Về vấn đề những ai được phép và không được phép ở lại trong phòng hộ niệm cùng người mất, Thầy Thích Tịnh Hải (Cư sĩ Diệu Âm) đã phân giải vô cùng tường tận qua các bộ chánh văn (Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm, Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm, Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký Quyển 2 & Quyển 4, và Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp).
Lời chỉ dạy chánh văn của Thầy được kết nối trọn vẹn qua các nội dung trọng tâm sau đây:
Trong cuốn Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 13), Thầy nêu rõ tiêu chuẩn dành cho người tham gia ca trực trong phòng hộ niệm:
"1. Thành viên trong Ban Hộ Niệm chỉ dành cho Liên Hữu, Phật Tử, Đồng Tu có lòng tin sâu sắc vào pháp môn Niệm Phật. Điểm chính là công phu tu hành niệm Phật. Hộ Niệm chỉ là trợ duyên. Thành viên phải tinh tấn niệm Phật tu hành, thường xuyên tham dự cộng tu với Đạo Tràng. Xin miễn tham gia vì sự hiếu kỳ."
"3. Mọi sự khai thị, hướng dẫn chỉ dành riêng cho chư vị Tăng Ni, trưởng ban, trưởng nhóm, hay những thành viên đã có sự chuẩn bị trước. Tất cả phải theo đúng Pháp Hộ Niệm của Tịnh Tông."
"4. Khi xong ca hộ niệm, thành viên không được lưu lại tâm sự riêng với gia đình hoặc người bệnh mà gây thêm bận rộn cho họ. Không được tự ý hướng dẫn người bệnh theo kiểu thế gian như: Thăm hỏi bệnh tình, cầu chóng bình phục, lo lắng về thuốc thang, thăm hỏi nóng lạnh, v.v…"
"9. Những người ăn tỏi, hành, đang bị cảm, hoặc có xích mích với người bệnh… thì không nên tham gia hộ niệm."
"12. Khi hộ niệm cần gìn giữ oai nghi. Không được nói chuyện, đùa giỡn, đi lại nhiều quá. Không được uống rượu, hút thuốc lá, ách xì, khạc nhổ… Đứng ngồi phải cẩn thận, tránh gây tiếng động. Không được có tâm trạng quá xúc động, rơi lệ, nghẹn ngào trước mặt người bệnh."
Đồng thời, trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (trang 98), đối với câu hỏi "Hướng dẫn khai thị trong ca hộ niệm thường dành cho ai?", Thầy xác định rõ những người được giao trách nhiệm khai thị cũng như bổn phận của các thành viên khác:
"CHƯƠNG 5: THÀNH VIÊN BAN HỘ NIỆM"
""
"Câu 4 (Trang 98 – 99):"
""
"Hướng dẫn khai thị trong ca hộ niệm thường dành cho ai?"
""
"a) Chư vị Tăng Ni biết hộ niệm, trưởng và phó BHN, hoặc những thành viên đã được chỉ định trước. [✓ Đúng]"
""
"b) Mỗi ca hộ niệm chỉ nên có một người khai thị, các thành viên khác nên nhiếp tâm niệm Phật cầu Phật gia bị cho người bệnh. [✓ Đúng]"
""
"c) Phải là người quen biết với bệnh nhân và hiểu rõ hoàn cảnh gia đình bệnh nhân mới được khai thị. [✗ Sai]"
Về phía gia đình, trước khi chính thức hộ niệm, Ban Hộ Niệm cần gặp gỡ đầy đủ thân nhân để thống nhất việc thực hiện nội quy. Trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (trang 76), Thầy chỉ dạy qua câu hỏi "Khi trình bày bản quy định cho gia đình, BHN cần gặp những ai?":
"CHƯƠNG 4: GIA ĐÌNH NGƯỜI BỆNH"
""
"Câu 4 (Trang 75):"
""
"Khi trình bày bản quy định cho gia đình, BHN cần gặp những ai?"
""
"a) Người bệnh và một vài người đại diện gia đình là đủ. [✗ Sai]"
""
"b) Cần có mặt càng đầy đủ thành viên trong gia đình càng tốt, có thể có mặt cả người bệnh. [✓ Đúng]"
""
"c) Một vài người đại diện trong gia đình, người bệnh không được quyền tham dự. [✗ Sai]"
""
"d) Chỉ cần gởi bản nội quy cho gia đình đọc qua là được. [✗ Sai]"
Tiếp đó, đối với câu hỏi "Khi nào mới chính thức được hộ niệm:", Thầy khẳng định sự đồng thuận của gia đình là điều kiện tiên quyết:
"CHƯƠNG 4: GIA ĐÌNH NGƯỜI BỆNH"
""
"Câu 5 (Trang 75 – 76):"
""
"Khi nào mới chính thức được hộ niệm:"
""
"a) Sau khi gia đình thỉnh mời BHN. [✗ Sai]"
""
"b) Sau khi BHN tiếp xúc gia đình và người bệnh. [✗ Sai]"
""
"c) Sau khi BHN trình bày, giải thích bản quy định cho gia đình, và gia đình thống nhất chấp nhận thực hiện đầy đủ bản quy định này. [✓ Đúng]"
""
"d) Hễ người bệnh tha thiết muốn vãng sanh thì BHN sẽ nhận hộ niệm. [✗ Sai]"
Khi đã chấp thuận quy định, người nhà cần ở lại cùng niệm Phật theo đúng sự hướng dẫn của Ban Hộ Niệm, như ghi nhận tại Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 11):
"11- Người nhà cần phải tham gia hộ niệm, nhưng phải nhất mực tuân theo sự hướng dẫn của Ban Hộ Niệm. Không được tự ý thêm bớt hoặc cố tình thay đổi phương pháp hộ niệm."
Đặc biệt, tại bảng thông báo mẫu số 2 ở trang 33 của bộ sách, Thầy nhắc nhở con cháu việc túc trực niệm Phật chính là tấm lòng hiếu thảo chân thật:
"HỘ NIỆM CHÍNH LÀ: THỂ HIỆN LÒNG HIẾU THẢO, THƯƠNG KÍNH NGƯỜI RA ĐI."
"CON CHÁU NGƯỜI THÂN NÊN LUÔN TÚC TRỰC BÊN CẠNH QUYẾT TÂM NIỆM PHẬT CẦU CHO NGƯỜI ĐƯỢC VÃNG SANH:"
"NIỆM PHẬT SUỐT NGÀY ĐÊM TRƯỚC GIỜ RA ĐI, PHÚT LÂM CHUNG VÀ TIẾP TỤC 8 GIỜ SAU."
"CẤM KỴ: KÊU KHÓC, ỒN ÀO, VA CHẠM MẠNH ĐẾN NGƯỜI BỆNH."
"NÊN: SÁM HỐI, ĂN CHAY, PHÓNG SANH, HỒI HƯỚNG CÔNG ĐỨC."
Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 2) (trang 329), Thầy chỉ rõ ban hộ niệm phải cắt cử người hộ thất để bảo vệ trật tự và ngăn ngừa người yếu lòng:
"Ban hộ niệm chú ý nhắc nhở gia đình phải bảo vệ trật tự cho buổi hộ niệm, không cho phép bất cứ một người nào đi qua trước mặt người hộ niệm để thăm hỏi hay an ủi người bệnh. Phải nhớ rõ điều này, hạn chế tối đa bạn bè thân hữu trực tiếp nói chuyện với người bệnh là qui luật của Pháp Hộ Niệm. Qui luật này nhất định phải thực hiện nghiêm chỉnh. Ngay cả thân nhân trong gia đình cũng phải tôn trọng, không được tự do đi qua đi lại làm xáo trộn trong lúc hộ niệm."
"Ban hộ niệm nên cắt cử người hộ thất để giải quyết những khó khăn bất ngờ, hướng dẫn bà con thân nhân sinh hoạt tốt, nhất là nên chú ý đến những người trong gia đình yếu lòng, có thể khi nhìn thấy cảnh thương tâm sanh tử biệt ly mà cầm lòng không được, họ bất ngờ nhào vô ôm nắm, kêu gào, than khóc gây đổ vỡ cả cơ hội vãng sanh của người bệnh."
Những quy định cấm kỵ này cũng được ghi rõ trong Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 11):
"7- Gia đình cần hỗ trợ tâm đạo cho người bệnh, giúp người bệnh được thanh tịnh, tranh thủ thời giờ niệm Phật, tha thiết cầu vãng sanh. Con cháu không được nói lời bi quan, thăm hỏi vẩn vơ mà làm rối tâm người bệnh. Không được khóc lóc, than vãn. Lúc lâm chung tuyệt đối không được kêu khóc, ồn ào. Không được đụng chạm vào thân xác ít ra trong vòng 8 giờ kể từ khi tắt hơi."
"10- Giảm chế tối đa người thân, bạn bè thăm viếng đến trực tiếp nói chuyện với người bệnh. Gia đình phải kiên quyết giữ gìn điều này để tránh cho người bệnh sanh tâm luyến ái làm mất chánh niệm không được vãng sanh."
Trong phần ôn kiểm chánh kiến của bộ sách (trang 20), Thầy nhấn mạnh sự dứt khoát đối với khách viếng và tiếng khóc than:
"26- Không để bạn bè, thân hữu trực tiếp nói chuyện với người bệnh: - [✓ Đúng]."
"27- Không được khóc lóc, bi lụy trước mặt người bệnh: - [✓ Đúng]."
"28- Có được nói lời bi quan, than khổ trước mặt người bệnh không? - (Không)."
"II KHI LÂM CHUNG:"
"01- Không được ồn náo, kêu khóc: - (Tuyệt đối cấm kỵ)."
"02- Gia đình nhiếp tâm niệm Phật cầu Phật tiếp độ người bệnh vãng sanh: - [✓ Đúng]."
"12- Phải để im thân xác, lo niệm Phật hộ niệm ít nhất 8 giờ: - [✓ Đúng]."
"14- Có vội vã thông báo bà con, bạn bè… tới liền không? - (Không)."
Tại bảng thông báo mẫu số 1 và số 3 treo tại phòng hộ niệm (trang 33), lời căn dặn được thể hiện rất nghiêm mật:
"XIN NHỚ KỸ"
"Khi người bệnh đã tắt hơi, và trong vòng 8 giờ sau, nếu bị va chạm mạnh, hoặc người thân than khóc, kêu réo, người ra đi dễ bị đọa lạc."
"Xin một lòng niệm: A Di Đà Phật cầu nguyện cho người bệnh được vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc."
"TUYỆT ĐỐI XIN ĐỪNG KÊU KHÓC KHI LÂM CHUNG! (Chân thành đội ơn sâu nặng)."
"KÍNH THÔNG BÁO"
"NGƯỜI BỆNH ĐANG TRONG THỜI GIAN HỘ NIỆM CẦN SỰ YÊN TĨNH ĐỂ NIỆM PHẬT"
"XIN MIỄN TRỰC TIẾP THĂM HỎI (Chân thành ơn sự cộng tác)."
Lý do phải cách ly bạn bè thế tục và người gây nghịch duyên được Thầy giải thích rõ trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (trang 42), qua câu hỏi "Những điều gì có thể gây chướng ngại việc vãng sanh?":
"CHƯƠNG 2: NGƯỜI BỆNH VÀ VẤN ĐỀ HỘ NIỆM"
""
"Câu 4 (Trang 41 – 42):"
""
"Những điều gì có thể gây chướng ngại việc vãng sanh?"
""
"a) Niệm Phật cầu phước cầu lộc, cầu hết bệnh chứ không cầu vãng sanh gây chướng ngại cho việc vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"b) Gia đình cản trở, bạn hữu nói chuyện sai lầm, đồng tham tạo nghịch duyên ... làm chướng ngại việc vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"c) Lâm chung bệnh khổ hành hạ, nghiệp chướng bức bách... làm cho tâm hồn điên đảo quên mất niệm Phật cầu vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"d) Lâm chung oán thân trái chủ hãm hại trả thù làm cho tâm hồn khủng hoảng rối loạn. [✓ Đúng]"
""
"e) Tâm còn quyến luyến tình thân, thương con nhớ cháu, tham tiếc tài sản... làm chướng ngại cho việc vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"f) Súc vật như chó, mèo... nuôi trong nhà cũng thường gây trở ngại cho việc hộ niệm vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"g) Niệm Phật mà còn sợ chết, sợ bệnh làm chướng ngại lớn cho việc vãng sanh. [✓ Đúng]"
""
"h) Hộ niệm có thể hóa giải hầu hết những chướng nạn để an toàn vãng sanh, nhưng vì không được hộ niệm nên dễ bị thọ nạn, mất phần vãng sanh. [✓ Đúng]"
Cùng với việc kiểm soát con người, không gian phòng hộ niệm cũng phải được dọn dẹp trang nghiêm, loại bỏ những hình ảnh gợi tình thân luyến ái. Trong Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm – Giảng Ký (Quyển 4) (trang 214), Thầy căn dặn tỉ mỉ:
"Trở lại bản quy định của gia đình: - Cần chuẩn bị một phòng tương đối gọn gàng thoáng mát, trang nghiêm, ban hộ niệm sẽ hướng dẫn thiết trí hình Phật A Di Đà và các thứ cần thiết. Gia đình không được tự ý trưng bày hình ảnh hoặc những ảnh tượng gì khác. Những buổi hộ niệm đầu tiên, khi bước vào nhà người bệnh, người hộ niệm nên rảo mắt quan sát tổng quát chung quanh để xem xét căn phòng, cách trang trí, vật thể bày biện... có thích hợp với Pháp Hộ Niệm hay không. Những hình ảnh như: lễ cưới, gia đình đoàn tụ, con cháu sum vầy, chúc thọ, sinh nhật, v.v... không tốt cho khung cảnh hộ niệm. Những tranh đẹp, cảnh lạ, hình ảnh thẩm mỹ, tác phẩm nghệ thuật... treo trong phòng hộ niệm cũng không tốt."
"Chúng ta nên biết rằng, khi còn sáng suốt thì có thể phân biệt được tất cả, nhưng khi đến tình trạng sắp sửa lâm chung thì không còn sáng suốt như bình thời đâu. Những hình ảnh treo trên tường dễ dàng đánh lạc hướng người bệnh, tạo nên sự lầm lẫn, làm chuyển đổi ý niệm của người bệnh. Vì thế, tốt nhất những hình ảnh không hợp với Pháp Hộ Niệm nên chuyển qua một phòng khác. Trong phòng hộ niệm chỉ nên treo một mẫu hình A Di Đà Phật, càng lớn càng tốt, không được phía này hình xanh, phía kia hình đỏ."
Bên cạnh đó, các loài vật nuôi như chó, mèo cũng tuyệt đối không được để lai vãng đến gần, như quy định tại Hành Trang Căn Bản Cho Người Hộ Niệm (trang 11 và trang 20):
"8- Trong nhà có nuôi chó, mèo,… nên cẩn thận nhốt chúng lại, hoặc phải canh chừng không được để chúng lai vãng đến gần."
"38- Có để chó mèo đến gần người bệnh, nhất là khi đã tắt hơi không? - (Không)."
Sau thời gian hộ niệm ít nhất 8 đến 12 tiếng, việc thăm khám thân xác cũng chỉ giới hạn cho một hoặc hai người đại diện thận trọng thực hiện, chứ không để nhiều người tụ tập. Điều này được Thầy giải đáp trong sách Để Hiểu Thấu Hành Đúng Pháp Hộ Niệm (Phần Trắc Nghiệm) (trang 133), qua câu hỏi "Những điều cần chú ý khi thăm thân xác:":
"l) Nhiều người thay phiên nhau đến thăm thân để cùng biết sự vi diệu của pháp hộ niệm. [✗ Sai]"
""
"m) Người hộ niệm giỏi hoặc người có đạo lực đặc biệt mới có quyền thăm thân. [✗ Sai]"
""
"n) Trước khi thăm phải cẩn thận báo cho thần thức người chết biết trước. [✓ Đúng]"
""
"o) Thăm thân phải nhẹ nhàng, thận trọng, nên thăm từ trên đầu thăm xuống. [✗ Sai]"
""
"p) Thăm thân phải nhẹ nhàng, thận trọng, nên thăm từ dưới lòng bàn chân thăm lên mới an toàn hơn. [✓ Đúng]"
""
"q) Chỉ cần một hoặc hai người đại diện thăm thân là đủ. [✓ Đúng]"
Cuối cùng, trong cuốn Niệm Phật – Hộ Niệm – Vãng Sanh Vấn Đáp (trang 107), Thầy khuyên nhắc người thân về ý nghĩa cao quý của việc có người biết đạo bên cạnh trợ niệm, tránh mọi sự đụng chạm đau đớn:
"Giúp nhau được vậy mới chính là thương yêu thật sự. Xin đừng yếu mềm, đem cái cảm tình thường tục ra mà khóc lóc, ôm ấp, đụng chạm vào người vừa mới ra đi. Đây là những điều tối kỵ, chắc chắn có hại cho người chết. Rất đau đớn cho họ, tội nghiệp cho họ! Dù bây giờ chưa hiểu được sự thật này, nhưng xin quý vị hãy cẩn thận, đừng vô tình mà đọa đày người thân yêu trong cảnh khổ đau vạn kiếp. Thật tội nghiệp lắm đó!"
"Chúng ta nên nhớ, nhiều khi đêm ngủ nằm ác mộng, giật mình tỉnh giấc mà ta còn sợ đến toát mồ hôi. Nếu ngay lúc đó có người nằm bên cạnh, chỉ cần cầm tay họ cũng giúp cho ta tạm an lòng. Một người trước những giây phút xả bỏ báo thân, họ đối diện thường trực với những cảnh hãi hùng ghê sợ, nếu không có người chăm sóc, an ủi, khuyên bảo, thì họ bị khủng bố, bị sợ hãi, đau khổ biết nói sao cho thấu. Nếu người chăm sóc đó lại là người biết đạo, biết Hộ Niệm ở bên cạnh, thì không những người bệnh được an ủi, mà còn được giải tỏa tất cả ách nạn để được an nhiên, tự tại ra đi trong quang minh của Phật. Sự ích lợi này lớn lao biết chừng nào!?..."
"Những Quy Định Cho Gia Đình Người Bệnh (15 Điều Quy Định)"
"Nội Quy Cho Thành Viên Ban Hộ Niệm (15 Điều)"
"Phần Mục Cho Gia Đình Ôn Kiểm (72 Câu Hỏi Chánh Kiến)"
"Những Bảng Thông Báo Mẫu Khi Hộ Niệm (4 Bảng Quy Pháp Treo Phòng & Trước Cửa)"
"Câu 4 (Trang 75)"
"Câu 5 (Trang 75 – 76)"
"Câu 4 (Trang 41 – 42)"
"Câu 4 (Trang 98 – 99)"
"Câu 4 (Trang 131 – 134)"
"Tọa Đàm 081: Quy Định Về Chụp Hình & Quay Video Khi Hộ Niệm (Câu 38a, 38b, 38c, 39a, 39b, 39c, 39d)"
"Tọa Đàm 186: Trình Bày Quy Định Cho Gia Đình – Cần Có Mặt Đông Đủ Thành Viên (Câu 4a – 4d)"
"Hộ Niệm Cho Người Bệnh Ung Thư Tại Berlin"
Quý đồng tu có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tra cứu tại đây.
Đặt câu hỏi với Trợ Lý →