua cá, ếch, lươn, chim... rồi đi thẳng ra sông, đồng... thả liền để cho chúng sanh sớm trở về môi trường sống tự nhiên, thoải mái. Lấy chính tâm trạng hớn hở vui mừng được thoát nạn của chúng sanh làm phước cho mình. Nhốt chúng sanh càng lâu, càng làm mất phước cho cuộc phóng sanh. Trong suốt đường đi từ chợ ra sông, đồng hãy thành tâm niệm Phật cho chúng là được."
"2) Khi thả xong, tất cả mọi nghi lễ như: tụng Kinh, niệm Chú, niệm Phật... nên hành lễ chung cho toàn vùng đó, chứ không chỉ nhắm riêng cho số chúng sanh vừa mới được phóng sanh. Mọi nghi lễ trước nay đều có thể áp dụng, tùy theo chư vị. Như vậy, trong dịp phóng sanh này con cá dưới nước, con chim trên cành, con giun dưới đất, v.v... Tất cả chúng sanh hữu hình vô hình đều có thể chung hưởng lợi lạc, không phân biệt."
"3) Những người chưa biết qua một nghi thức phóng sanh nào, thì xin chư vị cứ thành tâm niệm “A Di Đà Phật” thật nhiều rồi thả ra. Thả xong hồi hướng công đức cầu nguyện cho tất cả chúng sanh đều vãng sanh Tây Phương Cực Lạc là được. Cách này rất đơn giản nhưng không kém phần viên mãn đâu."
Đồng thời, người niệm Phật có thể đọc bài kệ quy y và hồi hướng đơn giản nhưng tràn đầy công đức thù thắng:
"Quy mạng lễ A Di Đà Phật,"
Ở Tây Phương thế giới an lành,
Tất cả chúng sanh nay nguyện vãng sanh,
Cúi xin Phật từ bi tiếp độ."
"Nguyện đem công đức này"
Trang nghiêm cõi Tịnh Độ.
Hồi hướng cho: (danh sách: Phật tử:...... Pháp danh:......)
Rộng cùng chư vị trong pháp giới hữu duyên,
Nguyện xin chư vị,
Phát tâm niệm Phật,
Cầu sanh Tịnh Độ.
Trong cơ duyên này,
Đều được vãng sanh,
Đều thành Phật Đạo."
"Diệu Âm là người niệm Phật, thường chỉ dùng câu Phật hiệu trong tất cả mọi nghi lễ, nên khi phóng sanh cũng chỉ niệm câu A Di Đà Phật để tạo công đức hồi hướng. Tuy nhiên, chư vị có thể tùy duyên tụng Kinh, tụng Chú, sái tịnh… đều được. A Di Đà Phật!"
"Câu 21 (Trang 87 – 88)"
"Tọa đàm 113: Khảo sát Chánh Kiến – Người không hiểu đạo thường vô tình tạo duyên đọa lạc cho người chết (Vấn đề 13)"
"Bắt người thân chịu thêm nghiệp!"
"Câu 23 (Trang 117 – 119)"
"Câu 22 (Trang 88 – 89)"
"Điều 9: Kiêng cữ sát sanh hại vật trong suốt thời gian hộ niệm và 49 ngày sau khi mất, khuyến khích ăn chay và phóng sanh"
"Lão Cư sĩ Diệu Âm trả lời về nghi thức phóng sanh: Chủ đích cứu mạng và cách phóng sanh đơn giản đúng pháp"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →