Về vấn đề cúng giỗ 100 ngày, giỗ đầu và giỗ hàng năm nên nấu cơm chay hay cơm mặn để đem lại phước báu chân thật cho người đã khuất, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp các mục Bắt người thân chịu thêm nghiệp và Cúng giỗ người Vãng Sanh, Khuyên Người Niệm Phật Tập 1 Thư 4, Tập 2 Thư 29, Sách Trắc Nghiệm Chương 7 Câu 27, Hành Trang Căn Bản Điều 9).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Khi người thân qua đời đến các mốc thời gian tuần thất, cúng giỗ 100 ngày (tốt khốc), giỗ đầu (tiểu tường) hay giỗ hàng năm, nhiều gia đình vì theo tập tục mê lầm của thế gian nên đã sát sanh hại mạng, giết heo gà bò vịt làm cỗ mặn cúng bái. Người thế gian cứ ngỡ làm mâm cao cỗ đầy là báo hiếu, nhưng trong chánh tín Phật giáo, hành vi đó chính là đại bất hiếu, khiến người đã khuất phải gánh chịu ách nạn vô cùng thê thảm.
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 302), Cư sĩ Diệu Âm đã chỉ dạy tường tận:
"Việc cúng giỗ có ảnh hưởng khá lớn đến vong linh người chết. Nếu lợi dụng ngày giỗ kỵ của người quá cố mà làm tiệc linh đình, giết hại sanh vật để thết đãi sẽ tạo thêm tội cho vong linh."
"Trong tội sát sanh, kinh Phật có nói, tự mình giết, vì mình mà con vật bị chết, thấy người ta giết mà mình vui mừng, đều có liên quan đến tội này. Vì thế, chọn những ngày giỗ kỵ mà sát sanh hại vật thì vong linh ấy cũng liên can chịu tội."
"Nếu người chết còn bị kẹt vào chỗ nào đó chưa được đầu thai, thì mỗi lần con cháu giết hại sanh vật để cúng tế, thì họ bị thêm tội. Vì nghiệp mà họ đang chịu trả báo, nay bị con cháu gởi thêm nghiệp nữa, nghiệp sau chồng nghiệp trước, biết chừng nào trả cho xong. Thật tội nghiệp cho họ!"
Giống như lời Kinh Địa Tạng dạy, người đã khuất chưa thoát khỏi luân hồi ví như người đang gánh nặng đi trong bùn lầy, đã bước đi không nổi mà con cháu lại chất thêm đá nặng trói vào cổ. Tội sát sanh do con cháu nhân danh người chết mà làm, khiến dưới âm ty muôn vạn oan hồn gào thét đòi mạng, biến người quá cố thành kẻ chủ mưu gánh chịu tội sát.
Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1) (trang 39), Cư sĩ Diệu Âm đã lột tả thảm cảnh này một cách vô cùng xót xa:
"Ông bà mình chết chưa kịp chôn cho yên mồ mả. Ngưu Đầu, Mã Diện đang còng cổ xuống âm ty xử phạt, làm con cháu không van cầu tha mạng cho ông bà, lại còn ra tay sát sanh để đãi đằng tạo thêm tội sát cho vong linh nữa! Trả hiếu sao lại cứ lợi dụng ngày giỗ, ngày ông bà, cha mẹ chết mà giết hại heo, gà, rượu thịt ê hề để “trước cúng sau nhậu” cho đã? Lợi dụng ngày chết của người thân để say sưa trả chuyện nghĩa nhơn, danh vọng cho chính mình?"
"Tội nghiệp của ông bà đã chịu quá thảm thương nơi địa ngục, ngày đêm bị tra tấn, đang mong con cháu cầu siêu không ai làm. Ngược lại, mình chịu tội phạt mới lơi lơi một chút, ngáp ngáp một chút thì bị con cháu lại đè ra nhét thịt nhét máu vào miệng để kết thêm tội sát sanh! Ông bà vụng tu hành thì tự ông bà trả nợ đã đành, không ai cứu giúp được thì đành đi, đàng này chịu cực hình đủ cỡ để trả nợ, mới được một phần, đang tìm cách ngoi lên thì bị đàn con cháu nện một đạp chìm xuống địa ngục trở lại! Như vậy, mà thế gian vẫn cứ cho đó là hiếu! Báo hiếu gì kỳ vậy?"
Trong cuốn sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (trang 149–150), Cư sĩ Diệu Âm đã xác lập ranh giới chánh tà dứt khoát:
"Vấn đề dị đoan mê tín – Tập tục sai lầm:"
"j) Cha mẹ chết con cháu phải giết súc vật thết đãi thì vừa trả được chữ hiếu vừa trả trọn chuyện nhơn nghĩa thế gian. [✗ Sai]"
"k) Người giết hại sinh vật mang tội sát sanh, còn làm cho người chết nghiệp càng thêm nặng. [✓ Đúng]"
Nhiều gia đình ngày nay muốn thỏa hiệp với tập tục thế gian, bèn nghĩ ra phương cách xảo trá: trên bàn thờ thì cúng đĩa đồ chay, nhưng dưới bếp lại giết mổ gia súc gia cầm làm tiệc mặn linh đình thết đãi khách khứa nhậu nhẹt say sưa. Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 303), Cư sĩ Diệu Âm đã vạch trần tâm lý giả tạo này một cách đanh thép:
"Vấn đề giỗ chay, đãi mặn thì chẳng khác gì. Vì thật sự, tiếng là giỗ chay, chứ vài đĩa xào để trên bàn thờ, so với tràn ngập thịt cá trong bàn tiệc, thì mấy món xào trên bàn thờ chỉ là hình thức giả tạm, làm sao che lấp được rượu thịt ê hề, say sưa túy lúy? Hình thức trống rổng, tâm ý giả tạo, có cảm thông được gì! Bắt người ta cắt cổ mổ ruột để nhậu trong ngày giỗ mà gọi là giỗ chay. Thật là trớ trêu, ngang ngạnh!"
"Càng giả tạo càng làm cho các oan hồn của những chúng sanh bị giết hại càng thêm hung hãn, càng thêm căm thù. Thù chất thêm thù. Oán thù càng ngày càng khốc liệt!"
Thói khoe mẽ danh tiếng dòng họ, mở tiệc mặn đãi làng nước là sự vô minh cùng cực. Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 1) (trang 39), Cư sĩ Diệu Âm đã cảnh tỉnh:
"ngày ông Cố chết, nghe nói gia đình làm đám ma dài hàng tháng, bò, heo, gà, vịt giết liên tục để đãi. Cả làng đều khen: “Ôi! Nhà giàu sang, danh tiếng, thế lực, tốt phước...”. Nhà mình là từ đường, hàng năm mấy mươi đám giỗ, mỗi đám giỗ giết heo, giết gà, giết vịt... để đãi bà con (chứ không thì khó coi!), lại còn đem thịt, cá để lên bàn thờ cúng ông bà nữa. Đây là ví dụ thôi, còn nhiều thứ nữa lắm. Cha má thử tự nghĩ coi, mình làm vậy đúng hay sai? Là thiện hay ác? Là hiếu hay bất hiếu?"
Làm lành mà thiếu trí tuệ soi đường sẽ biến thành việc đại ác. Trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2) (trang 52), Cư sĩ Diệu Âm nhấn mạnh:
"Thực ra không riêng gì em mà hầu hết con người trên thế gian này không biết cách nào để báo hiếu. Họ sống bừa bãi, nghĩ đơn giản rằng làm một ít việc lành cho cha mẹ là báo hiếu, chứ thực ra làm lành mà không có trí huệ coi chừng việc lành của mình lại thành việc ác và gây thêm tội chướng nữa là khác. Ví dụ, nhiều người tới ngày giỗ thì giết heo gà để cúng, ngày đám cưới thì làm con heo quay để lên bàn thờ, cha mẹ đau bệnh thì giết heo bò để tế thần linh cầu cho giải nạn... những hình thức hiếu thảo đó phải chăng tạo nên nghiệp ác chồng chồng, oan gia trùng trùng, quả báo điệp điệp, biết ngày nào mới gỡ nổi!"
Thậm chí, nếu người mất vì nghiệp chướng nặng nề mà đã đầu thai vào loài súc sanh, việc sát sanh cúng giỗ của con cháu sẽ dẫn tới thảm kịch hận thù muôn kiếp không thể giải tỏa (sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, trang 302–303):
"Nếu họ đã đầu thai rồi, mà con cháu vẫn cứ giết hại chúng sanh để hồi hướng cho họ thì họ vẫn bị ảnh hưởng chứ làm sao tránh khỏi. Ví dụ, như một người chết đầu thai làm chó chẳng hạn. Đây là vì ngu muội mà sanh vào loài súc sanh."
"Con chó vì thương con cháu trong gia đình nên sẽ trở lại trong nhà để phục vụ cho con cháu."
"Chứ con cháu không chịu làm thiện lành, mà còn sát hại sanh vật đem cúng cho tấm hình đời trước của nó, rồi liệng xương cho nó ăn nữa. Trớ trêu không? Thậm chí, nhân ngày giỗ của chính nó trong đời trước, con cái lại bắt con chó đó làm thịt để nhậu nhẹt. Hãy nghĩ thử, oán nạn này sẽ dẫn tới đâu? Thân nhân đã biến thành oan gia trái chủ, tình thương đã biến thành hận thù, hận thù đời đời kiếp kiếp biết bao giờ mới giải tỏa đây?!..."
"Nếu người thân nhân biết làm thiện làm lành hồi hướng cho người đó, cầu cho họ dù đang ở trong cảnh giới nào, cũng nương theo công đức này, sớm tỉnh ngộ tu hành, Niệm Phật, cầu sanh Tịnh Độ. Nhờ lòng thành mà được Cảm Ứng, thì con chó đó có thể được hóa kiếp, hay siêu thoát."
Để ngày giỗ 100 ngày, giỗ đầu và giỗ hàng năm đem lại phước báu chân thật cho người đã khuất, con cháu nhất định phải đoạn tuyệt hoàn toàn tiệc mặn sát sanh. Gia đình nên nấu mâm cơm chay tinh khiết dâng cúng Phật và gia tiên, hoặc làm các việc thiện lành hồi hướng công đức.
Trong sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 11), điều quy định số 9 ghi rõ:
"9- Gia đình phải kiêng cữ sát sanh hại vật, dù là những loài vật nhỏ như ruồi, muỗi, kiến, gián, v.v... kể từ khi bắt đầu hộ niệm cho đến hết 49 ngày sau khi người bệnh ra đi. Khuyến khích phóng sanh, làm việc công đức để hồi hướng cho người ra đi. Khuyến khích gia đình ăn chay."
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 304), Cư sĩ Diệu Âm đã chỉ dạy phương pháp cúng giỗ chân thật đúng như pháp:
"Vậy thì, người biết tu hành, những ngày giỗ kỵ ông bà nên làm chay thanh tịnh mới tốt. Tụng kinh Niệm Phật hồi hướng công đức cho vong linh, cầu xin vong linh sớm siêu sanh Tịnh Độ. Nên giảm chế các hình thức ăn nhậu say sưa, tuyệt đối đừng sát hại sanh vật. Đừng nên lợi dụng ngày chết của ông bà, cha mẹ, mà giết hại sanh vật làm đám tiệc linh đình để trả ơn nghĩa thế gian. Nếu sơ ý, vừa tội nghiệp cho ông bà, vừa kết thêm nghiệp chướng cho chính mình. Nhân quả này không dễ gì trả được đâu."
"Không những vậy, nhân ngày giỗ kỵ này, con cháu nên ăn chay, phóng sanh, làm các việc thiện lành để hồi hướng công đức, cầu cho vong linh được tiêu nghiệp tăng phước. Chỉ cần nhang đèn, hoa quả với vài món tinh khiết để tỏ lòng thành kính. Nếu nhà nghèo quá, thì chén nước lạnh trong sạch với hoa quả, một nén hương là đủ để thiết lễ tưởng niệm rồi. Cần chi đến hình thức linh đình mà bị khó khăn."
"Mời đồng tu đến tụng kinh, Niệm Phật, hồi hướng công đức là tốt nhất, tiện nhất, đúng pháp nhất. Nên thành tâm khai thị, khẩn cầu vong linh sớm hồi đầu quy y Tam bảo, Niệm Phật cầu sanh Cực Lạc thì càng hay, càng chánh pháp."
"Ngày giỗ kỵ mà làm được các điều thiện lành này thì được nhiều chư Thiện Thần ủng hộ, gia trì. Nếu cứ sát sanh hại vật, làm việc sai với đạo pháp thì các vị Thiện Thần sẽ lánh xa, đây là điều không tốt cho gia đình trong tương lai vậy."
Việc cúng cầu siêu 49 ngày, 100 ngày hay cúng giỗ hàng năm thể hiện tấm lòng hiếu kính trước sau như một của con cháu. Dù người thân chưa vãng sanh hay đã có thoại tướng vãng sanh Tây Phương, việc tổ chức cúng giỗ chay thanh tịnh, tụng kinh niệm Phật hồi hướng đều đem lại đại lợi ích.
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 311), Cư sĩ Diệu Âm giải thích rõ:
"Cầu siêu 49 ngày, 100 ngày, phóng sanh, làm các việc lành hồi hướng cho người ra đi, đây là sự tự nguyện của người còn sống. Việc làm này thể hiện lòng hiếu nghĩa của con cháu đối với ông bà cha mẹ đã ra đi, thể hiện tâm thương kính trước sau như một."
"Nếu người thân bị chết, (nghĩa là không được Vãng Sanh Cực Lạc), Chắc chắn họ bị kẹt trong sáu nẻo luân hồi. Tệ hơn nữa, hầu hết bị lạc trong ba đường đọa lạc. Con cháu hãy thường tưởng người thân mà thành tâm cầu siêu cho họ. Đây là điều phải làm, rất cần. Hãy chí thành chí kính mà làm, đừng nên hỏi đi hỏi lại rằng có linh không? Có thiêng không? Có ích gì không?... Dù kết quả có được viên mãn hay không thì chúng ta cũng không nên bỏ qua. Vì đây là tâm hiếu kính."
"Nếu người thân được Vãng Sanh, thì ta cũng vì tâm hiếu kính mà làm cho trọn phận làm con cháu, đừng nên ngại ngùng. Tất cả những nghi tiết về tụng kinh Niệm Phật để cầu siêu, Các việc thiện lành, phóng sanh, v.v... chúng ta cũng nên làm và cố gắng làm với lòng chí thành chí kính để hồi hướng công đức cho họ."
Về sự phân định tỉ lệ thụ hưởng công đức, Cư sĩ Diệu Âm chỉ rõ người làm phước hưởng phần lớn, người mất nhận một phần nhỏ (trang 311):
"Thực tế, những việc làm này cho người quá cố thì ít mà cho chính ta thì nhiều, chính ta đều hưởng hầu hết công đức, còn người đã ra đi chỉ hưởng một phần thôi. Nếu tâm có thành cho mấy đi nữa, dù muốn đem công đức hồi hướng hết đi nữa thì người được hồi hướng chỉ có thể nhận được 1/7 là cùng, còn tất cả chính ta hưởng hết."
Đặc biệt, đối với người thân đã vãng sanh Cực Lạc thành Bồ Tát, lòng thành cúng dường chay thanh tịnh và niệm Phật của con cháu sẽ tạo nên mối đạo duyên vô cùng sâu nặng theo nguyên lý Cảm Ứng Đạo Giao, đạt được phước báu một vốn tỷ lời (trang 312):
"Ta có cúng giỗ, tưởng niệm, cầu siêu, lập bàn thờ cho họ hay không, không phải là điều quan trọng đối với họ, mà chính là rất quan trọng đối với chúng ta."
"Chân thành cúng dường, tức là CẢM. Công đức cúng dường sẽ được hồi đáp lại cho chúng ta, tức là ỨNG."
"Ta cúng dường lên các Ngài bằng công đức của một người phàm phu, các Ngài hồi đáp lại cho chúng ta bằng công đức của một vị Bồ Tát. Công đức của Bồ Tát sẽ lớn vô lượng vô biên. Nhờ sự hồi đáp này mà ta hưởng biết bao nhiêu phước lợi, nhờ công đức này mà ta hóa giải được vô lượng tội chướng. Rõ ràng, vô tình, chúng ta đang làm một cuộc trao đổi: “Một vốn Tỷ lời”. Thế gian chưa có món lợi nào sánh bằng."
"Trong kinh Phật nói, thành tâm niệm một câu A Di Đà Phật phá tan 80 ức kiếp nghiệp chướng sanh tử trọng tội. Chúng ta quỳ trước bàn thờ Phật, thành tâm cúng dường lên các Ngài một câu Phật hiệu, thì các Ngài liền hồi đáp cho chúng ta một cái ân đức bằng sự hóa giải ách nạn đến 80 ức kiếp nghiệp tội sâu nặng."
Cư sĩ Diệu Âm kết luận bằng lời dặn dò khẩn thiết (trang 313–314):
"Vậy thì, khi người thân khuất bóng, dù được Vãng Sanh hay không thì chúng ta cũng nên nhân ngày giỗ kỵ mà thiết lễ tụng kinh, Niệm Phật, làm việc thiện lành để hồi hướng công đức cho họ."
"Đối với người chưa được siêu sanh thì nhờ đó mà được giảm tội tăng phước, giúp họ có cơ duyên siêu sanh. Đối với người đã được siêu sanh, thì chính lòng thành của chúng ta sẽ được hồi đáp bằng những công đức lớn vô lượng. Nhất định có lợi, lợi người, lợi ta, không có gì phải ngại ngùng."
"Hãy đem lòng chí thành cầu nguyện cho tất cả đều được Vãng Sanh Cực Lạc quốc."
"Bắt Người Thân Chịu Thêm Nghiệp: Cúng Giỗ Sát Sanh, Tội Nghiệp Cho Vong Linh & Phương Cách Báo Hiếu Chân Chánh Đúng Pháp"
"Bắt Người Thân Chịu Thêm Nghiệp: Cúng Giỗ Sát Sanh, Tội Nghiệp Cho Vong Linh & Phương Cách Báo Hiếu Chân Chánh Đúng Pháp"
"04 - Lời khuyên song thân"
"Lá Thư Số 29: Niệm Phật: Con đường cứu mẹ!"
"Câu 27: Vấn đề dị đoan mê tín – Tập tục sai lầm:"
"Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (15 Điều Quy Định)"
"Cúng Giỗ Người Đã Vãng Sanh: Ý Nghĩa Cầu Siêu 49 Ngày, 100 Ngày & Cuộc Trao Đổi Phước Đức "Một Vốn Tỷ Lời" Với Bồ Tát Cực Lạc"
"Cúng Giỗ Người Đã Vãng Sanh: Ý Nghĩa Cầu Siêu 49 Ngày, 100 Ngày & Cuộc Trao Đổi Phước Đức "Một Vốn Tỷ Lời" Với Bồ Tát Cực Lạc"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →