Về vấn đề có nên vạch mí mắt, lay gọi hoặc lắc đầu xem người bệnh lúc hấp hối còn tỉnh hay không và những nguy hại khôn lường đến sự vãng sanh, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh Vấn Đáp, Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 & Tập 4, Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm phần Trắc Nghiệm và Giảng Ký Quyển 2 & Quyển 3).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 52), trước câu hỏi về việc người khai thị dùng hai ngón tay vạch mí mắt người bệnh đang mê man để ép nhìn Phật, Cư sĩ Diệu Âm phân tích rõ:
"Còn trong trường hợp mê man bất tỉnh thì nên khuyên con cháu trong gia đình lạy Phật cầu Phật gia trì, cầu giải oan gia trái chủ, cầu sám hối cho người bệnh thì hay hơn. Có thể khai thị lớn tiếng một chút để may ra người bệnh nghe được mà giác ngộ, sực nhớ lại câu Phật hiệu để niệm theo. Vạch mắt người bệnh có vẻ mạnh bạo quá, ép buộc quá, có thể làm họ bực mình, nên tránh. Khi đang hấp hối, đang lâm chung, nên tránh đụng chạm. Cần khai thị nhắc nhở Niệm Phật. Cần thêm nhân sự để Niệm Phật. Đừng nên ồn ào, kéo ghế, kéo bàn, không được khóc lóc, kêu réo, cần bình tĩnh và thành tâm niệm A Di Đà Phật cầu Ngài tiếp dẫn."
Cũng trong bộ sách vấn đáp này tại trang 7, Thầy chỉ rõ những sai lầm khi lay lắc, ép uổng người bệnh:
"Có nhiều khi người Hộ Niệm nhắc nhở mà có tính cách bắt buộc người bệnh phải niệm theo, cứ lắc đầu người bệnh, bắt họ phải mở miệng niệm theo, ép buộc họ phải mở mắt ra nhìn tượng Phật... đây cũng là điều không tốt. Nếu thấy người bệnh cứ ngủ hoài, thì lâu lâu cũng nên nhắc nhở họ cố gắng vùng lên kiên cường niệm Phật, vui vẻ khích tấn họ là điều tốt. Tuy nhiên, nhiều khi người bệnh quá mệt mỏi thì cũng cần cho họ nghỉ một chút, hoặc khuyên họ thầm niệm theo. Chú ý giúp họ giữ vững ý nguyện niệm Phật, chứ không thể bắt buộc họ được."
"Nhiều người hướng dẫn người bệnh mà cứ hỏi nhiều quá, bắt bệnh nhân phải trả lời liên tục, cũng không tốt! Hãy nên nói ngắn, vui vẻ một vài phút là đủ, rồi niệm Phật là được. Hỏi người bệnh nhiều quá làm họ dễ loạn tâm."
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2) tại trang 129, Thầy giải thích tình cảnh đau buốt khi thân xác đang phân rã và tai họa từ việc đụng chạm:
"Bên trên thì lo về người ngỗ nghịch, ở đây nói điều ngược lại, những người con hiền lành hiếu thảo, quá thương cha mẹ, nhưng chưa hiểu đạo, coi chừng có thể cũng là một mối đại họa cho người ra đi. Sự trở ngại này không do sự bướng bỉnh, lỗ mãng mà chính vì quá thương mà không kềm chế được những hành động dại khờ gây nguy hại rất lớn cho cha mẹ mình. Cụ thể, những điều lỗi lầm thường mắc phải như: ồn ào, khóc lóc, kêu réo, kể lể nỗi bi thương, ôm ấp, trì kéo, lay động thân thể... lúc lâm chung. Những hành động này chắc chắn không tốt cho người ra đi, đại kỵ cho việc vãng sanh, tối nguy hại cho thần thức! Muốn cho người thân được tái sanh về các cảnh giới thiện lành tốt đẹp, thì tuyệt đối đừng để xảy ra những cảnh trạng trên."
"Tại sao bị nổi giận? Chính yếu là do con cháu không hiểu đạo lý, vì quá thương nên cứ ôm, nắm, trì, kéo, va chạm mạnh vào thân thể người lâm chung mà gây ra cảnh huống này. Lúc đó thân thể đang ở trạng thái tứ đại phân ly, từng tế bào một bị phân ly đến tê tái, nếu ta vô ý cứ va chạm mạnh đến sẽ làm đau đớn kinh khủng. Người ra đi muốn yên tĩnh, nhưng người thân cứ đụng chạm. Họ muốn ngăn cản con cái nhưng cản không được thành ra nổi giận mà chết, chết rồi vẫn còn giận vì người thân cứ tiếp tục lôi kéo không để họ yên ổn ra đi."
Tại trang 96 của sách Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Cư sĩ Diệu Âm nhấn mạnh việc đụng chạm lúc này chẳng khác nào cực hình tra tấn:
"Một người khi đã tắt hơi, mà bị vằn vọc, đụng chạm, hành hạ đến thân xác là một đại tai họa cho họ. Trong pháp Hộ Niệm cho người lâm chung, chư Tổ đưa cái lỗi lầm này lên hàng đầu. Nghĩa là cấm tuyệt đối mọi hành động đụng chạm vào thân thể của người vừa mới chết. Khi tắt hơi xong, phải để yên thân xác, không được đụng chạm vào ít ra cho tới 8 giờ. Trong thời gian 8 giờ đồng hồ mà đụng chạm vào xác thân, người chết rất dễ bị đọa vào những cảnh giới tồi tệ nhất trong ba đường ác."
"Khoảng thời gian này là thời gian thần thức đang tìm cách xuất ra khỏi xác thân. Tinh thần bất an, thân xác đau buốt. Nếu bị đụng chạm người chết sẽ bị đau đớn không chịu nổi, dễ sanh tâm sân nộ, giận dữ. Ra đi trong cơn giận dữ dễ chui vào địa ngục. Người thế gian, thường nghĩ rằng, một người đến lúc tắt hơi xong là hết, thân xác đó không còn cảm giác gì nữa."
"Thật là một điều sai lầm!"
"Thời gian này, nếu bị đụng chạm vào sẽ gây đau đớn đến rợn người. Nếu sơ ý, cứ tiếp tục đụng chạm thì dễ làm cho họ nổi tâm sân nộ. Một cơn sân nộ nổi lên, thần thức nương theo lực đó mà xuất ra. Sân giận là nhân chủng của địa ngục. Một niệm sân giận cuối cùng này sẽ xác định tương lai của họ trong cảnh giới tối tăm nhất, Địa ngục. Chính vì vậy, xin đừng nên tắm rửa, lau mình, đừng nên thay áo thay quần, đừng thoa son đánh phấn, đừng nên ôm ấp xoa nắn, đừng chích thuốc ướp thân, đừng rút kim, đừng sửa thân, v.v... ít ra trong 8 tiếng đồng hồ. Nếu để yên đến 12 giờ thì tốt hơn, an toàn hơn."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 3) tại trang 74, Thầy giải thích rõ hơn về sự bám chấp của thần thức vào từng sớ thịt:
"Khi một người chết đi nhưng thần thức của người đó không bao giờ chết, và thường còn bị vướng mắc trong thân xác đó. Trong lúc thần thức đang trăn trở, gồng mình với sự đau khổ từ thể xác lẫn tinh thần để thoát ra khỏi xác. Vì nhiều đời nhiều kiếp mê mờ, đời này không tu hành đúng cách, nên mê càng thêm mê mà cứ bám chặt vào cái xác thân vô thường đó, bám vào từng khúc xương từng sớ thịt với tâm trạng đau xót ê chề!..."
"Khi bị đụng chạm vằn vọt đến thân xác họ sẽ tạo nên sự đau đớn kinh hoàng hơn, hãi hùng hơn. Chính vì thế, mọi sự đụng chạm đến thân xác trong khoảng thời gian vừa mới tắt hơi sẽ làm cho thần thức vừa hãi kinh, vừa giận tức. Đây chính là cái duyên đưa họ vào những cảnh giới đọa lạc vô cùng tối tăm, vô cùng xấu ác. Chúng sanh bị đọa lạc nhiều lắm, nhiều lắm vì sự sơ ý đụng chạm vào xác thân của họ quá sớm. Mong chư vị hiểu thấu tình huống tội nghiệp này mà tránh đi, nhất định đừng phạm phải nữa."
Trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 4) tại trang 24, Thầy tha thiết cảnh tỉnh về tình thương thiếu trí huệ của người thế gian:
"Nhiều tình cảm, biết thương người, có lòng từ bi chưa phải là đủ! Người thế gian mỗi khi người thân chết, họ khóc than, níu kéo, lay động, vạch mắt, vạch mồn... họ làm đủ cách trên thân người mới chết. Vì quá nhiều tình cảm, quá thương tiếc người thân mà họ không đành lòng để người thân an lành nhắm mắt ra đi. Theo như kinh Phật nói, những hành động này gây đau đớn vô cùng cho người chết về cả thể chất lẫn linh hồn. Chính những hành động phũ phàng này tạo ra cái nhân chủng xấu dẫn đến sự đọa lạc cho người thân yêu trong chốn đại hiểm nạn! Từ bi đa họa hại! Có hiếu, có tình, có nghĩa nhưng vô tình tạo ra hậu quả bất hiếu, bất tình, bất nghĩa! Thật quá oan uổng!..."
Nỗi đau xót ấy được Cư sĩ Diệu Âm kể lại qua một câu chuyện có thật trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2) tại trang 135:
"Trước đây Diệu Âm gặp một người, cũng thường đi chùa lễ Phật. Ngày đó trong một dịp lễ đến chùa gặp nhau và kể lại một chuyện buồn vừa xảy ngay trong gia đình, đứa con gái đầu lòng mới 37 tuổi vừa mới bị tai nạn giao thông, đưa vào bệnh viện cấp cứu, nhưng không cứu được và bị chết. Người đó tâm sự trong dòng lệ: - Trời ơi!... Cháu còn quá trẻ mà chết sớm thật làm chú quá đau lòng!... Nhưng lúc cháu nó chết, mấy đứa con của cháu, vì quá thương mẹ, nên đứa này thì vạch mắt, đứa kia thì véo má, một đứa thì kéo chân kéo tay mẹ nó mà than khóc thảm thiết. Thấy vậy chú cũng được an ủi phần nào, vì dù sao cháu nó cũng được ra đi trong tình hiếu thảo thương tiếc của con cái!..."
"Xin thưa với chư vị, đứng nghe lời tâm sự này mà Diệu Âm vừa đau quặn thắt, vừa có cảm giác kinh hoàng! Nhưng trước hoàn cảnh đau buồn của một người cha vừa mất đứa con, mình không dám mở một lời khuyên nhắc. Chư vị thấy không, một đời đi chùa gọi là để tu hành, nhưng mấy ai hiểu được thế nào là đúng? Thế nào là sai? Thế nào gọi là cứu giúp người thân cho trọn tình trọn nghĩa? Thế nào gọi là vô tình đày đọa người thân vào trong những cảnh khổ nạn đớn đau?!... Từ bi rất đáng quí nhưng đâu phải là tất cả, nếu thiếu trí huệ thì long từ bi dễ tạo nhiều cảnh họa hại! Tình thương rất cao cả nhưng chưa đủ đâu, nếu không hiểu Phật Pháp thì tình thương dễ vô tình tạo nên không biết bao nhiêu cảnh tượng thương tâm đau khổ cho nhau mà không hay biết!..."
"Nói chung, khóc than, ôm nắm, lay động thân xác người vừa mới chết sẽ làm đau khổ cho họ vô cùng chư vị ơi!... Nhận lấy sự đau đớn cùng cực này, đối với người đã tắt hơi rồi, họ không biết cách phản ứng nào khác hơn là khởi tâm tức tưởi, sân nộ, đây là cái duyên rất xấu, dẫn tới những cảnh giới vô cùng tệ hại trong ba đường ác."
"Một người vừa mới tắt hơi xong mà đụng chạm vào thân xác của họ khiến họ bị đau đớn chẳng khác gì như một sự hành tội, tra tấn. Bị tra tấn hay hành tội lúc còn khỏe thì người ta còn có thể chạy tránh hay lên tiếng van xin, chứ tra tấn lúc đã tắt hơi thì họ chỉ nằm mà chịu trận. Chính vì quá đau đớn, quá bức xúc nên người chết khởi tâm căm thù, tức giận, trạng thái này thường khiến cho thần thức của họ dễ dàng chiêu cảm thẳng vào địa ngục, vô cùng bi thảm mà nhiều người không hay."
Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) tại trang 117, Câu 23 xác định rõ những quy tắc căn bản qua câu hỏi tổng: "Những điều mà mọi gia đình cần nên chú ý về hộ niệm:":
"k) Lúc tắt hơi cần than khóc, lay động, níu kéo... để giúp cho người chết đỡ tủi thân. [✗ Sai]"
"l) Lúc tắt hơi mà than khóc, lay động, níu kéo... sẽ làm cho người chết dễ bị đọa lạc vào ba đường ác. [✓ Đúng]"
"n) Đụng chạm vào xác thân quá sớm là vô tình tra tấn người chết, làm cho họ bị nạn rất nặng, đời kiếp tương lai chịu nhiều khổ đau. [✓ Đúng]"
"p) Xin đừng đụng đến thân xác vừa mới tắt hơi, không kêu khóc ồn náo. Hãy thành tâm niệm Phật cầu Phật tiếp độ vãng sanh mới tốt. [✓ Đúng]"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 15: Không được cưỡng bức người bệnh"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 02: Những sơ xuất thông thường khi Hộ Niệm"
"Hộ Niệm Vấn Đáp 26: Oan Gia!"
"Câu 23: Những điều mà mọi gia đình cần nên chú ý về hộ niệm"
"Lá Thư Số 66: Chướng ngại lâm chung & Chân thật hiếu đạo"
"Tọa Đàm 062: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì?"
"Lá Thư Số 38: Hộ Niệm và Gia Đình!"
"Tọa Đàm 113: Khảo sát Chánh Kiến – Người không hiểu đạo thường vô tình tạo duyên đọa lạc cho người chết (Vấn đề 13)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →