Về vấn đề cách phân chia ca trực hộ niệm để giữ câu Phật hiệu liên tục không bị gián đoạn, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã chỉ dạy tường tận qua các bộ chánh văn (Khuyên Người Niệm Phật Tập 2 trang 119, Khuyên Người Niệm Phật Tập 3 trang 127, Khảo Sát Chánh Kiến Trắc Nghiệm Câu 11 trang 137, Câu 25 trang 120, Câu 32 trang 126, Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm trang 13, Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh Vấn Đáp trang 28, 38, 147, cùng Giảng Ký Quyển 2 trang 283 và Giảng Ký Quyển 4 trang 233).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trước hết, ban hộ niệm và thân quyến cần thấu hiểu bản chất của việc trợ niệm liên tục suốt ngày đêm, tránh nhầm lẫn giữa giai đoạn người bệnh còn yếu với thời điểm lâm chung thực sự. Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Khảo Sát Chánh Kiến (Trắc Nghiệm), tại câu hỏi số 25 (trang 120): "Hộ niệm 24/24 là như thế nào?", Thầy đã chỉ rõ những quan niệm đúng và sai:
"CHƯƠNG 6: HƯỚNG DẪN - KHAI THỊ"
""
"Câu 25 (Trang 120):"
"Hộ niệm 24/24 là như thế nào?"
""
"a) Khi người bệnh quá yếu, người nhà phải túc trực bên người bệnh 24/24 để chăm sóc, nhắc nhở niệm Phật. Khi người bệnh cần nghỉ phải để họ nghỉ và người nhà theo dõi, niệm Phật nhỏ bên cạnh. [✓ Đúng]"
""
"b) Khi tới giai đoạn hấp hối thì BHN phải chia phiên hộ niệm liên tục 24/24. [✓ Đúng]"
""
"c) Khi thấy người bệnh đã yếu, thì BHN cắt cử mỗi ca 2 giờ thay phiên nhau niệm liên tục và bắt người bệnh niệm Phật không gián đoạn. [✗ Sai]"
Tiếp tục làm rõ sự phân định này nhằm giảm thiểu chướng ngại khi hộ niệm, tại câu hỏi số 11 (trang 137 – 138): "Để giảm thiểu chướng ngại khi hộ niệm:", Thầy khẳng định trách nhiệm của gia đình và thời điểm ban hộ niệm chính thức chia phiên túc trực:
"CHƯƠNG 7: SƠ SUẤT KHI HỘ NIỆM"
""
"Câu 11 (Trang 137 – 138):"
"Để giảm thiểu chướng ngại khi hộ niệm:"
""
"g) Khi thấy người bệnh yếu thì BHN phải chia ca hộ niệm liên tục 24/24. [✗ Sai]"
""
"h) Khi hộ niệm 24/24 phải yêu cầu người bệnh thức suốt để niệm Phật với BHN. [✗ Sai]"
""
"i) Người bệnh quá yếu, BHN tăng cường ca hộ niệm, gia đình cần có người ở sát bên cạnh 24/24 để niệm Phật và báo cho P/T BHN mọi diễn biến. [✓ Đúng]"
""
"j) Đến giai đoạn hấp hối thì BHN phải thay phiên hộ niệm 24/24. [✓ Đúng]"
Đặc biệt, trong sách Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh – Vấn Đáp (trang 28 – 29), khi giải đáp thắc mắc về trường hợp nhân lực có hạn, Thầy nhắc nhở tinh thần phối hợp giữa ban hộ niệm và gia đình người bệnh:
"Hộ Niệm 24/24 có nghĩa là người bệnh hoặc người lâm chung phải được Hộ Niệm 24/24 chứ đâu phải người Ban Hộ Niệm phải có mặt 24/24. Mình tham dự trong khả năng cho phép của mình. Người thân trong gia đình cần phải đảm trách nhiều hơn nữa. Còn Ban Hộ Niệm thì phân chia người tới phụ Hộ Niệm, chứ có cách nào khác hơn."
Để câu Phật hiệu duy trì thông suốt mà các thành viên không bị đuối sức hay gục ngủ vào cuối ca, Thầy hướng dẫn cách đổi ca so le vô cùng thiện xảo. Trong tác phẩm Khuyên Người Niệm Phật (Tập 2), Lá Thư Số 37 (trang 119 – 121), Thầy chỉ dạy cặn kẽ:
"Bệnh càng nặng càng tăng thêm thời niệm Phật. Nhưng một khi người bệnh đã quá yếu, nghĩa là có thể phải lâm chung, thì sự hộ niệm không thể chia thành thời khóa nữa, mà phải niệm Phật liên tục 24 giờ không được ngưng nghỉ cho đến lúc vãng sanh và phải tiếp tục như vậy cho đến ít ra cũng sau tám giờ mới được chấm dứt. Cụ thể ta có thể chia ra ba giai đoạn hộ niệm như sau:"
"*) Những lúc trước lâm chung: Hãy chia phiên nhau hộ niệm liên tục không gián đoạn. Lúc nào cũng phải có vài người ở sát bên cạnh bệnh nhân để hộ niệm. Không nên đông quá, từ 2 đến 4 người là đủ, vì phải cần dưỡng sức để chuẩn bị cho lúc lâm chung và lo liệu nhiều chuyện khác. Chia phiên nên thực hiện so le, ví dụ một nửa thay phiên vào giờ lẻ: 1,3,5... giờ, nửa khác thay phiên lúc 2,4,6... giờ để lúc nào bên cạnh người bệnh cũng có người cũ và người mới, như vậy mới tránh tình trạng cả nhóm buồn ngủ vào lúc cuối phiên mà buông lơi câu Phật hiệu có thể gây nguy hiểm cho người bệnh. Nên nhớ, đôi khi chỉ vì một chút sơ ý này mà uổng công hộ niệm và tội nghiệp cho người ra đi!... Hộ niệm những lúc này không cần những nghi thức bình thường, tất cả đều chỉ niệm Phật mà thôi."
Đến thời khắc chuyển tiếp của sự hộ niệm, Thầy chỉ dạy toàn ban tập trung lực lượng và giữ vững nhịp điệu trang nghiêm:
"*) Ngay thời điểm lâm chung: Tối quan trọng, tất cả mọi nỗ lực hộ niệm phải dồn vào thời điểm này. Khi thấy tình trạng lâm chung sắp tới, thì mọi người nên tề tựu lại để cùng nhau niệm Phật. Phải niệm thật đều, tốt nhất cần một cái khánh để giữ nhịp chung, không được niệm tự do. Niệm tự do, kẻ nhanh người chậm, sẽ làm loạn tâm người đi, nhất định cố gắng phải tự điều chỉnh âm điệu và tốc độ cho đều, vì tâm nguyện cứu người cần nhắc nhở nhau không nên tự ái."
"Để tránh tình trạng lộn xộn khi vãng sanh, gia đình nên tin tưởng người hộ niệm, trước đó nên giao trọn vẹn việc hộ niệm cho một người có kinh nghiệm hoặc có uy tín điều khiển sự hộ niệm. Người giữ phần chủ lễ hộ niệm phải sáng suốt lo liệu mọi thứ, như: tinh thần người hộ niệm, ngăn cản người ngoài vào thăm, nhắc nhở không được khóc, chuẩn bị những tờ cáo thị dán ngoài cửa để tránh sự vô tình hay bất cẩn gây trở ngại cho sự vãng sanh, v.v..."
"*) Sau khi lâm chung: Phải tiếp tục hộ niệm ít nhất tám tiếng đồng hồ. Trong suốt thời gian này không được đụng chạm đến thân thể, không được sửa lại tư thế nằm. Nên nhẹ nhàng đắp mền cho ấm thân, (tịnh tông học hội thì họ đắp mền “Quang Minh”), không nên đắp trùm qua khỏi đầu, không được kêu tên người đi. Nói chung, tất cả mọi người chỉ thành tâm niệm Phật, tâm tâm đều cầu nguyện A Di Đà Phật đến tiếp dẫn vãng sanh. Sau tám tiếng đồng hồ, tất cả mọi chuyện đã ổn định thì không còn ngại gì nữa."
Bổ sung thêm về việc bố trí vị trí đứng và ổn định không gian xung quanh người bệnh, trong sách Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 58 (trang 127 – 128), Thầy căn dặn:
"*) Tránh di chuyển nhiều: Trưởng Ban Hộ Niệm nên biết cách sắp xếp vị trí người hộ niệm, tránh di chuyển nhiều trong lúc hộ niệm. Tốt nhất là đứng chung quanh để bệnh nhân quay hướng nào cũng thấy có người bảo vệ mình. Tuy nhiên phải tùy trường hợp chứ không thể khiêng giường bệnh nhân đi được. Nên đổi ban theo cách so le để lúc nào cũng có người cũ và người mới bên cạnh bệnh nhân, giúp sự hộ niệm khỏi bị gián đoạn hay buồn ngủ. (Xin xem thêm sự hộ niệm ở tập KNNP 2)"
Về quy mô tổng số người tham gia túc trực, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 075 (trang 283 – 284), Thầy khuyên không nên tập trung quá đông trong phòng bệnh:
"Thường thường cỡ chừng 10 người là hộ niệm tốt, lên tới 20 người là cũng bắt đầu nhiều, không nên quá đông mà khó sắp xếp vị trí ổn định. Nếu ban hộ niệm có nhân lực mạnh mẽ, hãy chia phiên nhau để sự hộ niệm được đều hòa, và bền lâu hơn. Hơn nữa, đối với những căn phòng hẹp, nhiều người quá thường bị thiếu không khí để thở, cũng có thể gây bất tiện cho gia đình và người bệnh."
Về thời gian của mỗi ca trực và cách xử lý khi chuyển giao, sách Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh – Vấn Đáp (trang 38 – 40) ghi rõ lời Thầy dạy về thời lượng khoảng hai tiếng đồng hồ và sự hồi hướng khi thay ca:
"Khi tắt hơi thì người Hộ Niệm bắt đầu niệm mạnh, nhanh hơn, đông người hơn một chút rất tốt. Niệm khoảng hai tiếng đồng hồ nên thay ca khác. Mỗi lần thay nên nhớ hồi hướng công đức cho họ. Khi thay ca, thì ca khác sẽ niệm, niệm chậm hay nhanh sau đó đều được, nghĩa là trở lại bình thường, tùy theo sức niệm chung. Chú ý nên niệm đều và thành tâm là được."
Nhằm giữ cho âm điệu không bị chênh lệch hay lạc giọng giữa các ca trực, trong sách Niệm Phật Hộ Niệm Vãng Sanh – Vấn Đáp (trang 147 – 149), Thầy chỉ dạy phương pháp nương theo máy niệm Phật để hòa âm nhịp nhàng:
"Niệm Phật Hộ Niệm có thể mở máy niệm Phật rồi mọi người cùng niệm theo, nhờ tiếng máy giữ nhịp và âm điệu ổn định, tránh tình trạng người bắt giọng niệm Phật quá cao hay quá thấp sau mỗi lần thay ca hay hồi hướng công đức. Nên chọn máy có âm điệu hợp với người bệnh, nghĩa là, âm điệu nào mà lúc sanh tiền người bệnh thường dùng hoặc thích nghe thì rất tốt, chứ không phải dùng âm điệu của Ban Hộ Niệm thích."
"Tiếng Niệm Phật Hộ Niệm rất cần hợp nhất với nhau, âm thanh phải hòa với nhau cả về tốc độ lẫn âm giọng. Không được để tình trạng người niệm nhanh, kẻ niệm chậm. Không được tùy tiện người này niệm cao người kia niệm thấp. Nếu có lúc người bắt giọng đã bị lạc, thì người tổ trưởng nên báo cho mọi người ngưng niệm, để bắt giọng lại cho hòa với mọi người."
Bên cạnh đó, quy tắc bàn giao ca trực đòi hỏi sự cẩn trọng nghiêm ngặt, người ca trước không được vội vã rời vị trí khi chưa có người kế tiếp thay thế. Tại sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Khảo Sát Chánh Kiến (Trắc Nghiệm), câu hỏi số 32 (trang 126 – 127): "Sau khi tắt hơi là thời khoảng rất quan trọng, người khai thị nên:", Thầy khẳng định:
"CHƯƠNG 6: HƯỚNG DẪN - KHAI THỊ"
""
"Câu 32 (Trang 126 – 127):"
"Sau khi tắt hơi là thời khoảng rất quan trọng, người khai thị nên:"
""
"d) Mỗi lần thay phiên nên hồi hướng công đức và khai thị thêm nhắc nhở hương linh đi vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"e) Phải chờ ca sau sẵn sàng rồi mới được rời đi. [✓ Đúng]"
Để bảo toàn năng lượng và giữ gìn đạo tràng thanh tịnh, các thành viên cần tuân thủ nghiêm túc nội quy khi kết thúc ca trực hoặc trong thời gian chờ tới phiên. Sách Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 13 – 14) quy định rõ ràng trong các điều khoản nội quy:
"4. Khi xong ca hộ niệm, thành viên không được lưu lại tâm sự riêng với gia đình hoặc người bệnh mà gây thêm bận rộn cho họ. Không được tự ý hướng dẫn người bệnh theo kiểu thế gian như: Thăm hỏi bệnh tình, cầu chóng bình phục, lo lắng về thuốc thang, thăm hỏi nóng lạnh, v.v…"
"11. Trong lúc chờ thay ca, người hộ niệm không nên phụ vào việc nhà như: nấu nướng, thái rau... Không lo vào việc chăm sóc bệnh nhân như: Thay áo quần, vệ sinh người bệnh, v.v… Người hộ niệm nên giữ tâm thanh tịnh niệm Phật để tạo công đức hồi hướng cho người vãng sanh là tốt nhất. (Trừ phi quá đặc biệt)."
"13. Niệm Phật có thể là 6 chữ (Nam Mô A Di Đà Phật) hoặc 4 chữ (A Di Đà Phật) tùy thuận theo người bệnh. Âm giọng niệm Phật phải rõ ràng, hòa nhịp với nhau. Mỗi thành viên phải tự kiểm lấy âm giọng của mình, không được tự ý niệm nhanh hơn hoặc chậm hơn. Những người có âm giọng quá sắc hoặc quá trầm phải tự kiềm chế âm lượng, nên ngồi xa, niệm nhỏ tiếng, hoặc tuân theo sự hướng dẫn của Hộ Thất hoặc người điều hành."
Khép lại lời dặn dò về sự phân công chuyên trách và trật tự của toàn ban, trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 190 (trang 233 – 234), Thầy tha thiết nhắc nhở:
"Chư vị nên nhớ cho, sự trật tự về hộ niệm phải được tôn trọng thì cuộc hộ niệm mới dễ thành công. Mỗi người có một trách nhiệm, người không có trách nhiệm hãy nhiếp tâm niệm Phật cầu Phật gia trì là được rồi, đừng nên tự động xen vào nhiều việc quá mà làm rối tung lên, có thể đưa đến hiệu quả không được hay lắm. Người khai thị lo phần khai thị, người hộ thất lo phần hộ thất, người điều hành chia phiên lo việc điều hành chia phiên, v.v… mỗi người một phận sự, lo cho tròn phận sự của mình mới tốt."
"Lá Thư Số 37: Tổng quát về sự Hộ Niệm! (Mục 5: Sự Hộ Niệm Diễn Tiến Như Thế Nào?)"
"Lá Thư Số 58: Ban Hộ Niệm! (Mục: Tránh di chuyển nhiều & Đổi ban so le)"
"Câu 32 (Trang 126 – 127): Sau khi tắt hơi là thời khoảng rất quan trọng, người khai thị nên"
"Câu 25 (Trang 120): Hộ niệm 24/24 là như thế nào?"
"Câu 11 (Trang 137 – 138): Để giảm thiểu chướng ngại khi hộ niệm"
"Nội Quy Cho Thành Viên Ban Hộ Niệm (15 Điều)"
"Hỏi về việc khi hộ niệm nên niệm nhanh hay chậm và cách niệm lúc lâm chung hấp hối"
"Trong Lúc Ngồi Hộ Niệm Có Cần Mở Máy Niệm Phật Không Và Âm Thanh Có Cần Đồng Nhất Không?"
"Hỏi về việc xử lý khi có hai ca hấp hối cùng lúc trong khi Ban Hộ Niệm chỉ có 8 người"
"Tọa Đàm 075: Không Dùng Địa Chung, Loa Micro & Tránh Bao Đồng Việc Gia Đình (Câu 34i, 34j, 34k, 34l, 34m)"
"Tọa Đàm 190: Những Điều Cần Ghi Trong Di Chúc Hộ Niệm – Ý Nguyện Vãng Sanh & Chọn Ban Hộ Niệm (Câu 8f)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →