Về vấn đề Ban Hộ Niệm có được nhận phong bì thù lao, tiền xăng xe hay cúng dường không, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Khuyên Người Niệm Phật Tập 3: Lá Thư Số 58 và Phụ Lục; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 2: Tọa Đàm 059 và 077; Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 4: Tọa Đàm 186; Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp: Vấn Đề 5; Sách Trắc Nghiệm: Chương 5 Câu 1 và Phụ Lục IV; Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm: Điều 10).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong bộ Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), tại Tọa Đàm 077, khi giải đáp vấn đề ban hộ niệm có nên nhận tiền trả ơn để gia đình khỏi ái ngại hay không, Thầy nhấn mạnh nghiêm huấn của chư Tổ Sư (trang 291):
"34(t): Ban hộ niệm nên nhận tiền trả ơn để tránh cho gia đình khỏi bị ái ngại."
"Đúng hay sai? – [✗ Sai]. Vô cùng sai đấy! Sai vô cùng đấy!... Có người nói, nếu đi hộ niệm mà mình không nhận tiền thì gia đình sẽ ái ngại. Vì không sòng phẳng nên người ta không dám mời. Ồ!... Không mời là vì duyên người ta không có, còn người hộ niệm nhận tiền thù lao từ gia chủ thì nhất định không làm đúng theo lời Tổ dạy. . Chính việc làm không liên quan đến tiền bạc là điểm tự hào của người hộ niệm đấy."
Tiếp nối tinh thần nghiêm túc ấy, trong Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Lá Thư Số 58, Thầy nhắc lại lời chỉ dạy của Ngài Cư sĩ Lý Bỉnh Nam về những điều ban hộ niệm không được làm (trang 130):
"*) Không phiền hà việc ăn uống, không nhận tiền lì xì: Đây là hai điểm chính mà Ngài Lý Bỉnh Nam nhấn mạnh. Hãy tự đem nước uống và thức ăn theo, đừng đòi hỏi tang chủ cung phụng việc ăn uống. Hộ niệm xong thì lo về đừng “cà kê” trà nước mà làm bận bịu cho chủ nhà. Không được nhận bất cứ một hình thức lì xì hay quà cáp nào. Nếu vị nể nhận lấy thì sẽ thành lệ tục. Ban Hộ Niệm mà nhận tiền của tang chủ, thì theo như Ngài Lý Bỉnh Nam nói: “là kẻ phản đồ, lừa thầy diệt tổ”."
Cũng trong phần Phụ Lục của Khuyên Người Niệm Phật (Tập 3), Thầy cảnh báo nguy hại sâu xa khi người hộ niệm phá lệ nhận phong bì lì xì (trang 202):
"Người trợ niệm cần phải lưu ý hai điểm: 1- Tự mình đem cơm theo, đừng làm phiền tang chủ. Có thể uống trà, nước của họ. 2- Chớ bao giờ nhận tiền (lì xì). Điểm này tuyệt đối không được phá lệ."
"Một khi phá lệ, nếu không có nhận được tiền lì xì, thì tâm sẽ không tập trung, không thành tâm để niệm, lúc đó việc trợ niệm sẽ biến thành việc mua bán. Đây là điều phá hoại Phật pháp! Ngay đến việc nhận quà cũng không được. Người tại gia đi trợ niệm, lấy tiền tức là tạo tội và nghiệp. Lấy tiền của người khác thì ban trợ niệm này coi như hỏng hết! Mọi người phải học theo Ấn Tổ, nếu không sẽ là kẻ phản đồ. Không tuân thủ theo qui tắc là lừa Thầy diệt Tổ vậy!"
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), Tọa Đàm 077, Thầy chỉ rõ ngay khi gặp mặt gia đình cần công khai lập trường vô vị lợi để bảo đảm tâm thanh tịnh cứu người (trang 291):
"Trước khi nhận một ca hộ niệm, gia đình cần phải hội họp lại đầy đủ để chúng ta bàn thảo nghiêm chỉnh, nói rõ các điều kiện, trong đó cái điểm đầu tiên cần nói là ban hộ niệm hoàn toàn thiện nguyện tới giúp cho người thân của chư vị có cơ duyên siêu vượt qua tất cả khổ nạn, vãng sanh Tịnh Độ. Ban hộ niệm không nhận một đồng thù lao hay quà cáp nào cả. Nói rõ ràng điều này cho gia đình biết, ban hộ niệm vì lòng từ bi mà hộ niệm, muốn đem pháp Phật vi diệu này để giúp người bệnh có được cơ duyên vãng sanh thành đạo, chứ không vì một lợi nhuận nào. Ban hộ niệm chỉ mong tạo được công đức tiễn đưa người vãng sanh viên mãn và lấy đó làm công đức hồi hướng cho chính mình sau cùng cũng được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, tất cả đều đồng trọn thành Phật đạo."
Thầy giảng giải thêm về công đức cứu một phàm phu thành Phật và nêu tấm gương niệm Phật vãng sanh cao đẹp (trang 291):
"Người hộ niệm nên nhớ, hộ niệm tiễn đưa một người vãng sanh là giúp một phàm phu thành bậc Chánh Giác, công đức này vô lượng vô biên, nếu đem công đức ấy hồi hướng về Tây Phương Cực Lạc thì đạo nghiệp của chúng ta tự nhiên thành. Nếu người hộ niệm ý nguyện vãng sanh không thối chuyển, thì chúng ta cũng sẽ được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Bà Cụ bán bánh ú ở Sài Gòn, mười mấy năm trường chỉ biết bán bánh ú, rồi tối về niệm Phật hộ niệm trước người bệnh mà bà biết ngày giờ vãng sanh, khi ra đi Cụ vẫy tay chào từ biệt mọi người rồi theo Phật đi về Tây Phương Cực Lạc. Xin đừng khinh thường công đức niệm Phật hộ niệm bên người bệnh. Công đức này lớn vô lượng vô biên đấy. Hộ niệm phải thành tâm thì chư vị mới có công đức viên mãn."
Đồng thời, tại Tọa Đàm 059 cùng quyển sách trên, Thầy khẳng định tâm nguyện không vụ lợi của ban hộ niệm khi đến với tha nhân (trang 109):
"Chư vị thấy đó, ban hộ niệm vì tâm từ bi thương người mà đến, chưa bao giờ dám nhận một đồng ơn nghĩa của gia chủ, nhưng đâu phải hễ từ bi phát tâm thiện nguyện làm đạo thì lúc nào cũng được suôn sẻ. Cho nên, đã thiếu duyên rồi thì không dễ gì cứu giúp được nhau đâu. Khó lắm đấy chư vị ơi!..."
Sang đến Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4), Tọa Đàm 186, Thầy căn dặn điều tiên quyết khi phổ biến quy định cho thân nhân gia đình người bệnh (trang 213):
"Xin xem tiếp bản quy định cho gia đình. Cụ thể gia đình cần chú ý những điểm gì sau đây: - Hộ niệm hoàn toàn vì lòng thiện nguyện của ban hộ niệm. Gia đình tuyệt đối không cần bận tâm lo bất cứ một hình thức thù lao hay trả ơn nào cả."
Trong cuốn Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp, Vấn Đề 5, Thầy phân biệt rõ ràng giữa việc hóa duyên vận động tiền bạc với tinh thần tùy duyên hành đạo (trang 357):
"Nên nói là "Không hóa duyên" thì đúng hơn. Hóa duyên là tự mình đi vận động tiền bạc để làm việc gì đó. Ngài Ấn Quang và ngài Tịnh Không đều chủ trương không hóa duyên. Tất cả đều tùy duyên mà hành đạo. Ngài Tịnh Không nói, "Có tiền nhiều làm nhiều, có tiền ít làm ít, không tiền thì không làm", chứ Ngài không có nói "Không nhận tiền cúng dường". Có tiền nhiều là có "Cúng dường nhiều", có tiền ít là "Cúng dường ít". Quý Ngài đem tiền này in kinh sách, làm pháp bảo, hỗ trợ Phật pháp, giúp đỡ các nơi từ thiện."
"Các Ngài nói, người thọ nhận cúng dường có xứng đáng là ruộng phước cho chúng sanh gieo hay không? Có biết sử dụng đồng tiền cúng dường đó đúng đắn hay không? Nếu đem nó dùng sai việc thì nên nhớ câu này, "Một hạt gạo của thí chủ nặng như núi Tu Di, đời này không liễu đạo, đời sau phải mang lông đội sừng mà trả". Rất dễ sợ! Chính vì thế, người tu hành phải lo chuyện thành tựu. Người Niệm Phật hãy lo quyết lòng một đời này Vãng Sanh. Đây là điểm chính, đừng nên dính vào những thứ danh văn lợi dưỡng. Nếu không, thì coi chừng bị vướng nợ!"
Thầy giải thích cụ thể về trách nhiệm của ban hộ niệm đối với tịnh tài cúng dường và nguyên tắc khi đi hộ niệm ở xa (trang 357):
"Trong pháp Hộ Niệm, người Hộ Niệm không được nhận tiền công khi đi Hộ Niệm, không được tự đứng ra vận động tiền bạc để thực hiện một việc gì. Mong rằng những Ban Hộ Niệm cần lưu ý cẩn thận điều này: Không thể lợi dụng danh nghĩa Ban Hộ Niệm để vận động tịnh tài vì bất cứ lý do gì. Nhưng khi có người phát tâm cúng dường, hỗ trợ phát triển Ban Hộ Niệm... thì đó là sự phát tâm tu phước thiện của cá nhân. Trường hợp này, Ban Hộ Niệm có thể nhận và làm đúng theo ý định của họ. Còn việc phát tâm lớn hay nhỏ, nhiều hay ít, lâu dài hay ngắn hạn... hoàn toàn tùy thuộc cá nhân của người đó. Riêng người Hộ Niệm phải tùy duyên hành đạo, chứ quyết không được vận động hay nhận tiền bạc khi thân quyến muốn thù lao hay trả ơn vì công sức Hộ Niệm cho người thân của họ."
"Trong những trường hợp khó khăn như đi quá xa, Ban Hộ Niệm không đủ khả năng mua vé xe, vé máy bay, thì Ban Hộ Niệm phải nói thẳng, "Chúng tôi không đủ khả năng đi xa". Hoàn cảnh khó khăn khách quan mà người thân nhân trong gia đình cần phải hiểu, phải tự giác chu toàn, thì Ban Hộ Niệm mới có thể trợ giúp được."
Làm rõ hơn về vấn đề này, tại Tọa Đàm 077 trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2), khi phân tích câu 34u, Thầy nêu rõ việc nhận phương tiện chung phục vụ hộ niệm (trang 291):
"34(u): Ban hộ niệm khuyên gia đình phóng sanh hồi hướng cho oan gia trái chủ để giải nạn, còn những gì liên quan đến tiền bạc thì nên từ chối là tốt nhất."
"Đúng không chư vị? – [✓ Đúng]. Hãy nên nói thẳng thắn điều này để gia đình khỏi bận tâm tới. Có những trường hợp có người tự động muốn phát tâm yểm trợ cho chương trình hộ niệm, hộ trì Phật pháp để lợi lạc chúng sanh, hoàn toàn không phải trả công ơn cho người hộ niệm, thì sự phát tâm này thuộc về một diện khác. Phật pháp cần phải có “Hộ Pháp” mới có khả năng lưu tồn lâu dài."
"Ví dụ, có ban hộ niệm kia đi hộ niệm khắp nơi, tạo được công đức rất lớn, có người thấy vậy xin viện trợ cho cả một chiếc xe 30 chỗ, yểm trợ luôn một bác tài xế, để đưa đón ban hộ niệm đi suốt trong những năm qua. Sự yểm trợ này là phát tâm riêng mang ý nghĩa tu phước cùng dường tốt đẹp của họ. Ban hộ niệm nên nhận để làm phương tiện giúp cho việc hộ niệm được thuận lợi, rộng rãi hơn. Nhận phương tiện này chỉ để phục vụ cho sự hộ niệm, đừng lợi dụng nó vì một nhu cầu khác là được."
Thầy chỉ rõ sự khác biệt giữa việc tự ý định giá tiền công và sự chu toàn chi phí đi lại của gia đình khi đi đường xa (trang 291):
"Còn đi hộ niệm mà đưa ra giá thành phải trả: 500 đô la, 200 đô la, 5 triệu, 10 triệu đồng Việt Nam, v.v… là hoàn toàn không đúng. Người hộ niệm chân chính quyết không được dính vào những việc này. Ở Việt Nam có nhiều người hộ niệm đi từ bắc vào nam, từ nam ra bắc, họ phải đi suốt dải đất hình chữ S để hộ niệm. Đường xá xa xôi, phương tiện yếu kém, di chuyển vô cùng vất vả, thế mà vẫn có người phát tâm làm đạo. Những trường hợp này thì chính gia đình người bệnh phải chi trả các chi phí đi lại cho họ, như: vé máy bay, vé xe đò, và cần nên cho người hộ niệm vài bữa cơm đạm bạc là điều cần nên chấp nhận. Đây là tùy duyên chứ không phải phan duyên. Xin nhớ cho, người hộ niệm đã phát tâm thiện nguyện làm việc công đức, họ đâu có làm gì ra tiền, thì làm sao có khả năng tự chi trả các khoản này?"
Trong cuốn Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm), tại Chương 5, Câu 1, đối với câu hỏi tổng: "Thành viên BHN cần chú ý:", Thầy khẳng định rõ tính đúng sai của từng điều khoản liên quan đến tiền bạc (trang 93):
"k) Mỗi thành viên phải đóng lệ phí hộ niệm đầy đủ cho BHN. [✗ Sai]"
"l) Không được nhận tiền thù lao hay quà cáp trả ơn cho việc Hộ Niệm. [✓ Đúng]"
"m) Mục đích hộ niệm là giúp người vãng sanh, hoàn toàn không liên quan tới chuyện tiền bạc. [✓ Đúng]"
"n) Khi tham gia hộ niệm không được tự ý thêm bớt, phan duyên. [✓ Đúng]"
Tại Phụ lục IV của cùng cuốn sách trắc nghiệm, phần Nội Quy Cho Thành Viên Ban Hộ Niệm (15 Điều) nêu rõ điều 6 và điều 7 về việc ăn uống và tiền bạc (trang 203):
"6. Tự đem theo nước uống và thức ăn, không nên làm phiền chủ nhà. Tuyệt đối không được nhận tiền lì xì hoặc bất cứ quà tặng gì nhằm đền ơn đáp lễ từ gia quyến người vãng sanh."
"7. BHN chỉ đơn thuần niệm Phật hộ niệm vãng sanh. Không làm các việc: cúng tế, cầu siêu, cầu an, lo việc hậu sự… Không được vận động bất cứ một hình thức nào về tiền bạc để: phúng điếu, vòng hoa, phụ giúp tang gia.... Những việc này là vấn đề cá nhân hoặc thuộc phạm vi khác."
Quy định này cũng được khắc ghi rõ ràng trong Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, tại Điều 10 của Bản Nội Quy nhằm giữ gìn đạo tràng thanh tịnh và trọn vẹn tâm bồ đề cao quý (trang 14):
"10. Không được nhận tiền thù lao của gia đình liên quan đến việc hộ niệm. Không được vận động bất cứ một hình thức nào về tiền bạc. Khi hộ niệm, mỗi thành viên tự lo về nước uống, tránh làm phiền đến gia đình bệnh nhân."
"Vài điều về đạo tràng (tiếp theo: Vấn đề 3 đến 7)"
"Tọa Đàm 077: Tránh Ôm Đồm Tang Lễ, Tuyệt Đối Không Nhận Tiền & Khuyên Phóng Sanh Tu Phước (Câu 34s, 34t, 34u)"
"Tọa Đàm 059: Đối Với Gia Đình, Người Hộ Niệm Nên Làm Gì? (Câu 28a, 28b, 28c)"
"Nội Quy Cho Thành Viên Ban Hộ Niệm (15 Điều)"
"Câu 1 (Trang 92 – 94)"
"Phụ lục IV: Nội Quy Cho Thành Viên Ban Hộ Niệm (15 Điều)"
"Lá Thư Số 58: Ban Hộ Niệm!"
"Phần Phụ Lục Cần Thiết: Những Khai Thị Quan Trọng Liên Quan Đến Sự Hộ Niệm"
"Tọa Đàm 186: Trình Bày Quy Định Cho Gia Đình – Cần Có Mặt Đông Đủ Thành Viên (Câu 4a – 4d)"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →